Kun.uz til o‘rganuvchilar uchun eng muhim tavsiyalar, bu borada ko‘pchilik uchun umumiy bo‘lgan muammolar hamda ularni yengib o‘tish haqida xorijiy tillar mutaxassisi Azamat Akbarov bilan intervyu uyushtirdi.
— O‘z ona tilidan tashqari bir yoki bir necha tilni o‘rganish insonga nima beradi?
O‘zbekistonda bu masalaga nega ko‘p e’tibor qaratilyapti?
— Dunyo rivojlanyapti. Sun’iy chegaralar olib tashlanyapti. Insonlarda dunyoni, uning ilmlarini o‘rganishga qiziqish ortyapti. Iqtisodiyotlar rivojlanyapti. Albatta, O‘zbekiston ham bu jarayonlardan chetda emas. Bizga ham millionlab mehmonlar, sayohatchilar kelmoqda. Ayni mana shular ham O‘zbekistonda til o‘rganishni dolzarb masalaga aylantirmoqda.
Dunyo millatlari va insonlarning o‘ziga xos madaniyati, urf-odatlari bor. Til o‘rganish esa insonni boshqa madaniyatlar bilan ham yaqinlashtiradi.
— Deylik, biror xorijiy tilni o‘rganishga ishtiyoq juda kuchli. U ishni nimadan boshlashi kerak?
— Til o‘rganishda eng asosiysi xohish, istak va ilk qadamni tashlash. Afsuski, ko‘pchilikda ilk qadamni tashlash omilini qo‘rquv omili yengib ketaveradi. Bu bizning tarbiyamiz bilan ham bog‘liq jihat.
Farzandlarimizga yoshligidan kattalar o‘tirgan davrada gapirmaslikni, fikrini aytmaslik vahokazolarni o‘rgatamiz. Ularni doim qoliplar bilan chegaralaymiz.
Bola mana shunday to‘siqlar bilan katta bo‘lar ekan, uning o‘ziga bo‘lgan ishonchi sust bo‘ladi. Qaror qabul qilish, mustaqil tashabbuslarga qadam qo‘yishga qiynaladi. Bu bolani tanqidiy va tahliliy fikrlashdan to‘suvchi katta to‘siq.
Biz tarbiya berishdagi mana shu uslublarni o‘zgartirishimiz kerak.
Yevropa va Janubiy Koreyada yosh bolalarni xato qilishga o‘rgatishadi. Tilda ham shunday. Qancha ko‘p xato qilsangiz, shuncha rivojlanishga xizmat qiladi.
Menga o‘qituvchilarning bola tilni o‘rganolmayapti degan fikri ma’qul kelmaydi. Til – abstrak tushuncha. Xo‘sh, bola tilni nimasini o‘zlashtirolmaydi? Zamonlarnimi? Artikllarnimi? Harakat nominimi? O‘qituvchi bunga javob berolmaydi.
