Quvğindi şifoxonalar, 755 ming dollarlik sayt, imtiyozlilarga yangi imtiyozlar - hafta dayjesti
|16:00 / 27.11.202232 78015 min
Toşkentda vaziyat şu darajaga borib yetdiki, yopiq qarorlar bilan onkologik şifoxonalar ham sotib yuborilyapti. Ayrim kazo-kazolarning köngli budjet pulidan qimmatbaho unitazlarni tusamoqda. Joyi kelganda esa loyköçani asfaltlaş uçun 1 tiyin ham ajratolmasliklarini aytişyapti. Yakunlanayotgan haftaning asosiy mavzulari – Kun.uz dayjestida.
Onkologiya şifoxonalari yopiq qarorlar asosida sotib yuborilmoqda
Oçiqlik va xalq bilan muloqot yangi davrning asosiy yutuqlari qatorida körsatilsa-da, ortida kimlarningdir manfaati turgan loyihalarga kelganda bu tamoyillar işlamay qolyapti. Oddiy köça tilida aytsak, soqqali masalalarda “paçka-paçka” yopiq qarorlar çiqib yotibdi. Yopiq qaror degani – odamlardan yaşiriş degani. Yaşirilgan har qanday narsa borki, tabiiy ravişda öğrilik, lobbizm va korrupsiyaga şubha uyğotadi.
Avvalgi haftalarda Toşkent şahar hokimi özi çiqarayotgan qarorlar va farmoyişlarning katta qismini oçiqlamayotgani muhokamalarga sabab bölgan edi. Adliya vazirligining munosabatidan ma’lum bölgandiki, bu qarorlarni yaşirib qöyiş – şaxsan Jahongir Ortiqxöjayevning işi bölgan. Ya’ni u hujjatlarni elektron imzolayotgan paytida ularni E-qaror tizimida oçiq e’lon qilmaslikni tanlagan. Ularning orasida şahar budjeti pullari qayerga işlatilgani haqidagi hujjat ham bor.
Xalq bilan bemaslahat qabul qilinayotgan qarorlar bu hafta ham muhokama markazida böldi. Ma’lum bölişiça, Özbekiston hukumati ötgan oyda Toşkentdagi uçta onkologik şifoxonani yer maydoni bilan birga sotib yuborişga qaror qilgan. Bu qaror ham, albatta, heç qayerda oçiq e’lon qilinmagan. Jamoatçilik bu haqda auksionlar haqidagi e’lonlardan bilib qoldi.
filiallari yeri va binolari sotilyapti. Toşkentning xaridorgir nuqtalarida joylaşgan bu uçta şifoxonaning umumiy maydoni 17 gektar. Uçala obekt böyiça ham auksion bir kunda – 12 dekabrda ötkaziladi.
Sotuvga çiqarilgan respublika onkologiya markazi yaqindagina rekonstruksiya qilingan edi. / Foto: E-Auksion
Bir neça yuz milliard turadigan mulklar şoşma-şoşarlik bilan sotilayotganga öxşaydi. Çunki sotuv haqida e’lon qilingan sana bilan auksion bölib ötadigan sana orasi hatto 2 oy ham emas. Bunaqa qisqa vaqtda normal investorlar aktivning foydalilik darajasini baholaşi, pul tikiş-tikmaslik böyiça bir qarorga kelib ulgurişi qiyin masala. Bu esa öz-özidan potensial xaridorlar sonini kamaytirib, davlat mulkining arzon sotilib ketişiga sabab bölişi mumkin.
Bu uçta onkologiya şifoxonasi şahar çekkaroğida qurilayotgan yagona kompleksga köçiriladi. Olmazor tumanida qurilayotgan kompleks keyingi yil may oyida işga tuşirilişi aytilyapti. Uning qurilişi uçun 600 mlrd söm ajratilgan. Bu 53 mln dollardan köproq mablağ degani. Bunaqa katta qiymatdagi davlat buyurtmasini olgan quruvçi kompaniya ham albatta begona emas: oxirgi yillarda Toşkentdagi qurilişlar böyiça milliardlab sömlik davlat buyurtmalarini tendersiz olayotgan Mimar Group. Biz bu kompaniyaning Toşkent şahar hokimi Jahongir Ortiqxöjayevga aloqadorligi haqida avval ham gapirgan edik. Onkologiya kompleksini quriş ham Mimar Group'ga Vazirlar Mahkamasining yopiq qarori bilan topşirilgan.
Boşidan oxirigaça yopiq qarorlar bilan bölayotgan bu işlarga nisbatan savollar köp. Uçta şifoxonadagi hozirgi örinlar soni jami 836 ta, yangi kompleksda esa bundan kamroq – 750 ta örin böladi. Qolaversa, sotilayotgan şifoxonalar yaqindagina rekonstruksiya qilingan va ularga yangi binolar qurilgan edi. Agar baribir sotiladigan bölsa, ularni ta’mirlaşga pul sarflaş nega kerak edi?
Afsuski, köçirilayotgan faqat onkologiya şifoxonalari emas. Respublika neyroxirurgiya ilmiy markazi şahar taşqarisiga, hozir joylaşgan joyidan 37 km masofadagi “Zangiota-2” şifoxonasiga köçirilyapti. Aftidan, bu ketişda navbat universitetlarga ham yetib keladi. Rasmiylar bunaqa niyati borligini 2019 yildayoq aytişgan edi.
Davlat xarajatlarini söraydigan odam yöqmi?
Davlat xarajatlari va tendersiz buyurtmalar mavzusini davom ettiramiz. Şu hafta Mahallabay işlaş agentligi birgina axborot tizimi uçun 8,4 mlrd söm ajratgani muhokamalarga sabab böldi. “Onlayn mahalla” platformasini şunça mablağ evaziga işlab çiqiş tender ötkazmasdan Realsoft kompaniyasiga topşirilgan. Bu kompaniya IT-xizmatlar böyiça davlatdan yana boşqa buyurtmalarni ham olgan.
“Onlayn mahalla” orqali odamlar subsidiyalar oliş, işga joylaşiş, monomarkazda öqiş uçun arizalar berişi mumkin. Hokim yordamçilari kelib tuşgan arizalarni onlayn körib çiqadi. Qator dasturçilar bunaqa platformani 8,4 mlrd söm, ya’ni 755 ming dollardan ança arzonroqqa ham yasaş mumkinligini aytyapti. Loyiha logotipi esa Play Market'dagi ilovalardan birining logotipi bilan ikki tomçi suvdek öxşaş. Bu ilova oxirgi marta 2020 yilda yangilangan, şundan kelib çiqilsa, 2022 yilda yaratilgan “Onlayn mahalla” logotipi plagiat bölişi mumkin.
“Onlayn mahalla”ga şunça pul ajratilayotgan paytda, real mahallalardagi ahvol havas qilguli emas. Şu hafta Toşkentning biqinida joylaşgan, 30 yildan beri asfalt körmagan köçalar haqida reportaj e’lon qildik. Yuqori Çirçiqdagi Iyk ota mahallasining Özbekiston, Oqibat va Baxt köçalarida yaşovçilar kuzdan bahorgaça loy keçib yaşaydi. Tuman hokimi örinbosari bu köçalar davlat dasturiga kiritilmagani uçun odamlarga “Taşabbusli budjet”da ovoz yiğişni tavsiya qildi va hokimlik 1 söm ham ajratolmasligini aytdi.
Yuqori Çirçiq tumanidagi Iyk ota mahallasi. Özbekiston köçasidan Oqibat köçasiga kiraverişdagi yöllarning avholi / Foto: Kun.uz
Bir amaldor loyköçani asfaltlaş uçun 1 söm ham pul yöqligini aytayotgan bir paytda, oddiy qömita darajasidagi boşqa bir mansabdor ming dollarlik unitazda hojat çiqaryapti. Bizga ma’lum bölişiça, Ekologiya qömitasining yangi binosi qurilayotgan paytda rahbarlardan biri foydalanadigan hojatxonaga avvaliga 100 dollarlik unitaz qöyilgan, lekin amaldorning talabi bilan u olib taşlanib, örniga 1000 dollarligi olib kelib örnatilgan. Qömita özining yangi binosiga tillarang liftlar örnatgan. Quriliş bitganiga ança bölgan, lekin quruvçi tadbirkorlarning puli haligaça berilmayapti.
Biz hafta davomida tadbirkorlarning davlat taşkilotlaridan pulini ololmayotgani böyiça boşqa holatlarni ham yoritdik. Avtomobil yöllari qömitasi qömitaning binosiga liftlar örnatgan tadbirkor ayolning haqini 4 yildan beri bermayapti. Bu haqda maqola e’lon qilganimizdan keyin qömita ayolga “köça qonunlari” uslubida şart qöydi: “Pulingni olmoqçi bölsang, maqolani öçirtir”.
Paxtaobod tumanida budjetda pul bölmasa ham, tadbirkorga stelalar qurilgan. Tadbirkor pulini 3 yildan beri ololmaydi. / Foto: Kun.uz
Andijonning Paxtaobod tumanida esa hokimlik 3 yildan beri quruvçining pulini bermaydi. Tumanning sobiq hokimi tadbirkorga uçta ma’muriy bino va ikkita stela qurdirgan. Rasmiylar 758 mln sömlik bu qarzni uziş uçun hozir tuman budjetida pul yöqligini aytyapti. Pul bölmasa, qöşa-qöşa ma’muriy binolar-u, stellalar qurdirişga balo bormidi?
Şu hafta 2022 yilgi budjet taqçilligini 3 foizdan 4 foizga oşiriş böyiça qonun loyihasini körib çiqiş boşlandi. “Undan ortiq defitsitga mablağning özi yöq”, – deya izoh berdi moliya vaziri Timur Işmetov.
Şuningdek, hafta davomida ma’lum bölişiça, 1 iyul holatiga Özbekistonning davlat qarzi 26 mlrd dollarga teng bölgan. Olingan qarzlarni foizi bilan qaytariş xarajatlari olti oyda 1,1 mlrd dollarga yetgan.
Juda qimmatga tuşayotgan energetika muammolari
Andijonda çiroq öçgan paytda reanimatsiyadagi bemor vafot etdi. Qörğontepa tumani tibbiyot birlaşmasining jonlantiriş bölimida yotgan erkak çiroq öçib qolgan vaqtda jon bergan. Kun.uz muxbiri gaplaşgan marhumning yaqinlari ölimga elektrdagi uziliş ham sabab bölgan deb hisoblamoqda. Şifokor bu fikrga qöşilmasligi, barça reanimatsion apparatlar akkumulyatorda işlaganini aytdi. Prokuratura holat böyiça tekşiruv boşlagan.
Farğonaning Buvayda tumanida esa yangi kelin-kuyov is gazidan zaharlanib vafot etdi. 23 yoşli kuyov va 17 yaşar kelinning töyi fojiadan bor-yöği 3 kun oldin bölib ötgan. Kun.uz'dagi ma’lumotga köra, ular yaşagan qişloq gazlaştirilmagan hudud hisoblanadi.
Boşqa bir fojia esa gazlaştirilgan hudud – Qarşi şahrida röy berdi. Viloyat markaziga Koson tumanidan kelib öqigan 17 yoşli abituriyent qiz özi ijarada turgan kvartiraning hammomidan ölik holda topilgan. Ölimga is gazi sabab bölgani taxmin qilinyapti.
Bu voqealar fonida Özbekiston Xitoyga gaz sotişni köpaytirgani ma’lum böldi. Xitoy tomoni bergan ma’lumotga köra, mamlakat 2022 yilning 10 oyi davomida Özbekistondan salkam 917 mln dollarlik gaz import qilgan. Bu – ötgan yilning mos davriga nisbatan 1,5 barobarga köp. Sotilgan gazning fizik hajmi ma’lum emas. Eslatib ötamiz, bir neça yillardan beri Özbekistonda gaz qazib oliş hajmi kamayyapti.
Imtiyozlilarga yana yangi imtiyozlar
Importi qisqartirilişi reja qilinayotgan mahsulotlar röyxatida konditsionerlar ham bor. / Foto: Kun.uz
Özbekiston hukumati öndan ortiq turdagi tovarlar importini kamaytirmoqçi. Taşqi savdo vazirligi bunga bel boğlagan. Importi kamaytiriladigan mahsulotlar qatorida suv va içimliklar, lok-böyoq mahsulotlari, yengil avtomobillar uçun ehtiyot qismlar va şinalar, yiğma quriliş konstruksiyalari, markaziy isitiş qozonlari, konditsionerlar, muzlatkiçlar, ötkazgiçlar, elektr isitkiçlar va boşqalar bor.
Agar bu haqiqatan ham amalga oşsa, röyxatdagi mahsulotlarning narxi oşişini bemalol taxmin qilsa böladi. Avto ehtiyot qismlar va şinalarni “Özavtosanoat” kompaniyalari, maişiy texnikalarni esa “Özeltexsanoat” kompaniyalari işlab çiqaradi, ularga şundoğam köpdan köp imtiyozlar yaratib qöyilgan.
Şu tariqa, mahalliylaştiriş şiori bilan içki bozorni özimizda işlab çiqarilgan, lekin qimmat va sifati savol ostida bölgan mahsulotlar bilan töldiriş davom etişi mumkin. Hafta davomida elektromobillarni mahalliylaştiriş böyiça aytilgan rejalar ayrim iqtisodçilarda ana şunday xavotirlarni kuçaytirdi.
Ma’lum bölişiça, Özbekistonda elektromobil işlab çiqaruvçi kompaniya oçilganidan keyin, bu kompaniya utilizatsiya yiğimi tölamaydi, butlovçi qismlar va jihozlar importi uçun boj tölaşdan ham ozod etiladi. Qolaversa, davlat taşkilotlari şu kompaniyaning elektromobillarini sotib olişni boşlaydi. Elektromobilda taksiçilik qiluvçilarga litsenziya uçun davlat bojini tölaşda yengillik beriladi.
Yana bir yangilikka köra, işlab çiqariş jarayoni töliq yölga qöyilgunga qadar investorlarga elektromobillarni imtiyozli şartlar asosida olib kirişga ruxsat beriladi. Bu elektromobil importi uçun sanoqli kompaniyalarga imtiyoz berilib, ularning qolganlar bilan raqobatda ustun bölib qolişiga olib kelişi mumkin.
Haydovçilarga jarima ballari va parkomatlar
Haydovçilarga taalluqli yana ayrim yangiliklar. 1 dekabrdan boşlab, qoidabuzarlik uçun jarima ballarini hisoblaş boşlanadi. Masalan, tezlikni oşirganlik uçun 1 ball, qizil çiroqdan ötganlik uçun 3 ball. Agar 12 oy içida 12 ball yiğilib qolsa, haydovçi 1 yil muddatga maşina haydaş huquqidan mahrum etiladi. 1 yildan keyin guvohnomasini qaytarib oliş uçun imtihon topşirişga majbur böladi.
Buning muhimligi şundaki, amaldagi tartib qöpol qilib aytganda xohlagança qoida buzişga ruxsat beradi, faqat pulini tölasa böldi. Masalan, sentabr oyida Toşkentda yaşovçi haydovçi 63 ta qoidabuzarlik uçun 50 mln söm jarima tölagan edi. Yangi tartib, agar korrupsiyasiz işlasa, bu kabi aşaddiy qoidabuzarlarni tiyib turişi kerak.
Toşkentning Mirobod köçasida taşkil etiladigan yöl böyi pulli töxtaş joylari loyihasi / Foto: Şahar transport boşqarmasi
Yana bir yangilik – Toşkent transport boşqarmasi poytaxtning markaziy köçalarida örnatiladigan parkomatlar loyihasining çizmalarini e’lon qildi. Unga köra, yöl böyi avtoturargohlarning 5 foizi imkoniyati çeklangan şaxslar uçun bepul ajratiladi. Narxlar va muddatlar haqida hozirça yangi ma’lumot yöq.
Yil boşida imzolangan qarorga köra, yil oxirigaça şahar markazidagi 10 ta köça böyida 57 ta parkomat örnatilişi kerak edi. Ularning samarali işlaşini ta’minlaş uçun 2 ta parkon va 2 ta evakuator ham sotib olinadi. Parkonlar önta köçada patrullik qilib, töxtaş qoidalariga rioya etilişini nazorat qiladi. Notöğri qöyib ketilgan avtomobillarni evakuator olib ketadi.
Xalqaro tajribada bu çora tirbandlikni qisman kamaytirgan, avtomobil qöyiş uçun joy topişni osonlaştirgan. Masalan, işxonasi şahar markazida joylaşgan minglab haydovçilar ertalab işga keladi, keçqurun ketadi, maşinasi esa kuni bilan yöl böyida joy egallab turadi. Agar bu pulli qilinsa, ularning bir qismi işga metroda yo avtobusda kelib-ketişni afzal körişi mumkin.
Bu hafta yana nimalar röy berdi?
Foto: Suratkaş Polina
Rossiyalik juftlik öz töyini Toşkentdagi Çorsu bozorida ötkazdi. Yevgeniy va Dominika Ukrainadagi uruş fonida Özbekistonga köçib kelgani aytilmoqda. Ular milliy kolorit ufurib turgan Çorsu bozorida fotosessiya qilişgani, rastalarda raqs tuşib, ovqat bozorida oş yeyişgani ijtimoiy tarmoqlarda iliq qarşi olindi. Bu töy karantin paytidagi ixçam töylarimiz yana kattalaşib ketganini esga soldi.
Toşkentda noma’lum şaxslar bir ayolni majburan maşinaga solib olib ketdi. Ma’lum bölişiça, videodagi erkaklar ayolning eri va qaynotasi bölgan. Oila Qaşqadaryoning Koson tumanida yaşagani, ayol oilaviy kelişmovçilik sabab Toşkentga ketib qolgani aytilmoqda. Ayolga himoya orderi berilib, ikki erkakka nisbatan jinoyat işi qözğatildi.
Prezident Şavkat Mirziyoyev Parijga rasmiy taşrif bilan borib, Fransiya prezidenti Emmanuel Makron bilan uçraşdi. Prezidentlar Luvr muzeyidagi Özbekiston körgazmasini oçib berdi. Taşrif doirasida 6 mlrd dollarlik kelişuvlar imzolangani aytildi. Özbekiston Fransiya kompaniyalaridan 17 ta samolyot sotib oladi. Toşkent tramvayini Fransiya kompaniya qurişi, birinçi navbatda “Yangi Özbekiston” boğiga tramvay liniyasi tortilişi kutilmoqda.
Normat Tursunov Navoiy viloyati hokimi etib tasdiqlandi. Prezident Navoiyga taşrifi çoğida bu viloyatda işsizlik va kambağallikni 1 yil içida töliq bartaraf etişga topşiriq berdi.
Sirdaryo viloyati hokimi Ğofurjon Mirzayev Prezident maslahatçisi etib tayinlandi. U prezidentga davlat xizmati, aholi bilan muloqot va mahalliy hokimiyat organlari faoliyatini muvofiqlaştiriş masalalari böyiça maslahatçilik qiladi. Şu bilan birga, hududlarda Prezident administratsiyasi rahbari Sardor Umrzoqovning yordamçilari iş boşlamoqda. Yordamçilar bevosita özlari biriktirilgan hududlarda işlaydi va administratsiyaning hududlar bilan töğridan töğri aloqasini ta’minlaydi.
