Nagasaki bombardimonining 77 yilligi: shahar meri yadroviy inqiroz haqida ogohlantirdi

Nagasaki shahrida atom bombasi portlashi oqibatida halok bo‘lganlar xotirasiga bag‘ishlangan marosim bo‘lib o‘tdi. Shahar meri Tomihisa Taue yadro qurolidan foydalanish xavfi ortib borayotgani haqida gapirib, «tinchlik madaniyati»ni rivojlantirishga chaqirdi.

Tomihisa Taue / Foto: Mainichi/Noriko Tokuno

Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ortidan yadroviy qurol «aniq va real» tahdidga aylandi. Bu haqda Nagasaki meri Tomihisa Taue 9 avgust, seshanba kuni Yaponiyaning ushbu janubiy shahrida atom bombasi portlaganining 77 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan marosimda so‘zlagan nutqida ma’lum qildi.

«Joriy yilning yanvar oyida beshta yadroviy davlat – AQSh, Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya va Xitoy qo‘shma bayonot chiqarib, «yadro urushida g‘olib bo‘lishi mumkin emas va uni hech qachon qo‘zg‘atmaslik kerak», deb ta’kidladi», dedi Taue. «Ammo, keyingi oyda Rossiya Ukrainaga bostirib kirdi. Butun dunyoni larzaga solgan yadro qurolidan foydalanish tahdidlari yangradi», dedi u.

«Yadro qurolidan foydalanish «asossiz qo‘rquv» emas, balki «aniq va real inqiroz»dir», — deya qo‘shimcha qildi mer. U noto‘g‘ri mulohazalar, nosozliklar yoki terroristik hujumlar natijasida qo‘llanilishi mumkinligidan ogohlantirdi. Tauening so‘zlariga ko‘ra, urush olib borish o‘rniga insoniyat «ishonchni yoyadigan, boshqalarni hurmat qiladigan va muloqot orqali hal qilishga intiladigan tinchlik madaniyatini» rivojlantirishi kerak.

Omon qolganlar, xalqaro va mahalliy mehmonlar seshanba kuni shaharning markaziy qismidagi Tinchlik bog‘iga yig‘ilib, halok bo‘lganlar va jarohatlanganlar xotirasiga hurmat bajo keltirdi. Mahalliy vaqt bilan soat 11:02 da AQSh harbiy samolyotlari Nagasakiga bomba tashlagan paytda, bir daqiqa sukut saqlandi.

1945 yil 6 avgustda AQSh insoniyat tarixida birinchi marta jangovar yadro qurolini qo‘lladi: Yaponiyani Ikkinchi jahon urushida taslim bo‘lishga ko‘ndirish maqsadida Vashington Xirosimaga «Kichkintoy» atom bombasini tashladi. Zarba to‘lqini natijasida 70 000 ga yaqin tinch aholi vakili halok bo‘ldi, yana 200 000 kishi yadroviy nurlanish ta’siridan vafot etdi.

Uch kundan so‘ng, 9 avgust kuni Nagasaki shahriga yana bir Amerika atom bombasi tashlandi va 74 mingga yaqin odam halok bo‘ldi. 1945 yil 15 avgustda Yaponiyaning taslim bo‘lishi bilan Ikkinchi jahon urushi tugadi. Bugungi kunga qadar Yaponiyaning har ikkala shahrida minglab odamlar radiatsiya ta’siridan aziyat chekmoqda.