2003 yil 21 mart. Bag‘dod. Iroqdagi amaliyotning dastlabki kunlarida koalitsiya harbiy havo kuchlari poytaxtni keng ko‘lamda bombardimon qiladi. Havo zarbalari hukumat binolari, muhim infratuzilma obektlari, shuningdek Saddam Husayn, uning oilasi va Iroq rahbariyati yashiringani taxmin qilingan bunkerlarga beriladi.
Foto: Jerome Delay / AP / Scanpix / LETA

AQSh boshchiligidagi xalqaro koalitsiya kuchlari Iroqqa bostirib kirganiga 20 yil bo‘ldi. Mazkur amaliyotning asosiy maqsadlari Saddam Husayn diktaturasini ag‘darish va Iroqda demokratik institutlar o‘rnatish bo‘lgandi.

Saddam Husayn hukumati bir oydan ko‘proq vaqt ichida ag‘dariladi: prezident kichik Jorj Bush 2003 yil 1 may kuni g‘alaba haqida e’lon qiladi.

2005 yil bahorida Iroqda xavfsizlik choralari kuchaytirilgan sharoitda so‘nggi yarim asrdagi ilk ko‘p partiyaviy parlament saylovlari o‘tkaziladi. 2006 yil mayida Iroqda Nuri Malikiy rahbarligidagi ilk muntazam hukumat ish boshlaydi.

Ammo isyonchilarga qarshi kurash uzoq davom etadi, faqat 2011 yil 15 dekabriga kelib AQSh Iroq harbiy kampaniyasi yakunlangani haqida rasman e’lon qiladi va Amerika kontingenti ushbu mamlakatdan olib chiqiladi. 2014 yilda esa AQSh armiyasi yana qaytadi — bu safar IShIDga qarshi kurash olib borish uchun. 

AQSh prezidenti Jo Bayden va Iroq bosh vaziri Mustafo al-Kozimiy 2021 yil yozida amerikaliklarning Iroqdagi jangovar missiyasi butunlay yakunlangani haqida e’lon qilishadi.

  • So‘nggi 17 yil mobaynida Iroqda halok bo‘lganlarning aniq soni ma’lum emas — ammo, eng konservativ baholarga ko‘ra, Amerika harbiy amaliyotining dastlabki uch yilining o‘zida kamida 100 ming kishi qurbon bo‘lgan. To‘rt milliondan ortiq iroqlik o‘z uylarini tark etishga majbur bo‘lgan. 2003 yildan 2011 yilga qadar koalitsiyaning 4799 nafar harbiy xizmatchisi o‘ldirilgan, shundan 4,4 mingdan ortig‘i amerikaliklar bo‘lgan. Iroq urushini yoritish bilan shug‘ullangan jurnalistlardan kamida 136 nafari halok bo‘lgan.

Quyida Amerikaning Iroqdagi ikki amaliyoti aks etgan asosiy fotosuratlar.

2003 yil 25 mart. Iroqning Karbalo shahri atrofidagi sahro. Iroqdagi amaliyotning ilk davrida quruqlikdagi harbiy harakatlarda AQSh armiyasining 3-piyodalar diviziyasi ham ishtirok etgandi. Iroq poytaxtidan taxminan 100 kilometr masofadan boshlangan zirhli texnikalar kolonnasi marshi ma’lum vaqt sahro bo‘roni tufayli to‘xtab qolgandi. 9 aprel kuni 3-piyodalar diviziyasi dengiz piyodalari bilan birga birinchilardan bo‘lib Bag‘dodga kiradi.