Allergiyani oldindan bilsa bo‘ladimi?
Hozirgacha dunyoda biror tibbiyotda allergiyani oldindan aytib berish usuli yo‘q. U istalgan narsaga nisbatan paydo bo‘lishi mumkin. Masalan, ovqatlar, o‘simlik changi, uy hayvonlarining so‘lagi va yungi, hasharotlar chaqishi, uy changi va mog‘ori, maishiy texnika, kosmetika vositalari, lateks — bularning istalgan biri inson immun tizimida o‘ta to‘lqinli reaksiya keltirib chiqaradi. Allergiya har qanday insonda paydo bo‘lishi mumkin. Olimlar aynan qaysi mexanizmlar immunitetda ushbu sirli ko‘rinishdagi nosozliklar keltirib chiqarishini hanuz aniqlaganlari yo‘q. Bu shuni anglatadiki, dunyoda allergiyadan to‘liq himoyalangan insonning o‘zi yo‘q. Hozir bahor oyi bo‘lgani sabab daraxtlar gullashi, o‘simliklardan ajraladigan chang zarralari immun tizimi zaiflashgan kishilarda allergiyaga moyillikni yuzaga keltirishi mumkin.
Bahoriy allergiya belgilari
Bahor oyida allergiyaning paydo bo‘lishi va belgilari haqida Respublika ilmiy ixtisoslashtirilgan allergologiya markazi direktori, tibbiyot fanlari doktori, professor Ilmira Roziqova ma’lumot berdi.
Shifokorga ko‘ra, mavsumiy allergiya asosan 20 mikrometrdan 50 mikrometrgacha bo‘lgan o‘simlik changchalari tufayli paydo bo‘ladi va tibbiyotda pollinoz deb ataladi. U asosan burun shilliq pardalari, yuqori nafas yo‘llari hamda ko‘z konyunktivasiga ta’sir ko‘rsatadi.
Bu turdagi xastalikni uch davrga bo‘lish mumkin.
- Ilk bosqich mart oyi boshidan may oyi o‘rtasigacha davom etadi. Ya’ni daraxtlar gullagan paytda bemorlarda xastalik qo‘zg‘aladi.
- Ikkinchi bosqich may oyidan iyul oxiri va avgust boshigacha kuzatiladi. Bu mavsumda dala o‘tlari gullaydi.
- Uchinchi bosqich boshoqli o‘simliklar gulga kirishi bilan bog‘liq bo‘lib, u avgust oyidan noyabrgacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi.
Aslida inson allergen bilan to‘qnashganda, allergik reaksiya darhol yuzaga kelmaydi. Immun tizimi asta-sekin moddaga nisbatan sezgirlikni oshiradi. Vaqt o‘tib, tana o‘ziga xos yuqori reaksiyaga ega bo‘lib, bu jarayon sensibilizatsiya deb ataladi.
Bahorgi allergiya ko‘pincha aksirish, burunning bitishi, qichishishi yoki ko‘p miqdorda oqishi, ko‘zlarning shishishi, yoshlanishi va ba’zan yo‘tal bilan namoyon bo‘ladi. Shuningdek, teri ko‘chishi, qichishish, quruqlashish, qizarish va undagi qizg‘ish toshmalar ham allergiyaga oid belgilardir.
