Zemanning Vrbetitsedagi portlashlar bo‘yicha bayonoti Chexiyada tanqid ostiga olindi  

Chexiyada bir qator siyosatchilar mamlakat prezidenti Milosh Zemanning 2014 yilda Vrbetitsedagi o‘q-dori omborida yuz bergan portlashlar bo‘yicha bayonotidan norozilik bildirishdi. Avvalroq Zeman mamlakatning kontrrazvedka xizmati taqdim qilgan hisobotda portlashlarga rossiyalik agentlarning aloqadorligini isbotlovchi ma'lumotlar yo‘qligini ma'lum qilgandi. U tergov natijalari olinmaguncha bu borada biror xulosa chiqarishga shoshmaslikka chaqirgandi. 

Zeman, shuningdek, voqeaning ikki versiyasi o‘rganilayotganini ma'lum qildi. Ulardan biriga ko‘ra, hodisaga xorijiy maxsus xizmatlar aloqador bo‘lishi mumkin; ikkinchisiga ko‘ra, o‘q-dorilar bilan ehtiyotsiz muomalada bo‘lish oqibatida baxsiz hodisa yuz bergan. 

Chexiya senati raisi Milosh Vistrchilning ta'kidlashicha, Zeman hali yakunlanmagan tergov ma'lumotlarini oshkor qilgan va bu bilan tergov borishini xavf ostiga qo‘ygan. Uning aytishicha, prezident ataylab ba'zi ma'lumotlarni aytmagan. 

«Men ham senatning maxfiy ravishda o‘tgan mudofaa va xavfsizlik bo‘yicha qo‘mitasi yig‘ilishida ishtirok etdim. Prezident hali davom etayotgan tergov ma'lumotlarini taqdim qildi, bu esa Chexiya xavfsizligini tahdid ostiga qo‘yadi», deb aytgan Vistrchil. 

Siyosatchi Zeman aytganidan aynan nima bunday ma'lumot ekaniga aniqlik kiritmagan. Uning ta'kidlashicha, endi tergov samarali borishiga imkoniyat ancha kamaydi. 

Chexiya muxolifati ham Zemanning bayonotini tanqid ostiga oldi. Ceske Noviny nashrining yozishicha, STAN harakati yetakchisi Yan Farskiy Zeman o‘z nutqi bilan Rossiyaga yolg‘on xabarlar tarqatish uchun «eshiklarni ochib berganini» aytgan. 

«Xavfsizlik bo‘yicha qo‘mita a'zosi sifatida shuni aytishim mumkinki, unda aniq axborot yo‘q, yoki u ataylab uni noto‘g‘ri taqdim qilmoqda, yoki shunchaki xato qilmoqda. U nima uchun yolg‘on xabarlar uchun eshiklarni ochib berayotganini faqatgina taxmin qilish mumkin», deb aytgan Farskiy. 

Shuningdek, portlashlarda halok bo‘lgan ikki kishidan biri — Vratislav Gavranekning o‘g‘li Ondrjyey Gavranek portlashlar baxsiz hodisa tufayli yuz bergan bo‘lishi mumkinligi haqidagi versiyani tanqid qildi.  

«Ochiq manbalardan ayonki, bu versiya, ya'ni ehtiyotsizlik bilan muomalada bo‘lish, fikrimcha, istisno qilib bo‘lindi», deb aytgan Ondrjyey Gavranek. 

Ta'kidlanishicha, u Chexiya prezidentiga ochiq maktub bilan murojaat qilib, uning otasi va fojianing ikkinchi qurboni — Lyudek Petrjikning loqaydligi portlashlarga sabab bo‘lmaganini bildirmoqchi. 

2021 yil 17 aprelda Chexiya bosh vaziri Andrey Babish mamlakat maxsus xizmatlaridan Vrbetitsedagi hodisaga Rossiya Bosh razvedka xizmati xodimlari aloqadorligi haqida axborot olganini ma'lum qildi. Bu ayblovlar Chexiya va Rossiya o‘rtasidagi munosabatlarning taranglashishiga olib keldi.  

Vrbetitsedagi portlashlar 2014 yil 16 oktyabrda va 3 dekabrda yuz bergan. Ular oqibatida 2ta ombor yo‘q bo‘lgan, 2 kishi halok bo‘lgan. Harbiy texnika instituti omborlarni harbiy materiallar sotish bilan shug‘ullangan firmalarga ijaraga bergan.  

Ikkala ombor ham Ostrava shahrida joylashgan Imex Group firmasiga ijaraga berilgan. Birinchi portlash oqibatida 16-sonli omborda firmaning 2 xodimi halok bo‘lgan. 

1,5 oydan keyin birinchi ombordan bir kilometr uzoqlikda joylashgan boshqa omborda kuchli portlash sodir bo‘lgan. Bu yerda 100 tonnaga yaqin o‘q-dori saqlangan.