Yoshligimda buvimdan eshitgan ertaklarim bir xil boshlanib, bir xil tugardi: bir bor ekan, bir yo‘q ekan, degan so‘zlar bilan. To‘g‘ri-da, ertak doim ham bo‘laveradigan hodisa emasku, bir bor bo‘lishi kerak, keyin yo‘q bo‘lishi o‘ta muhim, ertakligi qoladimi zotan?!
Ertak “cho‘pon yigitning shoh qiziga uylanishi va ular baxtu saodatda yashashi” bilan xotima topardi. Shu gapni eshitib, ko‘p o‘ylanardim. Shu yerigacha, shuncha voqeada qatnashgan odamlar nahotki buyog‘iga oddiy, faqat saodatli davrlarga rozi bo‘lib ketishsa deb. Ishonolmasdim.
Katta bo‘lib filmlarga qiziqdim. Qizig‘i, filmlar ham o‘sha xulosani o‘z ichiga olgan edi. Bir yarim soat ichida sizni minglab hodisalarga taklif etgan qahramonlar maqsadlariga yetishgach, ertaklardagidek baxtli-saodatli hayotga rozi bo‘lib, bizni tashlab ketishardi. G‘alati, davomi qanaqa? Nahotki, o‘lim bilan yuzma yuz bo‘lib, ne-ne sinoatlarni boshdan kechirgan qahramonlar umrining oxirigacha boshqalar kabi bir xil yashashga ko‘nsalar? Yo‘g‘ye, bo‘lishi mumkin emas.
Xullas, men ana shu ertaklar va filmlarning davomini hozirgi kunlarda ko‘rayotgandekman. "Lester" ertagi misolida. Jamoa chempion bo‘lib, tarix sahifalarida qolib ketadi, deb o‘ylashgandi. Aniqrog‘i, hech kimga qizig‘i yo‘q davom bilan “o‘z orzulari bilan baxtli-saodatli bo‘lib ketishlari” kutilgandi. Cho‘pon yigitning shoh qizi bilan davom etajak hayotini ko‘rish baxtiga muyassar bo‘ldik. "Lester" saroyda cho‘ponlik xarakteri bilan qanday yasharkan degan savollarga joriy mavsum javob berilayotgandek.
Va qizig‘i, bu ertakning bosh qahramoni butun film davomida bizni aldab kelgan ekan. Ko‘pchilik Raneri deb o‘ylagandi. Yo‘q, yo‘q, italiyalik murabbiy o‘sha ertakning boshlang‘ich qismida ishtirok etib ketgan personajlardan biri ekan. Ma'lum bo‘ldi. Lekin uning aynan shu maskanda kerakli paytda paydo bo‘lgani muhim voqeliklardan biri edi. Asosiy qahramon – Jyeymi Vardi. Ha, ha, angliyalik hujumchining jami harakatlari, bosib o‘tgan hayot yo‘li, jamoasidagi mavqei – uning bu ertakda bosh qahramon bo‘lishiga kifoya qiladi.
Vardining o‘yiniga qarab turib, hayron bo‘laman. Tezlik zo‘r, gol sezish qobiliyati hamisha kuchli bo‘lgan, to‘p bilan oddiy holda ham, tez ketayotgan paytda ham bir xil muomala qiladi. Zarbasi hujumchilar uchun mukammal darajada aniq. Shu paytgacha u qayerda edi degan savolga javob oddiy: bosh qahramonning o‘tin terib yurgan paytlari hikoya qilinmay, saroy a'yonlari huzuriga shasht bilan kirib kelgani bilan eslanish boshlanadi.
Vardi shu boisdan ham, kuchli jamoalar bilan kuchsiz jamoalarni farqlamaydi: "Lester"dagi ilk golini "Man Yunayted"ga urgani, dastlabki xet-trigini "Man Siti"ga yo‘llagani, milliy jamoadagi ilk golini Germaniyaga, dastlabki rasmiy golini Niderlandiya posboniga yo‘llagani – Vardi uchun umuman qiziq emas. U o‘sha jamoalar bilan "Stok Siti"ni unchaligam farqlolmaydi.
