O‘zbekistonda o‘tgan 2020 yilda aholining katta qismi koronavirusga chalinib sog‘aygani haqida norasmiy taxminlar aytilayotgan edi. Yil oxiriga borib kasallanish holatlari keskin kamayib ketgani jamoaviy immunitet shakllanganining belgisidek ko‘ringan edi.
Biroq oradan yarim yil o‘tib, COVID-19'ning yangi to‘lqini keng miqyosda avj olib ketdi. Kaliforniya universiteti professori, virusolog Sharof Tugizovning so‘zlariga ko‘ra, ayni paytga kelib jamoaviy immunitet g‘oyasi yechim bo‘la olmasligi ma'lum bo‘lgan.
“Boshida shunday nazariya bor edi. Bu nazariya ishlamadi”, – dedi Tugizov “Amerika ovozi”ga bergan intervyusida.
Professorning tushuntirishicha, koronavirusga chalinib sog‘aygan odamlarda bu virusga nisbatan shakllanadigan immunitet kuchli emasligi ayon bo‘lmoqda.
“Mana shu vaziyatda vaksina kerak. Nima uchun? Vaksina koronavirusning bitta oqsiliga nisbatan organizmda immunitet chaqiradi. Bu immunitet virusga chalinib sog‘aygandan keyin paydo bo‘ladigan immunitetdan ko‘ra yaxshiroq, chunki koronavirusning 30ta geni bor. Bitta spetsifik genga qarshi shakllangan immunitet 30ta genga qarshi shakllangan immunitetdan kuchliroq bo‘ladi”, – dedi professor.
Sharof Tugizovning aytishicha, vaksinalar organizmda koronavirusning S geniga nisbatan spetsifik sezuvchanlikni hosil qiladi. Koronavirus ayni shu gen (toj shaklidagi oqsil) yordamida inson hujayrasiga kira oladi.
“O‘tgan yili koronavirusga chalinib sog‘aygan odamlarga emlanish zarurati bo‘lmasa kerak, degan fikrda edim. Bugun esa aksincha, chunki kasallanib chiqqandan keyin shakllanadigan immunitet juda sust ekanini ko‘ryapmiz.
Umuman, [nafaqat SARS-CoV-2, balki boshqa ko‘plab] koronaviruslarga nisbatan odamlarda shakllanadigan immunitet kuchli bo‘lmaydi. Koronaviruslarning pandemik bo‘lmagan to‘rtta boshqa shtammlari bor, ularga qarshi immunitet 1 yilga yetar-yetmas.
Masalan, gerpes virusiga qarshi immunitet butun umrga yetadi. Koronaviruslar esa, agar vaksina bo‘lmasa, kuchli immunitet chaqirishi qiyin”, – deydi virusolog.
Tugizov dunyo miqyosida foydalanilayotgan 4-5 xil vaksinaning samaradorligi va xavfsizligiga nisbatan hech qanday shubhaga o‘rin yo‘qligi, 1 milliarddan ko‘proq odam to‘liq vaksina olib bo‘lganini aytarkan, bu jarayonni tezlashtirish zarurligini ta'kidladi.
