ADUdagi turnaqator navbatlar va uning sabablari: Andijondagi boshqa OTMda holat qanaqa?

Oliy o‘quv yurtlari minglab talabalikni orzu qilgan abituriyentlar bilan to‘lgan palladamiz. Ta'lim dargohlaridagi qabul jarayonini kuzata turib, yoshlarni o‘qishga bo‘lgan qiziqishidan ko‘ngil ko‘tarildi. Biroq, ayrim OTMlarda hujjatlarni qabul qilish jarayonida kamchiliklar yuzaga kelmoqda.

Ma'lumki, bu yil hujjatlar qabul qilish jarayoniga qator o‘zgartirish va yangiliklar kiritilgan. Endi abituriyent OTMga o‘zi bilan 10 ta qog‘oz hujjatlarni, ish papkasi, suratlarni ko‘tarib kelmaydi. Qabul elektron tarzda amalga oshirilmoqda. Abituriyent qo‘lida — shaxsni tasdiqlovchi hujjat, ma'lum o‘quv yurtini bitirganlik haqidagi diplom yoki shahodatnoma bo‘lishi kifoya.

Andijon shahridagi mavjud oliy ta'lim muassasalarida bo‘lib, abituriyent va ota-onalarga yaratilgan shart-sharoitlar bilan tanishdik.

Andijon davlat universiteti binosiga yaqinlasha boshlashingiz bilan yo‘ldagi mashinalar tirbandligini ko‘riboq qabul boshlanganini sezasiz. ADU hovlisi «o‘qituvchi bo‘laman», degan o‘spirin qiz-yigitlar bilan to‘la. Talaba bo‘lishni orzulagan yoshlar oqimining ko‘pligi qabul komissiyasiga qiyinchilik tug‘dirmoqda. Kirish yo‘lagidagi tumonat yoshlar navbat nimaligini bilmaydi. Tirbandlik, bir-birini hurmat qilmaslik avjida. Tong sahardan kelib navbat kutib turgan abituriyentlar bor ekan. Vaziyatni ichki ishlar xodimlari tartibga solib turishibdi.

Universitet qabul komissiyasi mas'ul kotibi Azamatjon Mamatyusupov bilan dilni xira qiladigan holat bo‘yicha suhbatlashdik.

«Bu yil universitetimizning kunduzgi bo‘limiga 37ta ta'lim yo‘nalishi bo‘yicha 2115ta, sirtqi bo‘limga esa 13ta ta'lim yo‘nalishida 875ta, jami 2990ta kvota ajratilgan bo‘lib, 15 iyundan qabul jarayonini boshlaganmiz.

Hujjat topshiruvchilarning ko‘pligidan tartibsizlik va uzundan-uzoq navbatlar kelib chiqyapti. Oxirgi ikki kun davomida, kollejlarda diplomlar berilganligi uchun abituriyentlar oqimi yana ko‘paydi. Qabul hay'atiga 220 nafar xodim va 170 ta kompyuter jalb qilingan bo‘lsa-da, ulgurish qiyin bo‘lmoqda. 8 iyul kuni universitetimizga 3400 nafar abituriyent hujjat topshirdi. Shu kungacha qabul qilingan hujjatlar soni esa 18 mingdan oshgan.

Tirbandlikni kelib chiqish sabablari DTM dasturida uzilishlar juda ko‘p. Dastur juda sekin ishlaydi. Bank tomonidan to‘lovlarni qabul qilishida ham muammolar mavjud», — deydi mutasaddi.

Andijon mashinasozlik instituti. ADUdagi jarayon bilan tanishgach, Andijon mashinasozlik institutida bo‘ldik. Bu yerda navbat kutayotgan abituriyentlar soni 50-60 nafar edi. Oliygohga joriy yil 16 yo‘nalishda 820ta kvota ajratilgan. Qabul komissiyasi shu kunga qadar 3378 nafar abituriyentni ro‘yxatdan o‘tkazibdi. 8 iyul kuni 1465 nafar abituriyent hujjat topshirgan. Yoshlar bir-bir yarim soat davomida hujjat topshirib, institutdan chiqib ketishmoqda. Bu yerda ham asosiy muammo DTM dasturidagi uzilishlar.

Toshkent davlat agrar instituti Andijon filialida ham qabul komissiyasida navbat u qadar muammo emas. Bir soat davomida hujjat topshirish imkoniyati bor.

Andijon davlat Tibbiyot institutida 9 iyul kuniga deyarli rekord darajasida hujjat qabul qilingan. 9 iyul holatiga – 6548 nafar. Bu respublika bo‘yicha eng ko‘p abituriyent qabul qilish bo‘yicha birinchi yoki ikkinchi ko‘rsatkich degani. Institutga 7 yo‘nalish bo‘yicha ajratilgan kvota soni 520ta. 8 iyul kuni 1250 nafar abituriyent hujjat topshirgan. Oliy ta'lim muassasasi qabul komissiyasiga 80 nafar xodim biriktirilgan. Institut darvozasidan hujjat topshirish uchun qadam bosib kirgan abituriyent bir, bir yarim soat davomida jarayondan o‘tib, chiqib keta oladi.

Viloyatning barcha OTMlaridagi qabul bilan tanishgach, ayni paytda abituriyentlardan hujjat qabul qilayotgan Davlat xizmatlari markazlari faoliyati bilan tanishdik.

Davlat xizmatlari markazida

Ma'lumki, Davlat xizmatlari agentligi abituriyentlarga qulaylik yaratish maqsadida Davlat xizmatlari markazlarida hujjatlarni 24 soat davomida qabul qilishni joriy etdi. Biz hujjatlar qabul qilish jarayoni bilan bog‘liq savollar bilan Davlat xizmatlari agentligi Andijon viloyat Bosh boshqarmasi boshlig‘i Jamshidbek Rahmonov bilan suhbatlashdik.

«Ma'lumki, bu yilgi qabul jarayonidagi yangiliklar, jumladan Davlat xizmatlari markazlari orqali OTMlarga hujjatlarni qabul qilish abituriyent va ularning ota-onalari uchun juda katta qulaylik tug‘dirmoqda. Andijonning chekka tumanida yashovchi oila vakilining boshqa viloyatga yoki Toshkentga borib o‘zi yoqtirgan oliygohga hujjat topshirishi juda katta noqulaylik va ovoragarchiliklarni yuzaga keltirar edi. Bu yildan abituriyentlar hujjatlarni quyidagi beshta oliy ta'lim muassasalariga Davlat xizmatlari markazlari orqali topshirishlari mumkin. Bular —Toshkent davlat yuridik universiteti, Qoraqalpoq davlat universiteti, Guliston davlat universiteti, Farg‘ona davlat universiteti va Samarqand davlat universiteti.

Viloyatdagi Davlat xizmatlari markazlarida abituriyentlarning hujjatlarini qabul qilish jarayoni davom etmoqda. Shu kungacha qabul qilingan hujjatlar soni 9 iyul sanasiga 1090 tani tashkil etdi. Bu juda oz. DXMlarda bu loyiha yangi yo‘lga qo‘yilganligi va bizga viloyatdagi OTMlarga xizmat qilish vazifasi yuklatilmaganligi uchun shunday bo‘lsa kerak. Markazlarimizda esa qabul jarayonini samarali o‘tkazish uchun xodim va moddiy texnika bazasi yetarli darajada», — deydi Jamshidbek Rahmonov.

Muammolar nimada?

Yuqorida keltirganimizdek, Andijondagi barcha OTMlarida — DTM dasturidagi uzilishlar, bank to‘lovlarini qabul qilishdagi muammolar mavjud. Qabul 15 iyundan boshlangan, biroq aksariyat kollejlar diplomlarini 6 iyuldan bera boshlagan. Kollej diplomini deyarli bir kunda qo‘lga kiritgan abituriyentlarning katta oqimi birdaniga OTMlarni «qamalga oldi». Ikkinchi va uchinchi yil o‘qishga kirishni niyat qilganlarga qabulni yil davomida tashkil qilish ham o‘z samarasini bergan bo‘lar edi.

Bundan tashqari, abituriyentlar bu yilgi qabul jarayonidagi yangiliklardan deyarli xabardor emas ekan. Joriy qabulda abituriyentlarga yaratilgan sharoitlardan biri — hujjatlarni xohlagan oliy ta'lim muassasasi qabul komissiyasidan o‘zi topshirmoqchi bo‘lgan oliy ta'lim muassasasiga topshirib ro‘yxatdan o‘tish imkoniga egaligida. OTMlar tomonidan mazkur yangiliklarni keng auditoriyaga yetkazish uchun deyarli harakat qilinmagan. ADU qabul komissiyasi vakili mahalliy televideniye va institut sayti orqali chiqishlar qilinganini aytdi. Bunday ovoza qilish esa qanday «samara berganini» ko‘rdik.

Davlat xizmatlari markazlari orqali yanada ko‘proq OTMlarga qabul tashkil etish xizmatini joriy qilish zaruriyat ekanligi ham sezilib qoldi.

Qabul jarayoni tugashiga oz fursat qolgan. Buyog‘iga abituriyentlar soni ko‘payib borishi aniq. DTM va OTMlar esa zudlik bilan vaziyatdan chiqish choralarini ko‘rishlari zarur.

Elmurod ERMATOV,
Kun.uz muxbiri.