«Bir yarim sahifalik axborotga ikki yarim betlik savollar». SSVning Senatga taqdim qilgan ma'lumotnomasi nega uç marta qaytarib yuborildi?

Bu yil 46ta perinatal markazi taşkil qilişini aytildi. Oldingi ma'lumotlarga qaraganda, 200ta UTT apparati sotib olingandi. Ular bilan işlaydigan yuqori malakali mutaxassislarimiz bormi?

Uçinçidan, «xavfli guruh» orasida ayollar va bolalarning uluşi, ular bilan olib borilayotgan işlar borasida ma'lumot keltirilmagan.

Xususan, OIV infeksiyasi bilan yaşovçi, ineksiyaviy giyohvand moddalarni iste'mol qiluvçi va boşqa ijtimoiy kasalliklarga çalingan ayollar va bolalar holati tahlil qilinmagan. Ular özi neçta, neçta tuğilyapti, qanday çora-tadbirlar olib borilyapti?

Jazoni ijro etiş muassasalarida saqlanayotgan va bunday muassasalardan ozod etilgan xotin-qizlarning, homilador ayollarning reproduktiv huquqlarini ta'minlaş masalalari umuman örganilmagan.

Şu töğrisida ma'lumot beringlar, nimalar qilingan, deb uç marta qaytarildi. Afsuski, yöq. Buni yöq, bajarilmagandeb hisoblaşga, muammo sifatida kiritişga majbur böldik.

Oğir ijtimoiy şaroitda yaşayotgan ayollarning, şuningdek, odam savdosidan jabr körgan xotin-qizlar va bolalarga körsatilayotgan tibbiy-ijtimoiy xizmatlar qanday yöl bilan öz yeçimini topyapti, degan savolga ham ma'lumot yöq.

Törtinçidan, jinsiy tarbiya, voyaga yetmagan şaxslarni reproduktiv salomatligini saqlaş masalalari böyiça tarbiyalaş, öqitiş va ularga axborot beriş, ularni oilaviy hayotga tayyorlaş, oilani rejalaştiriş böyiça olib borilayotgan işlar umuman yoritilmagan.

Fevral oyida «Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlaş töğrisida»gi qonunni qabul qildik. Bu masalalar qonunning 13-moddasida alohida belgilab qöyilgan. Hozir – sentyabrning oxiri. Qonun fevralda qabul qilingan. Afsuski, 1 sentyabrgaça ma'lumot olingan bölsa, bu sohada qandaydir tarğibot işlari qilingani töğrisida axborot berildi. Bu nima degan gap?

5000ta bola yurak nuqsoni bilan tuğilgan. Respublikamizning imkoniyati qanaqa? Eng köpi bilan 1000-1200ta operatsiya qila olar ekanmiz. Qolganlari-çi? Ular nima böladi? Bu borada nima işlar qilinyapti, nima muammolar bor, Oliy Majlis tomonidan nima yordam kerak? Bu muammo-ku axir.

Heç qanday iş rejasi taqdim etilmadi. Afsuski.

Beşinçidan, onalik va bolalikni muhofaza qilişga doir umume'tirof etilgan xalqaro konvensiyalarda belgilangan normalarning bajarilişi yuzasidan ma'lumot keltirilmagan.

Yana bir narsaga e'tibor qaratmoqçiman. Yaqinda «Ijtimoiy fikr» markazi aynan tuğruq yoşida bölgan ayollar örtasida sörov ötkazdi. Tuğruqlar oraliğida neça yil tanaffus bölişi kerak, degan oddiy savol berilganda adaşmasam 55 foizga yaqini umuman xabardor emas. Kim uni qilişi kerak?

Şu savollarga bugun javob olişni istardim. Bu – tahdid emas. Lekin qömitamizda soğliqni saqlaş masalasiga törtinçi marta töxtalyapmiz. Lekin samarasini körmayapman.

Qömitamizga kelayotgan şikoyatlar... Mana yaqinda Qaşqadaryoda bir keçada ikkita ona ölimi bölgan. Qarindoşlari sörayapti, tuppa-tuzuk deyişgan, oxirgi kunigaça yaxşi deyişgan. Tuğruq vaqti olib kelişganda, baçadonning yorilişi yuzaga keldi, deb operatsiya qilingan-u, operatsiyada ayol vafot etgan. Tasavvur qiling, kimningdir qizi, kimningdir oila a'zosi. Xavf bor ekan, nega oldindan aniqlanmadi?

E'tibor qarating, bir keçada ikki ayolda xuddi şu diagnoz. Bu – bitta misol», – dedi Zayniddin Nizomxöjayev.

Senat qömitasi raisining bu e'tirozlariga Soğliqni saqlaş vazirining birinçi örinbosari Bahodir Yusupaliyev quyidagiça munosabat bildirdi.

«Öz ma'ruzamda bu savollarga javob berişga harakat qildim. Kompleks çora-tadbirlar işlab çiqilgan. U 20ta banddan iborat. 38ta vazifamiz bor, buni aytib ötdim. Uni taqdim qilmagan bölsa, demak bizning mutaxassislarimizning aybi bordir. Lekin, kompleks çora-tadbirlarlar rejasi bor.

Bundan taşqari, maktabgaça ta'lim böyiça. Tibbiy köriklar albatta ötkaziladi va poliklinika mutaxassislari maktablarga borib, ma'lum muddatda tibbiy körikdan ötkazadi.

Degelmintizatsiya haqida aytdim. Emlaş masalasida muammo umuman yöq. 98 foizdan yuqori natijaga erişganmiz, buning tahlili bor.

Gödaklar ölimi haqida, haqiqatan ham töğri. Bu haqda özim ham aytdim. Lekin buni yildan yilga kamaytirişga harakat qilyapmiz va şunda davom etamiz. Keyingi kamaytirişlarimiz yanada qiyinroq keçadi, çunki qança kamaytirilsa, işimiz şunça yaxşiroq bölişi kerak.

Birgalikda işlaş masalalarimiz bor. Bu boşlangan. Tegişli telefonimiz ham işlayapti, murojaatlar kelib turibdi. Bu murojaatlarning ham tahlili bor. 2800taça murojaat tuşgan, ularga tegişli javoblar berilgan.

Töğri, 46ta perinatal markaz – muammo. Buni Xudo xohlasa, xalqaro moliyaviy institutlar bilan birgalikda amalga oşirişni rejalaştirganmiz.

«Xavfli guruh»ga kelsak. Haqiqatan ham, OITS bilan kasallangan onalar bor. Va bu raqam 243tani taşkil qiladi. OITSning onadan bolaga ötişi böyiça çoralar körilgan. Ularning barçasi antiretrovirus terapiyani oladi va virusning bolaga ötişi deyarli keskin kamaygan. Bugungi kunda, 0,002 foiz desak ham adaşmaymiz.

Jazoni ötaş muassasalari bilan boğliq holatga kelsak, bunda ham tizim yöq emas. U yerdan çiqqan ayollar haqida albatta ma'lumot keladi va biz bu ma'lumotni viloyat boşqarmalari va tuman tibbiyot birlaşmalariga beramiz. Şu asosda tibbiyot xodimlarimiz, patronaj hamşira böladimi, vraçlar böladimi, ularning turar joyiga borib, tibbiy körikdan ötkazib, patronajni amalga oşiradi. Töğri, hamma joyda bir xil emas. Qayerdadir yaxşidir, qayerdadir sal yomon, lekin tizim bor va tizim işlayapti. Yöq desak, notöğri böladi.

Keyingi masalamiz – tuğma nuqsonlar böyiça töğri aytdingiz. Yurak tuğma nuqsonlari böyiça muammo bor, lekin bu muammo böyiça yuqorida aytdim – faqat Toşkent şahrida emas, viloyatlarimizda ham işlar qilinyapti. Buni bir kunda qiliş qiyin. Viloyatlarda navbatma-navbat amalga oşiriladi. Qolaversa, prezidentimiz taşabbuslari bilan Koreya Respublikasida ham qöşimça jarrohlik amaliyotlari amalga oşiriladi.

Töğri, ehtiyoj yuqori, töliq qamrab ola olmayapmiz. Lekin işlar borayapti, töxtamagan va davom etadi», dedi Bahodir Yusupaliyev.

Muhokama davomida ayollar salomatligini saqlaş borasidagi qator muammoli holatlar tanqid ostiga olindi. Yakunda Senatning Fan, ta'lim va soğliqni saqlaş masalalari qömitasining tegişli qarori qabul qilindi.