«Oğizda – bor, amalda – yöq». Avstriyada epidemiyaga qarşi kuraşdagi tarqoqlik

Avstriyani «çuv tuşirişdi»

Mana endi esa nafaqat Avstriyadagi oddiy aholi vakillari, balki şifokor va hamşiralar ham tibbiy vositalar yetişmovçiligidan aziyat çekişmoqda. Şu bois, hatto uzoq vaqt özaro munosobatlarda adovat hukm surgan davlatlardan ham yordam olişga majbur bölindi. Biroq şundan keyin voqealar rivoji komediya filmlaridagi kabi tus oldi. Xitoydan Avstriyaga yölovçi samolyotlarning örindiqlarida (!) olib kelingan millionlab niqoblar tegişli talablarga javob bermasligi ma'lum böldi. Boşqaça aytganda, oldi-sotdi masalasida Avstriyani çuv tuşirişdi.

Eng qiziği, aldanganini his qilgan Avstriya Germaniyadagi Dekra nomli tadqiqot taşkilotidan bu masalaga oydinlik kiritib berişni söradi. Keyinçalik Avstriya harbiy ma'muriyatiga qaraşli institut mazkur firibgarlikni aniqlagan bölsa-da, davlatning aldangani ilk bor Germaniya tadqiqot kompaniyasi tomonidan oşkor etildi.

Oğizda – bor, amalda – yöq

Avvaliga boş vazir Sebastyan Kurs ommaviy axborot vositalarida epidemiyaning oldini oliş böyiça köplab testlar ötkazilayotgani va bu borada ilğorlik körsatgan Janubiy Koreyani namuna sifatida olib, bir kun davomida kamida 15 mingta test ötkazilişini e'lon qilgandi. JSSTning bu masaladagi örni va ahamiyatini ta'kidlaş uçun «Test ötkaziş, test ötkaziş va yana test ötkaziş» şiorini tilga olgan Kurs 26 mart kunidagi matbuot anjumanida maqsadi butun mamlakat aholisini tekşiruvdan ötkaziş ekanini ma'lum qilgandi. Ammo epidemiya boşidayoq boşqaruv izdan çiqdi. Hukumat köp ötmay, tibbiy asbob-uskunalar yetişmovçiligi sabab bu maqsadidan voz keçişga majbur böldi. Ayni masala bilan şuğullaniş vazifasi Qizil Xoç va ilmiy-tadqiqot taşkilotiga topşirildi.

Şunday qilib, Cora nomli taşkilot Qizil Xoç yordamida mamlakatda qança odamning koronavirus yuqtirganini aniqlaş uçun tasodifiy namunalar yordamida 1 ming 500 kişini tekşiruvdan ötkazdi. Ötkazilgan tadqiqot natijalariga köra, aprel oyida Covid-19 virusini yuqtirganlar soni 10 ming 200dan 67 ming 400 nafargaça bölişi taxmin qilinmoqda. Ya'ni 6 aprel holatiga köra, Avstriyada örtaça 28 ming 500 kişi virusni yuqtirib olgan, deb hisoblanmoqda. Bu esa öz navbatida köplab mutaxassislarning keskin tanqidlariga sabab bölyapti.

Bu orada hukumat rahbari Kurs tomonidan bozor va savdo dökonlarida niqob taqiş majburiy etib belgilanişi, niqoblar esa xalqqa bepul tarqatilişi aytildi, ammo ular yetarli miqdorda bölmagani uçun bu dastur ham ma'lum vaqtga keçiktirildi. Qolaversa, niqoblar hukumat aytganidek, bepul emas, 1 yevrodan sotilişi ma'lum qilindi.

Nega «You’ll never walk alone» emas?

Bundan taşqari, ötgan hafta Soğliqni saqlaş vazirligi tomonidan e'lon qilingan körsatmaga muvofiq, beş kişidan kam jamoaning uyda yiğilişi mumkinligi aytilgandi. Ajablanarlisi, uşbu körsatma Avstriyada Covid-19 munosabati bilan joriy etilgan çora-tadbirlarga zid edi. Şu bois yuzaga kelgan anglaşmovçiliklar uçun soğliqni saqlaş vaziri Rudolf Ansçober uzr söradi va körsatmaga tuzatiş kiritdi. Unga köra, bir oilaga mansub bölmagan beş kişining yopiq hududda töplanişiga oid taqiq öz kuçida qolişi ifoda etildi.

Albatta, bu kabi voqealar davlat muassasalari örtasida muvofiqlik yöqligini va epidemiyaga qarşi kuraşda turli doiralar turliça yöl tutişga intilayotganini körsatib qöydi.

Qolaversa, Yevropaning aksariyat mamlakatlarida uylariga qamalib ötirişga majbur bölgan millionlab odamlarning kayfiyatini kötariş uçun radiokarnaydan «You’ll never walk alone» («Siz heç qaçon yolğiz yurmaysiz»)  treklari ijro etilayotgan bir paytda Avstriyada mamlakatning norasmiy davlat madhiyasi sifatida qabul qilingan «I am from Austria» («Men Avstriyadanman») qöşiği politsiya patrullari tomonidan eşittirildi. Şovinizm körinişi sifatida tanqid qilingan uşbu dastur ham keyinçalik bekor qilindi. Ammo nega aynan şu qöşiqning tanlangani, qolaversa, uning politsiya guruhlari tomonidan eşittirilişi Avstriyaning siyosiy yönalişini ifoda etgandek, nazarimizda.

Bundan-da ğalati işlar röy berişi mumkin

Covid-19 tufayli mart oyi oxirida Ruminiyadan olib kelingan va 14 kunlik karantin muddatini mehmonxonada ötkazayotgan 231 nafar hamşiraning pasportlari olib qöyilgani ham Avstriyada inson huquqlarini hurmat qiluvçi demokratik tartib zaiflaşayotganidan dalolatdir.

Tabiiyki, ayni damda Avstriyadagi ba'zi media taşkilotlar mamlakatdagi vaziyatni tanqid qilmoqda va huquqiy demokratik mamlakatda sodir bölmasligi lozim bölgan ayrim işlar yuz berayotganini ta'kidlaşmoqda. Şu bois Avstriyada hozirgi kunda erkin ekani aniq-tiniq belgilab qöyilmagan barça harkatlar taqiqlangan, degan umumiy taassurot uyğonmoqda. Masalan, Avstriyaning maşhur «Profil» jurnalida parkda örindiqda ötirgan va yonidan ötgan piyodalar bilan ijtimoiy masofa saqlamagani uçun 500 yevro jarimaga tortilgan şaxs haqida maqola e'lon qilindi. Ijtimoiy tarmoqlarda ulkan reaksiya tölqiniga sabab bölgan uşbu jazo jamoatçilik bosimi tufayli keyinçalik bekor qilindi. Ammo şuni ham unutmaslik kerakki, Içki işlar vaziri Karl Nexammerning politsiya kelgusida yanada faol bölişini ta'kidlaşi kelajakda Avstriyada bundan-da ğalati voqealar röy berişiga işora qilmoqda.

Otabek Tillayev tayyorladi