1 dekabr kuni kechqurun Ukraina qurolli kuchlari Bosh shtabi Rossiya qo‘shinlari Zaporijjya oblastining annexia qilingan qismidan alohida qismlarni olib chiqib ketayotgani, shuningdek, Rossiya tomonidan tayinlangan ma’muriyat xodimlarni evakuatsiya qilishga hozirlik ko‘rayotgani haqida xabar berdi.
Meduza nashrining Kremlga yaqin manbasi, shuningdek, Rossiya hukumatiga yaqin suhbatdoshi Rossiya Zaporijjya oblastini butunlay tark etishni «rejalashtirmayotgani»ni aytdi. Biroq, bu manbalarga ko‘ra, Moskva o‘z qo‘shinlarini Zaporijjya atom elektr stansiyasidan olib chiqishga tayyor. Kreml rejasiga ko‘ra, AES yoki Kiyevga yoki Xalqaro atom energetikasi agentligi (MAGATE)ga berilishi mumkin.
Ilgari Rossiya hukumati Zaporijjya atom elektr stansiyasidan qo‘shinlarni olib chiqish imkoniyatini ochiqchasiga rad etgan edi. Bundan tashqari, 2022 yil 5 oktyabrda Vladimir Putin stansiyani Rossiya mulkiga o‘tkazish va «Zaporojskaya AES» federal unitar korxonasini tashkil etish to‘g‘risidagi farmonni imzoladi.
Shu bilan birga, Xalqaro atom energetikasi agentligi atom elektr stansiyasi atrofida xavfsizlik zonasini yaratish tarafdori va bu borada ikki davlat bilan muzokaralar olib bormoqda. 2 dekabr kuni tashkilot rahbari Rafael Grossi stansiya xavfsizligini ta’minlaydigan yechim «yil oxirigacha topilishi mumkinligi»ni aytdi.
Ukraina rasmiylari, o‘z navbatida, atom elektr stansiyasini o‘z nazorati ostiga qaytarish niyatida ekanini ta’kidlamoqda. 28 noyabr kuni «Ukrenergo» rahbari Volodimir Kudritskiy Rossiya qo‘shinlarining oktyabr oyi boshidan beri Ukrainadagi energetika obektlariga bergan yirik raketa zarbalari oqibatida barcha yirik issiqlik va gidro elektr stansiyalariga zarar yetganini aytdi. Bir necha kun oldin, Kudritskiy agar Zaporijjya AES Ukraina nazoratiga qaytsa va «to‘liq ishlasa» mamlakatda energiya tanqisligi bilan bog‘liq muammolar «juda katta ehtimol» bilan hal bo‘lishini ta’kidlagandi. Urush boshlanishidan oldin atom elektr stansiyalari Ukrainadagi barcha elektr energiyasining qariyb 25 foizini ishlab chiqargan.
Meduza nashrining Kreml va Rossiya hukumatiga yaqin manbalariga ko‘ra, qo‘shinlarni AES hududidan olib chiqish evaziga Rossiya hukumati go‘yoki Ukraina orqali neft va gazning uzluksiz tranziti bo‘yicha kafolatlar olishini kutmoqda. Kreml va hukumat «kelishuvga tayyor». «Neft va gazni qazib olish va sotish Rossiya budjeti uchun juda muhim».
Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov Meduza bilan yozishmalarida Zaporijjya AES bo‘yicha bunday «kelishuv» ehtimolini rad etdi.
