Nomida «davlat» sözi bor nodavlat taşkilot. Unga Urgutdagi mahalla ahlidan pul yiğişga kim izn berdi?
|01:40 / 20.12.201941 09912 min
Kun.uz saytida avvalroq «Turli tekşiruvçilar uçun odamlar «soğin sigir»mi? Urgutdagi uç voqea» sarlavhasi ostidagi maqolada öz xizmatlarini ixtiyoriy tarzda taqdim etişi lozim bölgan turli korxona va taşkilotlarning Urgut tumanidagi aholiga öz xizmatini majburan tiqiştirayotgani va pul yiğayotganini yoritilgan edi.
Öşa voqealar yuzasidan Urgut tumanida suriştiruv ötkazib yurganimizda yana bir öxşaş voqeaga duç keldikki, bunisi endi xalq ta'biri bilan aytganda «kurakda ham turmaydi». Şu sababli voqeaga alohida töxtalişga qaror qildik.
Urgut tumanidagi «Qöyiguzar» MFYda «Elektr tarmoqlari va montaj» MÇJ xodimlarining majburiy pul undirib yurgani haqida suriştirib yurganimizda şu mahalla mas'uli «aytgança, bundan uç-tört kun oldin mana bular ham kelgan edi», deb bir qoğozni körsatdi.
Qoğozni körib hayron qoldik. Uning tepasiga «Davlat yonğin xavfsizligi» MÇJ deb yozib qöyilgan edi. «Davlat yonğin xavfsizligi» yoki «Yonğin xavfsizligi» deyilganda odamlarning xayoliga eng birinçi, avval IIV tarkibida, hozir esa FVV tarkibiga ötkazilgan Davlat Yonğin xavfsizligi xizmatining hududlardagi bölim yoki boşqarmalari keladi.
Darrov buni qanday röyxatdan ötkazişgan, degan öy keldi. Qoğozga qaralsa, bu MÇJ Farğona viloyatining Özbekiston tumani DXM tomonidan 2018 yil 21 dekabrda röyxatga olingan.
«Balki Urgut tuman Yonğin xavfsizligi bölimi»ning bu korxona faoliyatidan xabari bordir», degan öy bilan şu taşkilotga bordik.
Uning rahbari bizga Yonğin xavfsizligi bölimining bunday xususiy korxonalar faoliyatiga aralaşişga mutlaqo haqqi yöqligini bildirdi.
«Mana, keça şu korxona xizmat körsatgan mahallalardan birida yaşovçi bir otaxon «oğilim yonib ketdi, pulini qaçon tölaysizlar?» deb öziga berilgan şartnoma qoğozlarini olib keldi. Unga bu şartnomani bizning idora xodimlari bermaganini tuşuntirdik», dedi u.
Şartnomada manzili körsatilgan «Ğijduvon» MFYda yaşovçi fuqaroning xonadoniga ham bordik. Bir neça qöşni ham öşa yerda ekan. Ulardan uşbu MÇJ xodimlari nima deb kelgani haqida suriştirdik. Mahalla ahlining aytişiça, bu korxona xodimlarning bittasi Içki işlar organlari xodimlari kiyadigan dala formasiga öxşaş kamuflyaj formada, qolganlari ham maxsus kiyimlarda bölgan. Ular xonadonlarga kirib tabiiy ofatlar va yonğindan suğurta qilib yurişgani, umumiy tölov 48 ming söm bölişini aytişgan.
Mavzuga oid
«Agar hozir tölamasanglar, men «boş tortdi», deb hujjatlaştiraman, keyin bir neça million jarima tölaysizlar», deb ham dağdağa qilişgan.
Suriştiruvdan ma'lum böldiki, öşa korxona vakillari butun mahallada qariyb hammanikiga kirib, tölov undirgan.
«Biz ular xususiy korxona xodimlari ekanini bilganimiz ham yöq. Ular kelib qölimizga şartnoma qoğozlarini berib ketganidan ikki kun ötib oğilim yonib ketdi. Yonğin xavfsizligi xodimlari vaqtida kelib öçirişdi, ularga rahmat, yonğin uy-joyimga ötmadi. Şundan söng men öşa şartnoma qoğozlarini kötarib Urgut tuman Yonğin xavfsizligi bölimiga borib, boşliğining oldiga kirdim va şartnoma qoğozni körsatib «zarar böyiça menga qaçon tölov qilasizlar dedim». Boşliq hayron! Ma'lum böldiki, mahallamizga kelib bizdan majburiy tarzda şartnoma qilib pul yiğib ketganlar tuman Yonğin xavfsizligi xodimlari emas, balki xususiy korxona xodimlari ekan», — deydi Şarofiddin bobo Amirov.
Nomi davlat organi nomiga juda öxşaş bölgan bu korxonani kim, nega röyxatdan ötkazgani albatta qiziq edi, bu haqida ham kiçik suriştiruv ötkazdik.
Korxona mahalla raislariga taqdim etayotgan qoğozda u Farğona viloyati, Özbekiston tumani DXM tomonidan röyxatga olingani yozilgan.
Tadbirkorlar öz korxonasiga tanlayotgan nomning boşqalar tanlagan nomga yoki davlat organlari nomiga hamohang bölmasligini statistika boşqarmasi tasdiqlaşi haqida eşitgan edik. Şuning uçun dastlab Statistika qömitasining matbuot xizmati bilan boğlandik.
Qömita axborot xizmati boşliği U.Abdurasulovning ma'lum qilişiça, 2017 yil 1 aprelgaça bu iş bilan Statistika qömitasi şuğullangan, söng bu vakolat Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 9 fevraldagi 66-sonli qaroriga muvofiq Davlat xizmatlari markaziga ötkazilgan.
Uşbu MÇJni röyxatdan ötkazgan Farğona viloyati, Özbekiston tumani DXMga murojaat qildik.
DXM bölim boşliği B.Sobirjonov bergan ma'lumotga köra, «Davlat yonğin xavfsizligi» MÇJ korxonasi 2018 yil 21 dekabrda DXM binosida №658127 reyestr raqami bilan röyxatga olingan. Oradan bir hafta ötib, 2018 yil 27 dekabr sanasida ular Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi Farğona viloyati boşqarmasidan Farğona viloyatida joylaşgan barça davlat xizmatlari markazlariga jönatilgan «2006 yil 18 sentyabrda e'lon qilingan «Firma nomlari töğrisidagi» qonunga qat'iy amal qiliş haqidagi talabnomani olişgan. 28 dekabr kuni Özbekiston tuman DXM uşbu MÇJ rahbariyatiga MÇJ nomi «davlat organi nomi bilan bir xil bölib qolgani tufayli uni özgartiriş»ni sörab xat bilan çiqqan, ammo MÇJ rahbariyati uşbu xatni e'tiborsiz qoldirgan.
Ma'lum bölişiça, Özbekiston tumani DXM uşbu MÇJ rahbariyatiga bir neça bor oğzaki ogohlantiriş bergan, ammo MÇJ rahbariyati öşa ogohlantirişlarni ham e'tiborsiz qoldirib, hanuz nomini özgartirmay kelyapti.
Uşbu korxona Urgut tumanida faoliyat olib borişi neçoğlik qonuniyligini aniqlaş yuzasidan Urgut tumani hokimi örinbosari U.Öroqov huzurida böldik. U 2018 yil dekabr oyida Urgut şahrida ketma-ket ikkita yonğin sodir bölgani, bu hodisalarda jami 7 kişi fojiali tarzda halok bölgani haqidagi ma'lumotni keltirdi. Öşa paytda bir neçta xususiy korxonaga tuman xonadonlaridagi elektr jihozlar, gaz plitkalari va peçka mörilarini körikdan ötkaziş uçun ruxsat berilgan. Ammo ruxsat berilayotgan paytda ularning har biriga xizmat körsatiş paytida öz xizmatini aholiga ixtiyoriy tarzda körsatiş talabi qöyilgan va tuşuntirilgan.
Uning qöşimça qilişiça, aksariyat korxonalar bugungi kunda ötgan yil boşida berilgan ruxsat bilan tumanda faoliyat olib boryapti va yil oxirida ularga berilgan ruxsatnoma muddati tugagunça yana «pul işlab qoliş» ilinjida bölyapti. Aynan «Davlat yonğin xavfsizligi» MÇJning 2020 yil uçun aholiga bergan şartnomalarini körib, Öroqov ularning ruxsatnomasi dekabr oyida tugaşini aytdi va ularning Urgut tuman aholisi bilan 2020 yilning sentabr oyigaça şartnoma tuzganini körib hayron qoldi.
Uşbu MÇJ xodimlari Urgut tumanida «Tabiiy ofatlar» yönalişi böyiça işlaşgan va ketma-ketlikda 2019 yil 19 sentyabrdan, 2020 yil 19 sentyabrgaça bölgan bir yillik muddatni tört kvartalga bölib, «Ğijduvon» MFY fuqarolariga jami törtta şartnoma qoğozi berişgan va ularning har biri uçun 12 ming sömdan, jami 48 ming söm undirişgan.
Yana izoh oliş maqsadida şartnoma qoğozida körsatilgan korxonaga tegişli raqamga qönğiroq qildik. Savollarimizga uşbu MÇJ rahbarining örinbosari javob berdi.
Uning aytişiça, uşbu korxona Urgut tumanida yozdan beri işlayapti. U korxonaning maqsadi ğirrom yöl bilan pul yiğiş emas, balki aholining oğirini yengil qiliş ekanini ta'kidlab, uşbu korxona oyoqqa turgunça bölgan qiyinçiliklar haqida gapirib berdi.
Unga nega MÇJ nomi davlat taşkiloti nomiga öxşab qolgani, şuningdek Urgut tuman «Ğijduvon» MFYda MÇJ xodimlari tomonidan aholidan majburlab pul yiğilgani haqida savol berganimizda, u «biz nom tanlaşdagi qonun-qoidalarni bilmaganmiz. Nom tanlab borganimizda Özbekiston tumani DXM röyxatga olavergan. Bu uçun biz aybdormasmiz-ku?» deya javob qaytardi.
Özbekiston tumani DXMning MÇJ nomiga yuborilgan 2018 yil 28 dekabrdagi nomni özgartiriş haqidagi sörov xati nega e'tiborsiz qoldirilganini söradik. U sörov xatini olmaganini bildirdi, şu bilan birgalikda oğzaki sörov bölganini tan oldi hamda MÇJ nomini özgartirişga vaqti bölmaganini aytdi.
Urgut tuman «Ğijduvon» MFYda bölib ötgan işlar haqida esa «Men xodimlarimga işonaman, ular heç kimni majburlaşmaydi», deya javob berdi. Qisqasi, xodimlari orasida bir-ikki kişi qaysidir mahallada öz xizmat vazifasini bajarayotganida xatoga yöl qöygan bölişi mumkinligini, ammo bu degani ular hamma joyda ham xatoga yöl qöyib işlamasligi va u xodimlariga juda işonişi, ammo, albatta bu iş yuzasidan suriştiruv olib borişini va aybdor xodimlar bilan mehnat şartnomasini bekor qilişini bildirdi.
Şuningdek, u öz xodimlari yonğinga qarşi xizmat körsatmasligi, MÇJning nomi «Davlat yonğin xavfsizligi» deb atalgani bilan hozirça tabiiy ofatlar yönalişida işlayotganini bildirdi.
Şu örinda bir jihat heç «yopişmayapti»: urgutlik yoşi 70dan oşgan çol, uning 5-6 nafar mahalladoşi, qöşnilari aynan bu firma tabiiy ofatlar bilan birga yonğinga qarşi ham şartnoma tuzganini ta'kidlayapti. MÇJdagilar nomi «Davlat yonğin xavfsizligi» MÇJ bölsa ham hozirça faqat aholi bilan tabiiy ofatlar böyiça şartnoma imzolayotganini aytayapti. Berilgan şartnomalarda ham gap asosan «tabiiy ofatlar»dan ketadi va tabiiy ofat yuz berib kimningdir xonadoniga zarar yetsa korxona EKIHning 4 (tört) baravari miqdorida tovon puli tölaşi haqida yozilgan.
Ma'lum bölişiça, bu korxona vakillari Urgut tumanida sentabr oyidan beri har oy 4-5ta mahallaga borib aholiga şartnoma tarqatişgan va şu paytgaça birorta mahalladan şikoyat tuşmagan.
Lekin, bir savol baribir oçiq qolyapti: bugun mahallalarga borib «men falon xizmat körsataman, tölovi falon pul böladi», deyilsa odamlar «boş ustiga, mana, sizga 48 ming söm, keling şartnoma tuzamiz» deydigan darajada ahmoq emas. Boz ustiga, Urgut tumanining bir qismi toğli hudud bölsa ham işlar töğri taşkil etilgani uçun bu yerda unça-bunçaga tabiiy ofatlar yuz bermaydi. Şunday ekan, odamlarning ixtiyoriy tarzda 48 ming söm pulni indamay berib yuborişi ham biroz şubhali emasmi?
Yana bir jihatni alohida ta'kidlaş şart. Bugun qişloq hududlarida odamlarda huquqiy savodxonlik past. Uyiga «men falon korxonadanman, falon narsaga pul tölaşingiz kerak», deb çaqirib kelgan odamga «hujjating qani», «qanday asosga köra men majburiy pul tölaşim lozim?» deb suriştirişmaydi.
Şu savolni «Ğijduvon» MFY aholisiga berdik. «Biz ularni yonğin xavfsizligi xizmati xodimlari, deb öyladik, qolaversa har ikki gapidan birida «prezidentning farmoni bor, hukumatning qarori bor», deb turibdi. Yangi farmon va qaror çiqibdi-da, deb öyladik. Ustiga forma ham kiyib olgan», deb javob berişdi.
Sözimiz oxirida fuqarolarimizga murojaat qilib aytamiz: uyingiz eşigini taqillatib borayotgan har qanday begona şaxsning kimligi bilan albatta qiziqing, ism-familiyasini, korxonasining nomini erinmasdan yozib oling. Nimanidir majburiy tiqiştirsa, albatta asos sörang. Qolaversa, bugun vakolatli organlarning barçasida işonç telefonlari bor, ularga telefon qiling. Lekin aslo aldanib qolmang!
