AQSH Federal zaxira tizimi sentabr oyida oʻtkazgan yigʻilishida asosiy stavkani 0,25 foiz bandga oshirib, 3,75-4 foiz oraligʻida belgiladi. Bu haqda Federal ochiq bozorlar qoʻmitasi (FOMC) taqdim etgan press-relizda maʼlumot berildi. Oxirgi marta stavkani koʻtarish 2023-yil iyulda yuz bergandi.
FZT stavkani nega oshirdi?
Stavkani oshirish qarorini FOMC 12 ta aʼzosiing hammasi bir ovozdan maʼqulladi. Bunga quyidagi omilllar asos sifatida keltirilyapti.
Birinchidan, AQShda yillik inflyatsiya pasaymayapti. Bu koʻrsatkich avgust oyida 3,4 foizni tashkil etdi. FZTning uzoq muddatli targeti inflyatsiyani 2 foizgacha tushirish hisoblanadi, biroq narxlarning pasayishi kutilganidan ancha sekinlashib qoldi. Masalan, avgust oyida narxlarning koʻtarilishi iyul oyidagi 0,1 foizdan 0,4 foizgacha tezlashdi.
Ikkinchidan, Yaqin Sharqdagi keskinliklar sababli xalqaro bozorda neftning barreli yana 100 dollardan oshib ketdi. Shu bilan birga, dizel yonilgʻisi narxlari ham sezilarli qimmatlashdi, bu esa barcha sohalarda xarajatlarni koʻpaytiryapti. Masalan, energetika tovarlari boʻyicha yillik inflyatsiya 16,3 foizni tashkil etyapti.
Uchinchidan, FZT raisi Kevin Uorsh iqtisodiyot barqaror surʼatlarda oʻsayotgani, aholi xarajatlari va investitsiyalar yuqoriligi, mehnat bozori ham moʻʼtadilligini taʼkidlab oʻtdi. Iqtisodiyotda bunday kuchli talab saqlanib qolganda inflyatsiyani faqatgina pul-kredit siyosatini qatʼiylashtirish orqali jilovlash mumkin boʻladi.
Fed raisi matbuot anjumanida regulyator neft yoki oziq-ovqat kabi alohida mahsulotlar narxiga bevosita taʼsir koʻrsata olmasligini aytib oʻtdi. Uning tushuntirishicha, stavka oshirilishi narxlar oʻsishining iqtisodiyot boʻylab kengroq tarqalib ketishining oldini olishga yordam berishi kerak.
Stavka oshirilishi bozorga qanday taʼsir koʻrsatdi?
