Joriy yilning 27-29 fevral kunlari «Özbekneftgaz» AJ tomonidan Qaşqadaryo viloyatidagi neftgaz sohasida faoliyat yuritayotgan korxonalar, jumladan Şörtan, Muborak neft-gaz qazib çiqariş boşqarmalari hamda Şörtan gaz-kimyo majmuasiga OAV uçun press-tur uyuştirildi. Unda Kun.uz muxbiri ham iştirok etdi.
Press-turning ilk kunida OAV xodimlari Şörtan neft-gaz qazib çiqariş korxonasiga tegişli bir neçta obektda bölişdi hamda u yerda amalga oşirilayotgan işlar bilan tanişişdi.
Şörtan neft-gaz qazib çiqariş boşqarmasi – «Özbekneftgaz» AJ tarkibiga kiruvçi, Özbekistonda neft hamda gaz sohasida yetakçi işlab çiqariş korxonalaridan biri hisoblanadi.
Boşqarmaning asosiy işlab-çiqariş faoliyati quyidagilardan iborat:
gaz qazib oliş va uni qayta işlaş;
neft qazib oliş;
barqarorlaşgan gaz kondensati işlab çiqariş;
suyultirilgan gaz işlab çiqariş;
oltingugurt işlab çiqariş.
Şörtan neft-gaz qazib çiqariş boşqarmasining tabiiy gazni qayta işlovçi asosiy texnologik qurilmalari Boş inşootning 140,27 gektar hududida joylaşgan.
Hozirgi kunda Şörtan neft-gaz qazib çiqariş boşqarmasiga qaraşli 12ta gaz konlari mavjud bölib, ularning 11tasi, «Şörtan», «Janubiy Tandirça», «Buzaxur», «Şarqiy Buzaxur», «Çunağar», «Tarnasoy», «Nomozboy», «Zafar», «Oydin», «Topiçaksoy», «Yormoq» konlaridan gaz hamda gaz kondensati qazib çiqarilmoqda.
«Şörtan» Boş inşooti gazni qayta işlaş qurilmalarida Şörtan neft-gaz qazib çiqariş boşqarmasiga qaraşli gaz konlaridan taşqari «Gissarneftegaz», «Epsilon Development Company» hamda «Lukoyl-Uzbekistan Opereyting Kompani» MÇJ qöşma korxonalari tomonidan yetkazib berilayotgan tabiiy gaz ham qayta işlanadi.
2019 yilda «Özbekneftgaz» AJ umumiy reja körsatkiçlari bajarilişida Şörtan neft va gaz qazib çiqariş boşqarmasining uluşi quyidagilardan iborat böldi:
oltingugurt işlab çiqariş böyiça – 0,6 %ni taşkil qildi.
Şörtan neft-gaz qazib çiqariş boşqarmasida işlatilayotgan mavjud texnologik qurilmalar bir neça ön yillardan buyon işlatilib kelinayotgani sababli bugungi kunda ularni rekonstruksiya qiliş, texnologik jihatdan yangilaş, şuningdek, mahsulot işlab çiqarişni köpaytiriş maqsadida bir qança investitsiya loyihalari amalga oşirilmoqda.
Press-turning ikkinçi kunida OAV xodimlari Muborak neft-gaz qazib çiqariş boşqarmasiga qaraşli korxonalarga taşrif buyurişdi.
Muborak neft-gaz qazib çiqariş boşqarmasi ham Özbekneftgaz AJ tarmoğidagi asosiy korxonalardan biri hisoblanadi. Uning asosiy iş faoliyati neft, gaz va gaz kondensati qazib oliş, suyultirilgan gaz işlab çiqariş bilan boğliq. Boşqarmaning asosiy işlab çiqariş obektlari Qaşqadaryo, Buxoro va Navoiy viloyatlarida joylaşgan. Uning tarkibida qöyidagi obektlar mavjud:
33ta kon, jami 1415ta neft va gaz qazib çiqariş quduqlari;
7ta gaz siquv kompressor stansiyalari;
36ta gaz haydaş agregatlari (Kökdumaloq, Zevarda, Alan, Pomuq, Janubiy Örtabuloq, Somontepa, Dengizköl, Muborak va boşqa konlar);
Mexanika ta'mirlaş sexi, elektrokimyoviy himoyalaş sexi, issiqlik elektr ta'minoti sexi, magistral gaz quvurlarni işlatiş bölimi, quduqlarni tadqiqot qiliş uçastkalari.
Hozirgi kunda mamlakatimizda qazib olinayotgan suyuq uglevodorodlarning (neft, neftkondensat) 35 foizi, tabiiy gazning 30 foizdan ortiqroği Muborak neft-gaz qazib oliş boşqarmasi hissasiga töğri keladi.
Boşqarma tarkibida 33ta gaz, neftkondensat va neft konlari mavjud bölib, şulardan 25ta kon işlab çiqarişda, 8ta kon konservatsiyada va qayta işga tuşirişi kutilmoqda.
Bugungi kunda boşqarma tasarrufidagi konlardan kunlik 49 million metr/kub tabiiy gaz, 2135 tonna kondensat va 312 tonna neft xomaşyosi qazib olinmoqda. Qazib olinayotgan gaz va gaz kondensati D-1020 va 720 millimetr ölçamdagi quvurlarda jami 800 kilometr uzunlikdagi gaz quvuri orqali Muborak gazni qayta işlaş korxonasiga, suyuq uglevodorodlar D-273-219 millimetr ölçamdagi uzunligi 360 kilometr bölgan quvurlar orqali Buxoro neftni qayta işlaş zavodiga yetkazib berilmoqda.
Boşqarma tomonidan 2017 yil 11 dekabrdan 30 dekabrgaça kuniga 400 ming metr/kub gazni tozalaş va quritiş quvvatiga ega bölgan «Gazni tsioletli tozalaş qurilmasi» içki imkoniyatlaridan kelib çiqqan holda Muborak NGQÇB tasarrufidagi zaxirasi kam konlardan past bosimli tabiiy gaz qazib oliş hamda uni Muborak tumani aholisini tabiiy gaz bilan ta'minlaş maqsadida qurilgan. Qurilma sinovdan ötkazilib 2018 yil 9 fevraldan tabiiy gaz iste'molga uzatila boşlangan.
Qurilma işga tuşirilişi natijasida boşqarmada 25 nafar yoş mutaxassis qöşimça iş örni bilan ta'minlanadi.
Muborak neft-gaz qazib çiqariş boşqarmasi boş muhandisi Begimqul Sultonovning Kun.uz'ga ma'lum qilişiça, boşqarma içki imkoniyatlar evaziga Qaşqadaryo viloyatining Muborak, Mirişkor va Kasbi tumanlari aholisini tabiiy gaz bilan ta'minlaş işlarini boşlagan.
— Muborak tumanida bosim pasayib ketgani tufayli konservatsiya qilingan va magistral gaz quvuriga gaz uzatiş töxtatilgan tabiiy gaz quduqlari mavjud. Korxonamiz taşabbusi bilan uşbu quduqlar qayta oçilib, ulardan olinadigan gazni aholiga uzatyapmiz. Bunday quvurlardagi gazni tseolitli quritiş va tozalaş qurilmasi bunyod etildi. Uşbu qurilma bir kunda 300 ming kub gazni tozalab, aholiga yetkazib berişi mumkin.
Hozirça kuniga 100 ming kub gaz qayta işlanib, Muborak tumani aholisiga berilmoqda. Yaqin vaqtda mana şunday kam bosimli konlardan olinadigan tabiiy gazni Mirişkor va Kasbi tumanlariga ham uzata boşlaymiz, — deydi Begimqul Sultonov.
Press-turning uçinçi kunida OAV xodimlari Şörtan gaz-kimyo majmuasida bölib, uşbu korxona faoliyati bilan tanişişdi.
Şörtan gaz-kimyo majmuasi Özbekistonning janubiy-ğarbiy qismida Qarşi qumliklarining çöl hududida joylaşgan.
Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996 yil 11 noyabrdagi 395-son qaroriga muvofiq «Polietilen işlab çiqariş böyiça Şörtan gaz-kimyo majmuasi»ni quriş böyiça qaror qabul qilingan.
1998 yil 17 fevralda «Özbekneftgaz» MXK va dunyoga maşhur «ABB Lummus Global» (Germaniya), «ABB Soimi» (Italiya), «Mitsui & Co.Ltd», «Nissho Iwai Sorp.» va «Toyo Engineering So.» (Yaponiya) kompaniyalaridan iborat Konsorsium örtasida «loyihalaş, jihozlarni yetkazib beriş, quriliş, işga tuşiriş oldi sozlaş işlari va işga tuşiriş» böyiça şartnoma imzolangan. Majmua «Özbekneftgaz» kompaniyasining mustaqillik yillarida amalga oşirgan eng muvaffaqiyatli loyihalaridan biri bölib, rekord darajadagi qisqa vaqtda amalga oşirilgan.
2002 yil avgustda işga tuşiriş işlari nihoyasiga yetgaç, Şörtan gaz-kimyo majmuasida UzClear® tovar belgisi bilan birinçi «Özbek polietileni» işlab çiqarilgan.
Zavod tarkibida: gaz va kondensat tayyorlaş qurilmasi, kompressor stansiyalari, texnologik qurilmalar (gazni tozalaş, quritiş, etan, propan, butan ajratiş, oltingugurt va polietilen işlab çiqariş), şuningdek yordamçi obektlar, tovar parki, suv, havo va elektr ta'minoti xizmatlari mavjud.
Majmuada har yili quyidagi turdagi mahsulotlar işlab çiqariladi:
3,9 mlrd. metr/kub gaz xomaşyosi;
3,5 mlrd. metr/kub tovar gazi;
125 ming tonnadan ortiq polietilen granulasi;
100 ming tonnadan ortiq suyultirilgan gaz;
100 ming tonnadan ortiq gaz kondensati;
1,5 ming tonna oltingugurt granulasi;
750 ming kvadrat metrdan ortiq alyumin kompozitli panellar;
4,5 ming tonnadan ortiq polietilen quvurlar, şlanglar, ulovçi qism (fiting)lar va tomçilab suğoriş tizimlari va boşqa turdagi mahsulotlar.
Şörtan gaz-kimyo majmuasi investitsiya böyiça iqtisodçi mutaxassisi Feruz Norbötayevning aytişiça Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 11 maydagi PQ-2965-sonli qarori va 2018 yil 3 fevraldagi PQ-3507-sonli qaroriga asosan bugun Şörtan gaz-kimyo majmuasining işlab çiqariş quvvatlarini kengaytiriş böyiça işlar jadallik bilan olib borilmoqda.
Loyihaning asosiy maqsadi - uglevodorod xomaşyosini qayta işlaşni çuqurlaştiriş evaziga yuqori qöşimça qiymatga ega bölgan işlab çiqarilayotgan polimer mahsulotlari turlarini köpaytiriş orqali sohaning eksport salohiyatini yuksaltiriş hamda import örnini bosuvçi xomaşyo materiallar işlab çiqarişni köpaytirişdir.
Mazkur investitsion loyihani 2021 yil 4-çorakda işga tuşiriş möljallangan. U işga tuşgaç,sintetik suyuq yoqilği işlab çiqariş zavodidan keladigan yiliga 430,0 ming tonna sintetik nafta va tabiiy gaz tarkibidagi etanni qayta işlaş hisobidan qöşimça 280 ming tonna polietilen, 100 ming tonna polipropilen, 50 ming tonnagaça piroliz distillyati işlab çiqariş közda tutilgan. Jami yaratiladigan yangi iş örinlar soni: 800tani taşkil etadi.
Loyiha doirasida, AQŞning «Chevron Philips Chemical» (CiPiKem) kompaniyasi bilan loyihalanadigan korxonada yangi “MarTech®” bimodal polietilen işlab çiqariş texnologiyasidan foydalaniş huquqini beruvçi litsenziya şartnomasi, AQŞning «CB&I»/«CB&I Novolen» (SiBi end Ay/Novolen) kompaniyasi bilan loyihalanadigan korxonada yangi etilen va polipropilen işlab çiqariş texnologiyalaridan foydalaniş huquqini beruvçi litsenziya şartnomasi imzolangan.
Bundan taşqari, Şörtan gaz-kimyo majmuasi tomonidan yurtimizning turli hududlarida köplab korxonalar taşkil etilgan. Qaşqadaryo viloyatidagi ip-kalava işlab çiqaruvçi «Vohateks» MÇJ, Xorazm viloyatidagi «Yangiariqplast» MÇJ, Nukus şahridagi «Nukus polimer» MÇJ, Navoiy EIZda «Poletilen quvurlar», «Polipropilen quvurlar» unitar korxonalari şular jumlasidandir.
Şuningdek, bugun Şörtan gaz-kimyo majmuasi mablağlari hisobidan qurilgan turli oziq-ovqat mahsulotlari va energiya tejovçi lampalar işlab çiqaruvçi korxonalar muvaffaqiyat bilan işlayapti. Qolaversa, majmua hisobida «Erkatoy» MTMning törtta filiali, «Loçin» bolalar oromgohi, «Geolog» sport-soğlomlaştiriş majmuasi işlab turibdi.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi