Monopol UzAuto Motors iste'molçilar huquqlarini kamsitib kelgan – MQKQ

«Özavtosanoat»: Eksportga çiqarilayotgan avtomobillar içki bozordagidan arzon emas

Uçinçidan, monopol mavqeyini suiiste'mol qilgan holda korxona tomonidan iste'molçi huquqlarini kamsitiş holatlariga yöl qöyilib kelingan.

Jumladan, avtomobillarning bazaviy komplektatsiyasida közda tutilgan ayrim butlovçi qismlarsiz sotilişi, mahsulotni şartnomada közda tutilgan muddatlarda yetkazib berilmasligi, mahsulot uçun oldindan tölov qabul qilingan holda narx oşişi munosabati bilan qöşimça tölovlar tölanişi va hokazo.

Monopoliyaga qarşi kuraşiş qömitasi tomonidan 2019 yilda bazaviy komplektatsiyada közda tutilgan, lekin amalda iste'molçilar tomonidan xarid qilingan 6,5 ming dona avtomobilga qöyilmay sotilgan 2,7 mlrd sömlik tumanga qarşi yoritkiçlar iste'molçilarga yetkazib berilişi yoki qayta hisob-kitob qilinişi ta'minlandi.

«Özavtosanoat» rasmiysi avtomobillar zavoddan defektlar bilan çiqişini aytgan deputatni populizmda aybladi

Törtinçidan, respublikada işlab çiqarilmaydigan va yuqori narx segmentidagi avtomobillarning olib kirilişida xöjalik yurituvçi sub'yektlarga teng bölmagan raqobat şartlari vujudga kelgan.

2019 yilda amalda bölgan barça xöjalik yurituvçi sub'yektlarga avtomobillarni import qilişda teng şartlar ta'minlaş imkoniyatini bergan imtiyozli tartib 2020 yil 1 yanvaridan bekor qilingan, biroq UzAuto Motors AJ tomonidan Single Unit Package şaklida (tayyor holda) olib kirilayotgan yoki amalda import qilinayotgan, respublikamizda işlab çiqarilmaydigan yengil avtomobillarga aksiz soliği va bojxona stavkalariga bölgan imtiyoz saqlanib qolingan.

Beşinçidan, respublika hududiga olib kiriladigan avtotransport vositalarini sertifikatlaştiriş va klimatik sinovlar tartibining murakkabligi.

Xorijiy korxonalar dilerlari tomonidan import avtomobillarga Özbekiston hududida standartlaştiriş va klimatik sinov talablari me'yoridan ortiq qöyilganligi, xususan:

– rasmiy diler bir yilda bitta modeldagi avtomobilni bir dona miqdorida olib kirişi mumkinligi, bir donadan ortiq olib kiriladigan bölsa, model maxsus sinovlardan, ya'ni sertifikatlaştiriş va klimatik sinovdan ötkazilişi lozimligi, bunda har bir model 2 donadan test sinovi uçun berilişi va 15 ming km masofani respublika hududida bosib ötişi lozimligi, şuningdek, har bir test sinovi uçun örtaça 30 mln söm tölanişi, standartlaştiriş xodimlarini işlab çiqaruvçining zavodiga diler hisobidan yuborilişi kerakligi;

ehtiyot qismlarni sertifikatlaşda, jumladan avtotransport vositasi şinalarini «Özstandart» agentligi sinov laboratoriyalariga muvofiqlik sertifikatini oliş uçun berilganda ayrim körsatkiçlar böyiça laboratoriya sinovlari ötkaziş imkoniyatining yöqligi bildirilmoqda.

Yuqoridagilardan kelib çiqib hamda aholi va tadbirkorlik sub'yektlarining manfaatlarini himoya qiliş, biznes yuritişda teng şaroitlar yaratiş va soğlom raqobat muhitini şakllantiriş maqsadida Qömita tomonidan Investitsiyalar va taşqi savdo vazirligiga yengil avtomobillarga amaldagi import boji va aksiz soliği stavkalarining pasaytirilişi va import asosida olib kelingan yengil avtomobillar uçun sertifikatlaştiriş va klimatik sinovlar jarayonlarining ötkazilişi tartibini soddalaştiriş masalasini Taşqi savdoni tarif va notarif tartibga soliş böyiça Respublika Kengaşining yiğilişida körib çiqiş böyiça murojaat qilindi.

Oltinçidan, Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 14 noyabrdagi 3386-sonli qarori bilan 2018 yilning 1 yanvaridan boşlab tovarlarga çegaralangan narxlar belgilaş amaliyoti bekor qilingan (Vazirlar Mahkamasi tomonidan röyxati belgilanadigan ijtimoiy ahamiyatdagi mahsulotlar va ularning strategik turlari bundan mustasno).

Şunga köra, UzAuto Motors AJ tomonidan 2018 yilning 1 yanvaridan boşlab işlab çiqarilayotgan avtomobillar uçun narxlarni mustaqil belgilaydi.

Bunda, Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 30 martdagi 249-sonli qaroriga muvofiq, korxona har çorakda monopoliyaga qarşi organga qöllanilayotgan narxlar töğrisidagi ma'lumotlarni taqdim etib boradi. Uşbu organ öz navbatida monopol turdagi tovarlar narxlarining özgarişini tahlil qilib boradi.

Amaldagi qonunçilikka muvofiq, ustun mavqega ega xöjalik yurituvçi sub'yektlar tomonidan narxlarni oldindan kelişilişi közda tutilmagan.

Monopoliyaga qarşi kuraşiş qömitasi UzAuto Motors AJ tomonidan yangi narxlarning kiritilişi bilan boğliq dastlabki hisob-kitob ma'lumotlarni örganib çiqdi. Ma'lumotlarda narx oşişi mahsulot tannarxining ösişi bilan boğliqligi hamda korxona tomonidan 2017 yilning avgust oyidan narxlarni oşirmasdan kelganligi bilan izohlangan.

Uşbu hisob-kitob ma'lumotlar qay darajada iqtisodiy asoslangani va adolatli şakllanganini aniqlaş – korxonaning tadbirkorlik faoliyatini örnatilgan tartibda tekşiriş ötkaziş taqozo etadi.

Hozirda vakolatli organlar tomonidan tadbirkorlik sub'yektlarida tekşiriş ötkazişning yangi tartibi işlab çiqilayotgan bölib, uşbu yangi tartib joriy qilinişi bilan yuqoridagi holatlar qöşimça ravişda çuqur örganilişi ma'lum qilinadi.

Şu bilan birga, işçi guruh tuzgan holda monopol mavqega ega bölgan UzAuto Motors AJ tomonidan işlab çiqarilayotgan yengil avtomobillar narxining şakllanişini tahlil qiliş, uni pasaytiriş böyiça qöşimça zaxiralarni aniqlaş hamda mahsulotlar narxlarning asosli qöllanilişi yuzasidan tekşiriş ötkazişga ruxsat oliş işlari amalga oşirilmoqda», – deyiladi Monopoliyaga qarşi kuraşiş qömitasi bildirişida.

Deputatlar va avtosanoatçilar savol-javobi: umidga arzirli voqeami yoki populizm?