Yangi interaktiv vosita dunyodagi ishlatilgan yadro yonilg‘isi qayerda joylashgani, qay tarzda saqlanayotgani va qayta ishlanayotgani haqidagi eng to‘liq ommaviy ma’lumotlarni bir joyga jamlaydi.
Ma’lumotlar AQSh emas, balki AEXAga a’zo davlatlar tomonidan «Ishlatilgan yadro yonilg‘isi va radioaktiv chiqindilar bilan xavfsiz muomala qilish bo‘yicha qo‘shma konvensiya» doirasida taqdim etilgan hisobotlar asosida tayyorlangan.
Global Spent Nuclear Fuel Inventory Tool deb nomlangan platforma orqali foydalanuvchilar mamlakatlar, mintaqalar va saqlash usullari kesimida ishlatilgan yadro yoqilg‘isi zaxiralarini o‘rganishi mumkin.
448 ming tonna yadro yonilg‘isi ishlatilgan
AEXA hisob-kitoblariga ko‘ra, hozirga qadar jahon atom reaktorlaridan taxminan 448 ming tonna og‘ir metall (yadro yonilg‘isidagi uran va boshqa og‘ir elementlarni hisoblashda qo‘llanadigan o‘lchov birligi) chiqarib olingan.
Shundan:
322 ming tonnasi hozirgacha turli omborlarda saqlanmoqda;
126 ming tonnasi esa qayta ishlangan.
Qayta ishlash jarayoni ishlatilgan yonilg‘idan yana foydalanish mumkin bo‘lgan materiallarni ajratib olish imkonini beradi. Bu yangi uran qazib olish ehtiyojini kamaytiradi hamda yakuniy ko‘mishni talab qiladigan yuqori radioaktiv chiqindilar hajmini qisqartiradi.
Yadro chiqindilari qanday saqlanmoqda?
AEXA ma’lumotiga ko‘ra, dunyodagi ishlatilgan yadro yonilg‘isining:
41 foizi suvli (nam) saqlash tizimlarida saqlanmoqda. Bular, odatda, AES hududidagi suv bilan to‘ldirilgan maxsus basseynlar bo‘lib, ularda reaktordan chiqarilgan yoqilg‘i sovitiladi va radiatsiyadan himoya qilinadi.
