Qurilişdagi tugamayotgan qonunsizliklar: Samarqandda fuqaro uç yildan buyon tölov örniga javob xatlari oladi
|16:42 / 13.09.202014 3959 min
Aslida Samarqand şahri Şohrux köçasidagi holat bir qaraganda juda ham oddiy, har qanday odam bir qaraşda tuşunadigan vaziyat: quruvçi şu köçadagi uylardan birida yaşaydigan Farid Xolmurodov bilan kelişuvga erişmasdan turib köp qavatli uy qurilişini boşlab yuborgan.
Holbuki, ma'lum bir hududdan köp qavatli uy quriş uçun öşa hududda yaşovçi fuqarolar bilan kelişuvga erişilişi kerak. Harholda, qonun ustuvor bölgan jamiyatda xususiy mulk daxlsizligi ham ta'minlanişi darkor.
Fuqaro Xolmurodov bir neça yildan beri quriliş maydoni içida qolib ketgan uyda yaşaydi. Uyi batamom avariya holatiga kelib qolgan. Ana şu körinib turgan holatni Samarqand şahridagi biror-bir mutasaddi körmayotgani qiziq.
Fuqaroning najot sörab turli idoralarga yozgan xatlariyu olgan javoblarini töplab yoqsa — qişning sovuq kunida bitta uyni isitişga yetadi.
Bu hududda köp qavatli uy qurilişini boşlagan taşkilot «Jahon kafolat stil» XK hisoblanadi. Samarqand şahar hokimligi 2017 yilda uşbu korxonaga quriliş uçun ruxsat bergan. Mazkur qaror quriliş korxonasiga Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 26 maydagi 97-sonli qarorida belgilangan tartibda şu hududda yaşovçi fuqarolarni köçiriş şarti bilan berilgan. Ammo fuqarolarning hammasi ham köçirilmay turib quriliş işlari boşlab yuborilgan. Oqibatda Farid Xolmurodov deyarli uysiz ahvolda qolgan.
Avvaliga quriliş ketayotgan hududdagi uyida oilasi bilan yaşaşga majbur bölgan. Keyin esa oilasini Payariq tumaniga köçirib yuborib, yaşaş uçun xavfli bölgan mana şu uyda yolğiz özi qolgan. Hozirgi vaqtda bu uyga kirişga qörqib ham qolgan.
Aslida, fuqaroning dardini tinglaydigan, muammolarini hal qiladigan taşkilotlar bor. F.Xolmurodov dastlab ana şu taşkilotlarning deyarli barçasiga murojaat qilib çiqqan. Birgina Samarqand şahar hokimligiga 6-7 martalab murojaat qilgan. Muammo esa uç yil oldin qanday bölgan bölsa, hozir ham xuddi şundayligiça qolmoqda.
Fuqaroning eng sönggi murojaatiga asosan, şu yil 11 sentabr kuni viloyat Quriliş sohasida nazorat inspeksiyasi vakillari holatni joyida örgangan, dalolatnoma tuzişgan. Ular tuzgan dalolatnomada quyidagi sözlar yozilgan:
«Fuqaro Xolmurodov Farid bundan oldin ham bir neça marta murojaat qilgan bölib, şu vaqtgaça quruvçi hamda fuqaro örtasida uy-joyni oldi-sotdi şartnomasi kelişilmaganligi ma'lum böldi...».
Mavzuga oid
Bu masalani örganib hal etiş uçun yuborilgan mutaxassislarning dalolatnomasi. Bundan ham yomoni — örganiş uçun sönggi marta kelgan mutasaddilar quriliş binosi fuqaroning uyidan 40 metr olisda ekani töğrisida notöğri ma'lumot ham kiritgan... Çunki fuqaroning uyiga zarar yetkazgan, uning uyi yonidan aynan quriliş korxonasi tomonidan qazilgan çuqur hozirda kömib yuborilgan. Umuman, çuqur va uy orasidagi masofa esa 20 metr atrofida. Lekin gap bunda ham emas.
Umuman olganda, fuqaroning uyi aynan quriliş sabab avariya holatiga kelgani, uning uyi quriliş maydoni hududiga kirişi va şu sababdan quruvçi tomonidan fuqaroning köçirilişi lozimligi tegişli hujjatlarda qayd etib qöyilgan. Bu köçirişning majburiyligi yuzasidan şu vaqtgaça hatto quruvçi ham e'tiroz bildirmagan. Ammo, muammoning yeçimini topiş uçun kelgan mutasaddi taşkilotlar orasida ana şunday dalolatnoma qilayotganlar ham bor!
Murojaatlarning bundanda «qiziq» (töğriroği, «ayançli») tarzda yopilgan holatlari ham bor.
Fuqaro murojaatiga asosan, örganişga kelgan Samarqand viloyat quriliş direksiyasi mutasaddilari tomonidan tuzilgan yana bir dalolatnomada muammo hal etilgani, fuqaroning uyi örniga quruvçi şaharning boşqa qismidan uç xonali uy olib berişiga kelişilgani ma'lum qilingan. Xolmurodov esa bu gap ğirt yolğonligini aytmoqda.
Xöş, nima sababdan bu uyning «snos»i amalga oşmay qolgan? Odatda bunday holat yuzaga kelişiga uy egasining buzilayotgan turar joy uçun haddan taşqari katta, aqlga siğmas darajada pul söraşi yoki quruvçining bepisandligi sabab böladi. Xöş, bu yerda nima bölgan?
Quriliş korxonasi — «Jahon kafolat stil» XK vakili bilan suhbatimizda korxona vakili fuqaroning uyi uçun 25 ming AQŞ dollari miqdorida pul taklif qilgani, fuqaro esa 30 ming dollar sörayotganini ma'lum qildi. Yana bir suhbatda esa quriliş korxonasi fuqaroga uyning yaşaş qismi kvadrat metri qança bölsa şunga mos tarzda hisob-kitob qilişini, fuqaro esa uyining quriliş osti maydoniga teng ölçamdagi uy berilişini söramoqda ekan. Xulosani özingiz çiqaring...
Masalaning yana bir tomoni bor. Quriliş korxonasi vakilining ma'lum qilişiça, korxona tomonidan qurilişni boşlaşdan oldin tegşli hujjatlar tayyorlangan. Samarqand şahar hokimligi tomonidan qaror çiqarilgan. Ammo, keyinçalik yana şahar hokimligi tomonidan bu qaror bekor qilingan. Quriliş korxonasi endi örtada juda katta yöqotişga uçraş arafasida.
«2017 yil avgust oyida köp qavatli uy quriş uçun qonuniy qaror olganmiz. 2018 yil hukumat qarori bilan Samarqanddagi barça qurilişlar töxtatildi. 2019 yil may oyida bizga çiqarilgan qaror Samarqand şahar prokuraturasi protestidan söng bekor bölgandi. Öşadan beri qurilişimiz töxtab turibdi.
Mazkur joy şaharning tarixiy muhofaza hududida bölgani uçun qurilişlar töxtatilgan. Çunki quriladigan bino köp qavatli. Şu sababdan uç qavatdan ziyod bino quriş mumkin emas, deyildi. Endi esa uç qavatga ham ruxsat etilmayapti. Bino balandligi 7,5 metrdan oşmasin deyilyapti.
Biz öşa vaqtda tegişli taşkilotlardan qanday hujjat kerak bölsa barçasini olganmiz. Tasdiqlagan loyihada 3-4 qavatli bino qurilişi körsatilgan. Ammo ötgan yili madaniy meros obektlarini muhofaza qiliş departamentidan komissiya kelib örgandi va binolar qurilişi, balandligi böyiça xulosalarini berişdi.
Eng qiziği, ayni vaqtda bitta hududda hozirda köp qavatli qilib kötarilgan uylar ham bor, menga öxşab uç qavatga ham ruxsat ololmayotganlaram... Holbuki, men qurayotgan uy hududning pastlik qismida joylaşgan. Bu hududda yaşagan fuqarolar bilan kelişuvimizga köra men tezda uyni kötarişim va ular yangi qurilgan uylarga kelib joylaşişi kerak edi. Uç yil içida bu yerda juda katta yöqotişlarga uçradik», deydi «Jahon kafolat stil» XK iş yurituvçisi.
Samarqand şahar hokimligi esa uşbu bino qurilişi uçun haqiqatan ham hokimlik qarori berilgani, ammo quriliş uçun Madaniyat vazirligi ruxsati olinmagani sabab bu qaror bekor bölganini aytmoqda.
Masalaning uçinçi tomoni ham bor. Şahar hokimi qarorini bekor qiliş böyiça Samarqand şahar prokuraturasi protestida aynan yer egalarining huquq va manfaatlari buzilgani körsatilgan va şu kabi holatlar asos qilingan.
Şunday qilib, mahalliy hokimlikning aybi ölaroq quruvçi ham, uyi «»snos» ga tuşgan fuqarolar ham zarar körmoqda.
Xöş, quriliş korxonasi şahar hokimligi qarori bilan qurilişni boşlagan va bu qarorni prokuratura noqonuniy deb topgan bölsa, quruvçining örtada körgan milliardlab zararini endi kim qoplaydi? Yoki noqonuniy qaror çiqarilişida quruvçining ham aybi bormi?
Mavridi kelganda, eslab ötmoqçimiz: aynan hokimlik qarori bilan qurilişni boşlab, keyin bu qaror noqonuniy deb topilgan holatlar yagona emas. Mana şunday holatda quriliş korxonalari körgan zarar qoplanişi böyiça amalda biror tizim bor yoki yöqligini ayni vaqtda quruvçilarning özi ham bilmay hayron. Bunisi endi alohida mavzu...
Endi hikoyamiz qahramoni mavzusiga qaytsak. Uning taqdiri nima böladi? Uşbu murojaatni örganayotgan vaqtimizda şu hududdagi sobiq uy egalari kelib dardini aytişdi. Ular 2017 yil quruvçi tomonidan ijara uylarga çiqarilgan va tez orada qurilajak yangi uylardan berilişi ma'lum qilingan. Ammo oradan uç yil ötgaç, ular ham quruvçidan uyini talab qila boşlaşgan. Xullas, muammo ortidan muammo.
Darvoqe, «snos» qilinmasdan boşlangan quriliş sabab avariya uyida qolib ketgan F.Xolmurodovning muammosi 2019 yil iyun oyida saytimizda e'lon qilingan edi. Afsuski, maqola taqdiri fuqaroning mutasaddilarga yozgan murojaatlari taqdiri bilan bir xil: heç qanday natija yöq.
Şunça gapdan keyin, bizningça bitta savolni berişga asosimiz bor: Samarqand şahrida quriliş bilan boğliq qonunsizliklar qaçon tugaydi?
