Bayden NATO sharqiy bloki davlatlariga ularning hududini himoya qilishga va’da berdi

 Chorshanba kuni AQSh prezidenti Varshavada NATOning sharqiy chegaralari bo‘ylab joylashgan «Buxarest to‘qqizligi» davlatlari yetakchilari bilan uchrashdi.

Hafta boshida Bayden Kiyevga kelgan, bu yerdan Polshaga qaytgan va seshanba kuni kechqurun ushbu mamlakatdagi demokratiyani himoya qilish haqida nutq so‘zlagandi.

Sharqiy ittifoqchilar bilan uchrashuv chog‘ida Bayden nafaqat ukrainlar ozodligi, balki «butun Yevropa va butun dunyodagi demokratiya erkinligi» ham Ukrainadagi urush natijasiga bog‘liqligini ma’lum qildi.

Vashingtonning ittifoqchilar oldidagi majburiyatlarini prezident Bayden muqaddas burch deb atadi.

«Biz NATO hududining har bir dyuymini himoya qilamiz», dedi u.

Prezident shuningdek AQSh o‘z mustaqilligini himoya qilayotgan ukrainlarni qo‘llab-quvvatlashda davom etishiga yana bir bor va’da berdi.

«O‘rtaga faqat Ukraina emas, balki erkinlik ham tikilgan», dedi u.

Bayden Vladimir Putinning Rossiya ikki mamlakatdagi yadro arsenalini cheklashga qaratilgan Strategik hujum qurollarini qisqartirish bo‘yicha kelishuvdagi ishtirokini to‘xtatishi qarorini xatolik deb atadi, ammo bu borada qo‘shimcha gap aytmadi.

Alyans bosh kotibi Yyens Stoltenberg esa AQSh prezidentining shu kunlarda Kiyevga amalga oshirgan tashrifini Yevropa xavfsizligi - Vashingtonning ustuvor yo‘nalishlaridan biri ekani haqida aniq signal deb atadi.

Alyans rahbari prezident Putin tinchlikka emas, balki yangi urushga tayyorlanayotgani, shu tufayli Ukrainani qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirish zarurligini ta’kidladi.

«Biz urush qachon yakunlanishini bilmaymiz, ammo u yakunlanganida biz bu tarix takrorlanmasligiga amin bo‘lishimiz zarur», degan u va Rossiyaning Yevropa xavfsizligini «buzishda davom etishi»ga yo‘l qo‘ymaslik kerakligini qo‘shimcha qildi.

«Ukrainaga qurol beraylik»

«Buxarest to‘qqizligi»ning aksar a’zolari - Ukrainani harbiy tomondan qo‘llab-quvvatlashning ashaddiy tarafdorlari bo‘lib, Kiyevga harbiy yordam ko‘lamini oshirish, jumladan Ukraina qurolli kuchlariga zamonaviy havo hujumidan mudofaa tizimlari yetkazib berishga chaqirmoqda.

Uchrashuvda Bayden Vashington sharqiy ittifoqchilari xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha majburiyatlariga sodiqligini yana bir bor ta’kidladi hamda ular bilan Ukrainani qo‘llab-quvvatlash masalasini muhokama qildi.

Baydenning chiqishidan biroz avvalroq Polsha prezidenti Andjyey Duda bu uchrashuv Rossiyaning Ukrainaga bosqiniga bir yil to‘lishi arafasida bo‘lib o‘tayotganini eslatib, bu bosqin «Yevropaning sharqiy qismi tarixini butunlay o‘zgartirib yuborgani» va butun dunyodagi xavfsizlik bilan bog‘liq vaziyatga ta’sir ko‘rsatganini ta’kidladi.

Litva prezidenti Gitanas Nauseda Qo‘shma Shtatlar Yevropa xavfsizligini ta’minlashga yanada ko‘proq e’tibor qaratishi va Ukrainaga qurol yetkazib berish hajmini oshirishini xohlashini aytib o‘tdi.

«Keling, Ukrainaga tajovuzkor ustidan g‘alaba qozonishi uchun zarur bo‘lgan barcha qurollarni beraylik. Keling, o‘z mudofaamizni mustahkamlashda davom etaylik. NATO sharqiy qanoti diqqat markazida turishi kerak. Birorta zaif nuqta qolmasligi kerak», deya yozdi u tvitterida uchrashuvdan oldinroq.

Varshavaga parvoz qilish oldidan Chexiya bosh vaziri Petr Fiala ham Kiyevga yordam ko‘rsatishni to‘xtatmaslik naqadar muhimligini yodga soldi.

«Ukrainlar aql bovar qilmas jasorat namoyish etishmoqda. Ammo ular bizning yordamimizsiz, barcha vosita va imkoniyatlarga ega bo‘lgan katta, ulkan mamlakatlar yordamisiz urush olib bora olmaydi», deya qayd etdi Fiala.

Ammo «to‘qqizlik» mamlakatlarida yakdillik yo‘q. Vengriya tashqi ishlar vaziri Peter Siyyarto urush yanada kengayib ketmasligi uchun Ukrainada o‘t ochishni to‘xtatish va tinchlik muzokaralari boshlashga chaqirdi. Bu bayonot esa Ukrainaning to‘liq g‘alabasini istaydigan Sharqiy Yevropaning ko‘plab davlatlari pozitsiyasiga zid keladi.

«AQSh va Rossiya prezidentlarining kechagi nutqlarini tinglar ekanman, o‘ylaymanki, ular o‘zaro gaplashib olib, insoniyatga ko‘proq xizmat qilgan bo‘lishardi», dedi Siyyarto Budapeshtdagi matbuot anjumanida.

Vengriya Yevroittifoq tomonidan Rossiyaga nisbatan qo‘llangan sanksiya choralarining barchasiga ham qo‘shilmagan, shuningdek, Turkiya bilan birga Shvetsiya va Finlandiyaning NATOga qo‘shilishi bo‘yicha kelishuvni hozirgacha ratifikatsiya qilmagan.

«Buxarest to‘qqizligi»ga Bolgariya, Vengriya, Latviya, Litva, Polsha, Ruminiya, Slovakiya, Chexiya va Estoniya kiradi. Bunday blok tuzish g‘oyasi 2015 yilda Ruminiya va Polsha prezidentlari Klaus Yoxannis hamda Andjyey Duda tomonidan ilgari surilgan. Ittifoqning maqsadi - Boltiqbo‘yi va Qora dengiz bo‘ylaridagi xavfsizlik va barqarorlik darajasini oshirish uchun NATOning yangi a’zolari o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish hisoblanadi.

Moskvadagi miting

Bu vaqtda Moskvada minglab kishilar «Lujniki» stadionida yig‘ildi, bu yerda Rossiyaning Ukrainaga bosqini bir yilligi va Vatan himoyachilari kuni munosabati bilan konsert tashkillashtirildi.

Konsertga Rossiya prezidenti Vladimir Putin ham tashrif buyurdi, u yig‘ilganlarga qutlov so‘zlari bilan murojaat qildi va ularni hamjihatlikka chorlab, bugungi kunda amalda har bir fuqaro vatan himoyachisiga aylangani haqida gapirdi.

«Biz bu yerga, aslida bayram tadbiri uchun yig‘ilganmiz, ammo men bilaman, hozirgina mamlakat oliy harbiy rahbariyati hisobotini tingladim, ayni daqiqalarda tarixiy chegaralarimizda, bizning odamlarimiz uchun janglar ketmoqda», dedi Putin sahnada turib.

Putinning so‘zlariga ko‘ra, «vatan himoyachisi» so‘zlari kuchli mistik va muqaddas ma’noga ega.

Bungacha Putin Xitoy diplomatiyasi rahbari Van I bilan ko‘rishgandi. Suhbat boshida, uning ilk daqiqalari Rossiya nashrlarida namoyish etildi, Rossiya prezidenti ikki mamlakat o‘rtasidagi munosabatlar, jumladan savdo aloqalari rivoji borasida ijobiy fikr bildirgan.

U shuningdek Xitoy Kompartiyasi Markaziy qo‘mitasining Tashqi ishlar bo‘yicha komissiyasi rahbari Van Iga u bilan «hozirgi og‘ir xalqaro vaziyat»ni muhokama qilishni intiqlik bilan kutayotganini aytgan. Xitoylik diplomat Putinning bunday ta’rifiga qo‘shilgan.

«O‘ta murakkab, beqaror xalqaro vaziyat fonida Xitoy-Rossiya munosabatlari xalqaro hamjamiyat bosimiga dosh berdi va barqaror rivojlanmoqda», degan Van I.

«Inqirozlar ro‘y bersa-da, ular doim o‘zi bilan yangi imkoniyatlarni ham olib keladi - va bu imkoniyatlarni amalga oshirish, o‘z navbatida yana inqirozga olib kelishi ham mumkin. Butun tarixiy tajriba shunday va biz yuzaga kelayotgan inqirozlar va ular ochayotgan imkoniyatlarga tezkorlik bilan reaksiya qilish uchun hamkorlikni chuqurlashtirishga qaratilgan o‘zaro sa’y-harakatlarni faollashtirishimiz zarur», deya xulosa qilgan xitoylik diplomat.