Koronavirus bilan uç yil: Özbekistonning pandemiyaga qarşi kuraş tajribasi

Boşida taşkiliy masalada ança qiyinçiliklar böldi. Bir kun içida vazirlik yordamida kerakli apparatlar olib kelingan. Uç soat içida klinikada davolanayotgan boşqa bemorlarni uyiga jönatganmiz.

Öşa kunning özida yana boşqalarda ham virus aniqlana boşladi, ya’ni soat 14:00 larda Angliyadan kelgan ikki nafar fuqaroda infeksiya tasdiqlandi. Keyin Turkiyadan qaytgan bemorda, söng boşqasida, qarabsizki, xastalik aniqlanganlar soni orta boşladi».

Özbekiston hukumati, xususan, Soğliqni saqlaş vazirligi tomonidan öşa paytda körilgan çora-tadbirlar vaziyatni öz vaqtida jilovlaşga juda katta yordam berdi. Tibbiyot muassasalari favqulodda iş rejimiga ötkazildi. Sihatgoh va oromgohlar karantin muassasalari sifatida moslaştirildi. Tibbiyot maskanlari dori-darmon, himoya va diagnostika vositalari bilan yetarli darajada ta’minlandi. Buning uçun budjetdan zarur mablağlar ajratildi.

Özbekiston va kovid

Koronavirus infeksiyasining Özbekistonga kirib kelişi va tarqalişining oldini oliş borasida izçil çora-tadbirlar körildi. Avvalo, Respublika maxsus komissiyasi tuzilib, unga xalqaro ekspertlar jalb etildi. Ular ştab mutaxassislari bilan birgalikda mamlakatda uşbu sohaga ixtisoslaşgan davolaş muassasalaridagi tibbiyot xodimlariga ham konsultativ yordam körsatdi.

Davlat çegaralaridagi 53 ta sanitariya-karantin punktiga qöşimça vraçlar, teplovizor va kontaksiz termometrlar, şaxsiy himoya vositalari ajratildi. Uşbu punktlardan ötayotgan har bir fuqaroning yaşaş joyi böyiça ma’lumotlar olinib, birlamçi tibbiyot muassasalari tomonidan ular ustidan 14 kunlik tibbiy kuzatuv yölga qöyildi.

Mamlakatga kirib kelayotgan minglab fuqarolar tibbiy kuzatuvga olinib, kasallik alomatlari yöqligiga işonç hosil qilingaçgina nazoratdan çiqarildi.

Soğliqni saqlaş vazirligi tomonidan tunu kun işlovçi 1003 qisqa raqamli Call-markaz işga tuşirildi. U orqali koronavirus infeksiyasi bilan boğliq savollarga mutaxassislardan tibbiy asoslangan javoblar va tavsiyalar berib borildi.

Tibbiyot xodimlari uçun tarixiy sanaga aylangan 18 mart

2020 yil 18 mart kuni prezident koronavirus bilan boğliq vaziyat böyiça xalqimizga murojaat bilan çiqdi.

«Bu hayotning köp oğir sinovlarini va yaxşi-yomon kunlarini boşidan keçirgan xalqimiz hammasini töğri tuşunib, masalaga ongli yondaşmoqda… Millati, tili va dinidan qat’i nazar, hammamiz yakdilmiz va, işonamizki, bu qiyinçiliklar, albatta, ötib ketadi.

Buning uçun birinçi navbatda şifokorlar tavsiyalariga amal qilib, şaxsiy gigiyena va sanitariya qoidalariga har birimiz öz oilamiz, bolalarimiz bilan uyimizda, işxonamizda va boradigan joylarimizda qat’iy amal qilişimiz zarur. Kasallikni yaşirmasdan, öz vaqtida murojaat qiliş uning oldini olişda eng samarali çoradir...», degan edi öz murojaatida davlat rahbari.

Uşbu murojaatdan ikki yil ötib, koronavirus tahdidlari kamayib, tibbiyotni yanada rivojlantiriş böyiça asosiy masalalar kun tartibiga çiqqan pallada, Prezident ayni 18 mart kuni yangi Özbekiston tarixida muhim voqea – ilk bor tibbiyot xodimlari bilan oçiq muloqot ötkazdi. Uşbu uçraşuv soğliqni saqlaş sohasida yillar davomida yiğilib qolgan qator muammolar tilga olinib, ularni hal etiş böyiça oqilona yeçimlar körsatib berilgani bilan ham ahamiyatli.

Murojaatdan bir kun ötib, 2020 yil 19 mart kuni koronavirus pandemiyasining aholi turmuş darajasi va iqtisodiyot tarmoqlariga salbiy ta’sirini yumşatiş masalalariga bağişlangan prezident boşçiligidagi videoselektor yiğilişi bölib ötdi.

Şuningdek, «Koronavirus infeksiyasi tarqalişiga qarşi kuraşişga jalb qilingan tibbiyot va sanitariya-epidemiologiya xizmati xodimlarini qöllab-quvvatlaşga oid qöşimça çora-tadbirlar töğrisida»gi prezident qarori imzolandi.

Karantindagi Özbekiston

Özbekiston hududida 2020 yil 24 mart soat 00:01 dan boşlab koronavirus infeksiyasi tarqalişiga qarşi kuçaytirilgan tartib (karantin) joriy etildi.

Xorijiy davlatlardan 20 ta charter reys orqali 6 ming, temiryöl va çegara postlari orqali 10 ming nafar fuqaromiz olib kelingani haqida xabar berildi.

Ularning barçasi 160 ta manzilga joylaştirilib, karantinga olindi. Tajribali şifokorlardan iborat maxsus ştab tuzilib, har bir bemorni davolaşda 24 soatlik onlayn maslahat beriş yölga qöyildi. Xitoy va Janubiy Koreyadan virusologlar taklif qilindi. Rossiya, AQŞ, Germaniya, Yaponiya, Turkiya kabi qator davlatlar mutaxassislari bilan ham doimiy telemeditsina aloqalari örnatildi.

Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti bilan hamkorlikda «COVID-19 böyiça milliy qöllanma» yaratilişi özbek şifokorlari uçun kasallikka qarşi kuraşda dasturilamal bölib xizmat qildi. 

Koronavirusning «xonakilaşişi»

Kasallikning rivojlaniş dinamikasiga qarab karantin çeklovlari goh yumşatilib, goh kuçaytirib borildi. Şu munosabat bilan moddiy daromad manbaini yöqotgan, işsiz va ehtiyojmand aholi qatlamlarini qöllab-quvvatlaş böyiça tizimli çora-tadbirlar belgilandi.

Iyul oyida kasallaniş haddan ortiq kuçayişi sabab şifoxonalarga juda oğir bosim böldi. Ammo virusning yuqiş darajasi hammada har xil edi. Şu sababdan ham ayrim bemorlarni uy şaroitida davolaşga ötkaziş orqali tibbiyot muassasalaridagi yuklamani ança yengillaştiriş mumkin edi.

Ammo bemorlarni uyda davolaş uçun biror yöriqnomaga ehtiyoj sezilardi. Şu sababdan ham Soğliqni saqlaş vazirining buyruği asosida kovidning alomatsiz şakli bilan kasallanganlarni uy şaroitida davolaş va epidemiologik suriştiruv ötkaziş tartibi belgilandi.

Respublika maxsus komissiyasi yiğilişida uyida muolaja olayotgan koronavirusga çalingan bemorlarni bepul dori-darmonlar bilan ta’minlaş yuzasidan qaror qabul qilinib, ularga yetkazib beriladigan preparatlar röyxati tasdiqlandi. Şuningdek, yurtimizda nodavlat tibbiyot taşkilotlariga pulli asosda COVID-19 infeksiyasini aniqlaş hamda öz şifoxonasida davolaşga rasmiy ruxsat berildi.

Şu tarzda butun Özbekiston tibbiyoti «tojdor ofat»ga qarşi bir yoqadan boş çiqarib kuraşga kirdi.

Qahramonlik e’tirofi

Prezident «Koronavirus pandemiyasiga qarşi kuraşişda fidoyilik körsatgan yurtdoşlarimizdan bir guruhini mukofotlaş töğrisida»gi farmonga imzo çekdi. 

Uşbu hujjat orqali pandemiya davrida qasamyodiga sodiq qolib, millat salomatligi uçun kuraşgan tibbiyot xodimlarining bir guruhi yuksak mukofotlar bilan taqdirlandi. Ular orasida virusga qarşi jangda qurbon bölgan fidoyi şifokor va hamşiralarimiz ham bor edi. 

Koronavirus bilan qarşi olingan ilk yangi yil

Özbekistonda pandemiya boşlangandan beri koronavirusga qarşi kuraşiş uçun hududlardagi tibbiyot muassasalari umumiy qiymati 85 049,3 ming AQŞ dollariga teng tibbiyot jihozlari bilan ta’minlandi. Şuningdek, bemorlarni davolaşga ixtisoslaşgan maxsus şifoxona va karantin majmualari hamda zamonaviy laboratoriyalarni bunyod etiş uçun 965 milliard söm mablağ yönaltirildi.

Pandemiyaning birinçi kunlaridan boşlab, qisqa muddatda Toşkent şahri va hududlarda barça şaroitlarga ega bölgan qariyb 30 ming örinli davolaş maskanlari taşkil etilib, ular zarur dori-darmon, himoya, eng zamonaviy diagnostika va davolaş vositalari bilan ta’minlandi. Qayd etiş joizki, pandemiyaga qarşi kuraşiş uçun 200 ming nafardan ziyod tibbiyot xodimi, jumladan, 150 nafar çet ellik yuqori malakali mutaxassis jalb qilindi.

Pandemiyaga qarşi kuraş işlari uçun 2021 yilgi davlat budjetidan 3 trillion sömlik zaxira şakllantirilib, uşbu mablağlar hisobidan emlaş tadbirlari ham amalga oşirildi.

Özbekistonning koronavirusga qarşi kuraşdagi tajribasi

COVID-19’ga qarşi kuraşda tibbiyoti rivojlangan ayrim davlatlar ham bemorlar uçun örin-joy yetişmasligidan bir muddat sarosimada qolganini kördik. Özbekiston bu paytda öziga xos alohida muassasa qurişni boşlab yuborgan edi. Zangiota tumanidagi maxsus şifoxona loyihasining umumiy qiymati 504 milliard söm bölib, 33 gektarda 2 ta zamonaviy kompleks qad kötardi. Bunda yuqumli kasalliklar xususiyati va eng sönggi tibbiyot talablari inobatga olindi. Muassasa 2 ming öringa möljallangan bölsa-da, uni 4 ming öringaça transformatsiya qiliş imkoniyati bor edi.

— Aytiş lozimki, pandemiya davomida mazkur tibbiyot muassasalari xalqimiz salomatligini asraş, xususan, COVID-19 ga çalingan oğir ahvoldagi bemorlarni davolaş, ularga tezkor va sifatli tibbiy yordam körsatiş, bu orqali infeksiyaning aholi orasida keng tarqalib ketişiga yöl qöymaslik böyiça yurtimizdagi asosiy şifo maskanlariga aylandi, — deydi Zangiota tumanidagi 1-son yuqumli kasalliklar şifoxonasi direktori Anvar Husanov. — Markazimiz töliq quvvatda işga tuşgaç, qator tibbiyot muassasalari öz yönalişi böyiça odatiy tartibda faoliyatini davom ettira boşladi.  

Şunday qilib, koronavirus faqat maxsus şifoxonalarda davolanadigan böldi.

Vaksinatsiya 

Virusga qarşi kuraşda eng asosiy omil, şubhasiz, vaksinatsiyadir. Pandemiya avj olgan davrlarda Özbekiston aholisi uçun vaksina yetkazib berilişi katta muammolardan biri bölib turgan edi. Keyinçalik xalqaro taşkilotlar kömagi, hukumatimizning bu masalaga jiddiy e’tibori natijasida yurtimizga olib kelinadigan koronavirusga qarşi vaksinalar turi va dozasi ortib bordi. Hatto Xitoyda yaratilgan yangi turdagi preparat sinovlarida muvaffaqiyatli iştirok etgani uçun Özbekiston uşbu vositaning hammuallifiga aylandi.

Keyinçalik bir neça turdagi emdorilar yurtimizda işlab çiqarilişiga ham erişildi.

• Şu paytgaça mamlakatimizda COVID-19 ga qarşi AstraZeneca, ZF-UZ-VAC2001, Sputnik-V, Moderna, Pfizer-BioNTech, Sinovac, Sputnik Light, Johnson&Johnson vaksinalaridan foydalanildi.

Albatta, bu natijalarga osonlik bilan erişilmagani aniq. Bugungaça Özbekiston fuqarolari 75 million doza vaksina bilan emlandi. Ayni paytda birinçi dozani oliş körsatkiçi emlanişi rejalaştirilgan qatlamga nisbatan 100 foizni taşkil qilmoqda. Bundan taşqari, yurtdoşlarimiz 24 milliondan ortiq buster doza qabul qilgan. 

Xulosa

«COVID-19 virusi hali ham oramizda. Bunday infeksiyalarga dunyomizni topşirib qöymaslik uçun insoniyat tabiat bilan murosa qilib yaşaşga, öz salomatligiga befarq bölmaslikka, ilm-fandan faqat odamlar salomatligini saqlaşda foydalanişga, tibbiyotni töğri yönalişda rivojlantirişga majbur.

Koronavirusni «beton tösiqlar» bilan töxtatib bölmasligini aççiq saboqlar orqali angladik. Şunga qaramay, Prezidentimizning tibbiyot sohasidagi oqilona siyosati, davlat tomonidan favqulodda vaziyatlarda ehtiyot çoralari samarali taşkil etilgani, şifokorlar fidoyiligi, vaksinatsiya tadbirlari öz vaqtida yölga qöyilgani, odamlarning soğlom turmuş tarziga amal qilişi orqaligina bunday infeksiyalarga ğov böliş mumkinligiga işonç hosil qildik!» deyiladi vazirlik xabarida.