23 may kuni Lukashenkoning buyrug‘i bilan harbiylar Afinadan Vilnyusga yo‘l olgan Ryanair aviakompaniyasi samolyotini Minskka qo‘ndirishdi. Samolyot bortida Belarus hukumatiga qarshi namoyishlarni faol yoritgan va muxolifatchilarning birinchi raqamli resursiga aylangan Nexta Telegram kanalining sobiq bosh muharriri Roman Protasevich va uning sevgan qizi bor edi — samolyot qo‘nganidan keyin ular qo‘lga olindi, qolgan yo‘lovchilar esa yetti soatdan keyin parvozni davom ettirish uchun qo‘yib yuborildi.
Bu hodisa xalqaro inqirozli holatni keltirib chiqardi.
Irlandiya loukosteri bo‘lmish Ryanair kompaniyasi reys ekipaji Belarus havo harakati boshqarmasi tomonidan bortda xavfsizlikka potensial tahdid borligi haqida ogohlantirilgani va bortni eng yaqin aeroport — Minskka yo‘naltirish haqida ko‘rsatma olgani haqida ma'lum qildi.
Kompaniya bosh direktori Maykl O'Liri yo‘lovchi samolyot majburan Minsk aeroportiga qo‘ndirilishini «davlat qaroqchiligi» deya tavsifladi. «Mohiyatan, bu diktator tomonidan boshqariladigan rejimning odam o‘g‘irlash harakatidir», dedi Maykl OʼLiri. U layner bortida Belarus maxsus xizmatlari xodimlari ham bo‘lganini taxmin qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Minskda samolyotdan odamlar tushirilgach, besh yoki olti kishi unga qaytib chiqmagan.
Layner Afinadan Vilnyusga uchayotgan bo‘lgan. Litva politsiyasi ma'lumotiga ko‘ra, uning bortiga Gretsiyada 126 kishi chiqqan, Minskdan Vilnyusga 121 yo‘lovchi uchib kelgan. Samolyotdan tushib qolganlarning ikki nafari ma'lum — bu Roman Protasevich va Sofya Sapega. Yana uch kishi kim ekani noma'lumligicha qolmoqda. Layner Minskka qo‘ndirilishi yuzasidan Litvada «samolyot qo‘lga olinishi va odamlarga xalqaro huquqda taqiqlangan tarzda muomala qilish fakti» bo‘yicha jinoiy ish qo‘zg‘atilgan.
Aviakompaniyalar Belarusni aylanib o‘tgan holda uchishga qaror qilmoqda. Hozirgacha Latviyaning airBaltic, Niderlandiyaning KLM, skandinavlarning SAS, vengrlarning Wizz Air, nemislarning Lufthansa, fransuzlarning Air France, Avstriyaning Austrian Airlines, Polshaning LOT, Singapurning Singapore Airlines, Finlandiyaning Finnair hamda Ispaniyaning Iberia aviakompaniyalari Belarus havo hududiga kirishni to‘xtatdi. Litvadagi aeroportlarga Belarus ustidan uchuvchi samolyotlarni qabul qilish taqiqlandi. Bundan tashqari, Litva o‘z fuqarolariga Belarusga safar qilmaslikni tavsiya qilmoqda, u yerdagi fuqarolarni esa tezda ushbu mamlakatni tark etishga chaqirmoqda. Belaruslarning «Belavia» aviakompaniyasi bunga javoban Vilnyusga reyslarni bir oy muddatga to‘xtatgan.
