Poklik – iymondandir. Toşkent viloyati boş imom xatibi Xayrulla domla Turmatov bilan suhbat
|01:00 / 04.05.202018 8789 min
Ramazon oyi munosabati bilan taşkil etilayotgan turkum suhbatlarimizning navbatdagi soni poklik haqida böladi. Bu borada Islom ta'limotlarini bizga Toşkent viloyati boş imom xatibi Xayrulla domla Turmatov sözlab berdi.
Islom poklik uzra barpo qilingandir
Islom tölaligiça poklik dini deyiladi. Bu mavzuni oçib beriş, yanada tuşunarli va ta'sirliroq bölişi uçun bir voqeani köz oldimizga keltirişimizni istar edim. Mana, inson bu foniy dunyoda umrini yaşab bölganidan keyin, oxiratga safar qiliş çoğida mayitni yuviş marosimi bor. Yuvib, poklab, xuşböylantirib, oppoq matoga örab, yelkamizga kötarib, yer bağriga qöyamiz. Bir neça kun içida şişib, yorilib, çirib tuproqqa aylanib ketadigan insonga bölgan munosabat. Mana, birgina vafot etgan insonga dinimizning munosabati.
Ana endi, inson tuğilganidan boşlab, to vafot etgungaça bölgan davri tamomiy poklikdan iboratdir. Mana, bolaning tuğilişidan boşlab, uni yuvintiriş, çömiltiriş, soçini olişi-yu, yemoq-içmoği, yaşaş şaroitining hammasi poklikdir. Şuning uçun payğambarimiz Muhammad alayxissalom: «Islom poklik uzra barpo qilingandur», deb marhamat qildilar.
Alloh pok insonlarni yaxşi köradi
Alloh taolo ham Qur'oni Karimning Tavba surasi 108-oyat şunday marhamat qiladi:
«Unda poklanişni yaxşi köradigan erlar bor. Alloh poklanuvçilarni yaxşi köradi».
Demak, tozalikni, poklikni yaxşi körgan insonni Alloh taolo ham yaxşi köradi. Dinimizning şiori – şu. Demak, poklik – dinning şiori. Qur'onda körsatilgan körsatma ham poklikka, Payğambar alayhissalom hadisi şariflarining ham juda katta qismi inson har jihatdan pokiza bölişi zarurligiga dalolat qiladi.
Toşkent viloyati boş imom xatibi
Xayrulla Turmatov
Alloh bandasining qalbi va amaliga qaraydi
Mana endi biz poklik masalalarini bayon qilişda nimaga murojaat qilamiz? Albatta, dinimiz hukmlariga, Qur'oni Karimga, hadislarga, sahobai kiromlarning qavllariga, odatlariga.
Payğambarimiz sollallohu alayhi va sallam bir muborak hadisi şariflarida aytadilarki: «Alloh taolo sizning sur'atingizga, mol-u dunyongizga qaramaydi. Alloh sizning qalbingizga va qiladigan amallaringizga qaraydi».
Mavzuga oid
Nima uçun qalbga nazar soladi deganda, qalb – iymonning vatani. Iymon poklik bor joyda böladi, iymon bor joyda poklik böladi. Bu ikki narsa bir-birini töldiradi.
Pok insonning amallari ham pok böladi
Bir narsani bilsinlarki, pok insonning a'zolariga ham pok amallar çiqadi. Ya'ni qalb gözalligi inson a'zolarining amallarida ifodalanadi. Qalbi pokiza bölgan inson a'zolari bilan nopok iş qilmaydi. Nopok işni qilayotgan insonning «qalbim pokiza», deb qilgan da'volari haq da'vo bölmaydi.
Endi insonning taşqi pokligiga e'tibor qaratadigan bölsak, Payğambarimiz sollallohu alayhi va sallam taşqi körinişda ğuslni örgatdilar. Poklik manbayi bölmiş kunda beş marta tahorat qilişni örgatdilar va aytdilarki: «Inson bir kunda beş marta eşigi oldidagi anhorda poklansa, unda kir qoladimi? Beş vaqt namoz ham şunday. Insonning bilib-bilmay qilgan gunohlari keçiriladi».
Halol rizq uçun mehnat qilayotgan inson ibodatdadir
Ibodatdagi inson libosining pok bölişi ham sunnat. Payğambarimiz alayhissalom nopok libosda ibodat qilişdan qaytardilar.
Agar Allohning körsatmalariga amal qilinsa, inson hayotining köp qismi özi ibodat. Ibodat deganda faqat namoz va rözani tuşuniş kerak emas. Halol va pok niyat bilan mehnat qilayotgan inson ibodatda böladi. Bir kasb egasi yaxşi niyat bilan boşqalarning hojati, oğirini yengil, uzoğini yaqin qiliş uçun harakatda ekan, u ham Alloh yölida ibodatda.
Qolaversa, oilaviy hayot ham ibodat. Demak qaysi bir örinda Alloh va Rasuliga xuş keladigan tarzda möminning vaqti ötadigan bölsa, uning butun hayoti ibodatga aylanadi.
Alloh faqat nopok narsalarnigina harom qilgan
Alloh taolo Qur'oni Karim oyatlarida: «Pokiza narsalarni sizlarga halol qildim, nopok narsalarni esa harom qildim», deb marhamat qiladi.
Demak, pokiza narsalarni iste'mol qilgan luqma halol böladi. Luqmayi haloldan ösgan tanada yomonlik sodir bölmaydi. Pokiza narsa yegan insondan nopok amal sodir bölmaydi. Şuning uçun dinimiz poklikda qalb, tana va liboslar pokligiga e'tibor qiladi.
Rasululloh alayhissolatu vassalomning maşhur bir hadislari bor: «Keçqurun namozşomdan keyin yotar paytida obi taom uçun işlatiladigan idişlarning ustini yoping, suv saqlaydigan idişlaringizning ustini yoping, öçoğdagi çöğlaringizni öçiring, eşiklarni yoping, atrofingizni toza va pokiza qilib yoting», dedilar.
Ariqlardagi toza suv ertak bölib qolmadimi?
Alloh taolo aytadi: «Suv sizlarga berilgan şunday ne'matki, qadriga yetmasangiz, Alloh yerga çuçuk suvni yutib yuborgin desa, sizlarga pokiza suvni kim çiqarib beradi?»
Şu örinda xalqimizga bir eslatma qilmoqçi edim, sizning va bizning yoşligimizda ariqlarda yotib olib, suvni içib ketaverar edik. Uning pokligi uçun momolarimiz yopib bergan kulçalarni ariqlarga oqizib yer edik. Hozir bu biz uçun bir ertakka aylangan.
Bugun XXI asrda rivojlaniş, taraqqiyotni, katta madaniyatni tarğib qilyapmiz. Lekin mana şunday da'vomiz davom etayotgan paytda öşa suvga qöl yuvişga jur'at qila olamizmi?
Yoki insonlarning bir-biri bilan nopok muloqot qilişi heç bir dinga yoki hadisga töğri kelmaydi. Mol-u dunyo yiğişga aqli yetayotgan, ne-ne hiylalarni öylab topayotgan, firibgarliklarni qilayotgan inson poklik masalasida aqli yetmaydimi? Yoki bu beparvolikmi?
Rasullulloh sunnatini bugun dunyo e'tirof etmoqda
Poklik haqida söz ketganida, qölni yuviş – sunnat. Yaqin kunlardan beri boşimizda turibdi, dunyo xalqlarining musibati. Közga körinmas bir virus dunyo xalqlarini tahlikaga solib qöydi. Hammani notinç qildi, hamma tomonni parokanda qildi, qança odamlar qurbon böldi. Mana şunday dardni yengib ötişda şifokorlar, tabiblar nimani tavsiya qilyapti? Tez-tez qölni yuvişni.
Bugun Rasulullohning sunnatlarini dunyo e'tirof etyapti. Taomdan oldin va keyin qöl yuvmoqlik, hojatxonadan çiqqandan keyin qöl yuvişlik bu – sunnat. Bu sunnatni bugun dunyo e'tirof etyapti. Halol va haromni aralaştirib iste'mol qilganning holini bugun dunyo körib turibdi.
Qolaversa, karantin deymiz, odamlarni yolğizlatiş masalasi. Hazrati Payğambarimiz alayhissalomning sunnatlarida vabo tarqalgan joydan çiqmang yoki kirmang, deb aytgan sözlarining neçoğlik zaruratini mana hayot körsatib qöydi. Ana endi butun dunyo ahli mana şu islomiy poklikni, islomiy sunnatni, islomiy tozalikni e'tirof etdi.
Maşinadan axlat taşlaş musulmonning işimi?
Mamlakatimizning 94 foizini musulmonlar taşkil qiladi. Xalqimizga qanday soha bölişidan qat'i nazar nopoklik yaraşmaydi. Mana, özim guvoh bölgan oddiy misol: bir kişi yölda ketayotib maşinasidan bir qopça axlat taşlab yubordi.
Bu musulmonning işimi? Yoki bizning milliy qadriyatlarimizda şu narsa bormidi? Ota-bobolarimiz bunaqa nopoklikni körmagan. Lekin biz qayerdan oldik?
Inson oğzidan tupuk çiqişi tabiiy jarayon. Ammo Rasululloh sollallohu alayhi va sallam yerga tuflaganda ustini tuproq bilan bekitib ketişlikni ta'lim berganlar.
Payğambarimizning yana bir muborak hadislarida şunday deyiladi: «Sizlar oğizni pok saqlanglar. Çunki u Qur'on yöli. Odamlarga yaxşi söz aytiladigan a'zo bu».
Poklik – Iymonning ustunidir
Ramazon oyi – poklik oyi. Ertalabdan to keçgaça pok bölib röza tutamiz – jismimiz poklanyapti. Röza tutyapman, Alloh körib turibdi, deb insonning qalbi sayqallanyapti. Birovga aziyat yetkazib qöymayin, deb insonlar tilini asrayaptilar. Közini noma'qul narsalarni körişdan saqlayapti.
Demak, insonning ruhi, axloqi va odobi poklanyapti, sayqallanmoqda. Ramazon oyidan tom ma'noda poklanib çiqişimiz kerak.
Poklik – iymonning ustunidir. Ustun bölsa, imorat mustahkam turadi. Şuning uçun biz XXI asrda yaşab, yuksak ma'naviyatni da'vo qilayotgan ekanmiz, mana şunday ne'matlarga munosib muomala qiliş – inson sifatida, mömin-musulmon sifatida burçimiz va vazifamiz ekanligini unutmasligimiz kerak.
