Pentagon hujjatlari sizdirilişi: Jyek Teyşeyra haqida nimalar ma’lum?
|14:04 / 16.04.202335 5489 min
Foto: The Washington PostFoto: The Washington Post
AQŞ Milliy gvardiyasi harbiy-havo kuçlari razvedka bölimining 21 yoşli xodimi Jyek Teyşeyra Pentagon maxfiy hujjatlarining keng miqyosda tarqalişiga aloqadorlikda gumonlanib, qölga olindi. Pentagonning Ukrainadagi uruş va boşqa milliy xavfsizlik masalalariga oid nozik mavzulardagi maxfiy hujjatlari oçiq manbalarga çiqib ketişi, kamida sönggi ön yillikdagi AQŞ razvedkasidan eng katta ma’lumotlar sizdirilişi deb aytilmoqda.
Teyşeyraning döstlari uni na siyosiy faol, na ma’lumot tarqatuvçi deb hisoblaşini aytgan. Nega unda nisbatan past unvondagi uçuvçi heç qanday aniq motivatsiyasiz juda qimmatli hujjatlarni internetga yuklagan?
Jyek Teyşeyra 21 yoşda, u Massaçusets ştatidagi AQŞ Milliy gvardiyasi harbiy-havo kuçlarining 102 razvedka bölimi xodimi. U 2019 yilda gvardiyaçilar safiga qöşilgan va öz faoliyatini kibertransport tizimlari böyiça kiçik mutaxassis sifatida boşlagan.
Teyşeyra 2022 yil iyul oyida 1-darajali uçuvçiga aylangan. Yigitning navbatdagi lavozim yuqorilaşi haqidagi xabar Massaçusets Milliy gvardiyasi harbiy-havo kuçlarining 102-razvedka bölimining Facebook’dagi rasmiy sahifasida e’lon qilingan.
Ammo öz karerasi boşidayoq Teyşeyra maxfiy ma’lumotlarga kirişning yuqori darajasiga ega bölgandi, çunki u harbiy aloqa tarmoqlari va ularning himoyasini ta’minlaş uçun mas’ul bölgan IT-mutaxassis edi.
Qurol va xalqaro siyosatga muhabbat
New York Times gazetasi yozişiça, Teyşeyra işdan böş vaqtida 20-30 kişidan iborat Thug Shaker Central deb nomlangan kiçik onlayn guruhni boşqargan. Bu guruh a’zolari asosan qurol-yaroğ va onlayn memlarga bölgan qiziqiş asosida birlaşgan yoşlar va ösmirlardan taşkil topgan. Ularning ba’zilarida irqçilik ruhi va videoöyinlarga qiziqiş ham katta bölgan.
Uşbu guruh geymerlar orasida maşhur bölgan Discord platformasida töplangan. Aynan şu platformaga Pentagonning bir neça önlab maxfiy hujjatlari joylaştirilgan. Teyşeyra köp yillardan beri uşbu saytdan faol foydalanib kelgan va bu yerda OG taxallusi bilan tanilgan.
Teyşer bilan gaplaşganlarning ba’zilari OG köpinça AQŞning qattiq qöriqlanadigan sirlarini bilişini aytib maqtanganini gapirgan.
Suhbat iştirokçilaridan biri Teyşeyrani yoş, xarizmatik qurol işqibozi sifatida tasvirlagan. Şubhasiz, Jyek guruhning aksariyat a’zolaridan kattaroq bölgan va ularni hayratda qoldirişga harakat qilgan.
Mavzuga oid
The Guardian naşri bilan suhbatlaşgan, Thug Shaker Central guruhi a’zolarining ta’kidlaşiça, OG ularni xalqaro siyosat va hukumatning yaşirin operatsiyalariga qiziqtirişga harakat qilgan.
Massaçusets ştati Boston şahrida Teyşeyra işi böyiça sud jarayoni boşlangan bino. Foto: EMPICS
«Bu yigit uruşga qarşi kayfiyatdagi mehribon nasroniyga öxşardi. U şunçaki döstlariga dunyoda bölayotgan voqealar haqida gapirib bermoqçi edi. Bizning davramizda Ukrainada bölganlar bor. Barçamizni harbiy strategiyalar va otişma öyinlariga bölgan iştiyoq birlaştirardi», deydi guruh a’zolaridan biri.
Associated Press agentligi yozişiça, guruh a’zolari nafaqat Ukrainadagi uruşni muhokama qilgan, balki tez-tez birgalikda ibodat ham qilgan.
Ehtimol, Teyşeyrani faqatgina xalqaro siyosat va videoöyinlar qiziqtirmagan: Washington Post naşri tomonidan e’lon qilingan videoda OG deb nomlanuvçi erkak vintovka bilan otiş poligonida tasvirga tuşib, kameraga irqçilik va antisemitizm haqoratlarini aytib qiçqirgan.
Ommaviy axborot vositalari, şuningdek, Jyek internetda TheExcaliburEffect, jackdjdtex va TexKilledYou kabi turli taxalluslardan foydalangani haqida xabar bergan.
Guruh iştirokçilarining sözlariga köra, Teyşeyra Thug Shaker Central onlayn guruhiga maxfiy hujjatlarni joylaştira boşlaganida, heç kim ularni öqimayotgani yoki ularga izoh yozmayotganidan juda xafa bölgan.
Washington Post gazetasi yozişiça, u hatto bir marta guruhga ğazablangan holda xabar yuborib, onlayn döstlarini maxfiy hujjatlardan köra YouTube videolariga köproq qiziqayotgani uçun tanqid qilgan.
«U aççiqlandi va ‘agar sizlar bu fayllarni e’tiborsiz qoldirişda davom etsangiz, men ularni yuklaşni töxtatamanʼ, deb qayta-qayta aytdi», deydi guruh a’zolaridan biri naşrga.
«Bezori emas, juda xotirjam»
Teyşeyraning oilasi harbiylar bilan boğliq: uning ögay otasi 34 yil armiyada xizmat qilgan. Jyekning döstlari aytişiça, yigit bolaligidanoq qurolli kuçlarga qöşilişni xohlagan. Jyekning onasi ham ilgari faxriylarga yordam beradigan notijorat taşkilotlarida işlagan.
The Guardian naşri yozişiça, Teyşeyraning onasi Don hozirda Bayberry Farm and Flower Co deb nomlangan gul dökoniga ega. Dökon Massaçusets ştatidagi Dayton şahrida joylaşgan bölib, Teyşeyra ham şu şaharda yaşagan. Dökon Don va Tom Dyufoga tegişli, aholini röyxatga oliş ma’lumotlari şuni körsatadiki, Don Dyufoning oldingi familiyasi Teyşeyra bölgan.
The Guardian naşri dökon raqamiga qönğiroq qilgan, lekin avtomatik javob beruvçi dökon bu hafta işlamasligini aytgan.
Dökonning Facebook’dagi sahifasida 2021 yil iyun oyida Jyek Teyşeyra nomi tilga olingan. «Jyek bugun uyga kelmoqda. U texnik maktabni tugatdi va Milliy havo gvardiyasida iş boşlaşga tayyor!» deya yozilgan havo şari fotosurati ilova qilingan postga. Rasmdagi havo şariga esa «Uyga xuş kelibsan» yozuvi tuşirilgan.
NYT jurnalistlari Teyşeyraning onasi bilan boğlanişga muvaffaq bölgan va ona öğlining Milliy havo gvardiyasida xizmat qilişini tasdiqlagan. Şuningdek, u öğli sönggi paytlarda Keyp-Koddagi bazada tungi smenada işlagani va telefon raqamini özgartirganini qöşimça qilgan.
Dayton — Bostondan janubda, bir soatlik yölda joylaşgan 8 ming kişi istiqomat qiluvçi kiçik şaharça. Jyek şu şaharçadagi mahalliy maktabda öqigan.
Teyşeyra bilan birga maktabga borgan 22 yoşli Eddi Souza Reuters agentligiga, uning sobiq sinfdoşi maxfiy ma’lumotlarni öğirlaş va sizib çiqarişda gumonlanuvçi sifatida qölgan olinganidan hayratda ekanligini aytgan.
«U yaxşi odam, bezori emas, aksinça juda xotirjam. Bularning barçasi muvaffaqiyatsiz bolalar öyiniga öxşaydi», deydi Souza.
Oilaning qöşnilari aytişiça, Jyek doimo videoöyinlar öynab yurgan.
Maxfiy ma’lumotlarga kiriş huquqi
AQŞ hukumati sudga taqdim etgan ayblov xulosasida aytilişiça, 2021 yildan beri Milliy havo gvardiyasida xizmat qilayotgan Jyek Teyşeyra ança vaqtdan beri öta maxfiy hujjatlarga kiriş huquqiga ega bölgan.
14 aprel kuni Teyşeyra Pentagonning maxfiy ma’lumotlarini oşkor qilganlikda ayblanib, Bostondagi sudda qatnaşdi.
2022 yilning fevral oyida Teyşeyra birinçi toifali aviatsiyaçi safdor unvoniga kötarilgan.
AQŞ Federal qidiruv byurosi (FQB) maxsus agenti Patrika Lyukenhoffning körsatmasiga köra, Teyşeyra öz xizmat turi sabab xizmat ma’lumotlarni umrbod oşkor etmaslik va tasdiqlamaslik töğrisidagi şartnomani imzolaşi kerak bölgan. U maxfiy axborotni ruxsatsiz tarqatganlik uçun jinoiy javobgarlik borligini bilgan.
Maxfiy hujjatlarning aylanişini nazorat qiluvçi AQŞ davlat idorasi 2023 yil fevralida Teyşeyra, bu hujjatlar internetda joylaştirilişidan bir kun avval, kamida bitta şunday hujjatga kiriş huquqini qölga kiritganini aniqlagan.
Şuningdek, tergov hujjatlaridan ma’lum bölişiça, gumonlanuvçi aprel oyi boşida öz iş kompyuteri orqali maxfiy razvedka hisobotlari va «sizdiriş» sözi yozilgan qidiriş sörovlarini yuborgan.
Maxfiy hujjatlar sizib çiqqani haqidagi birinçi xabarlar paydo bölgandan söng Teyşeyra darhol xuddi şu sörovlar bilan yana qidiruv bergan.
Hukumat, şuningdek, gumonlanuvçi Teyşeyra razvedka ma’lumotlari sizib çiqişida kim gumon qilinayotganini biliş uçun maxfiy hisobotlarni titkilaganini ham ma’lum qilgan.
Teyşeyra özini qölga olişga kelgan maxsus topşiriqli bölinma jangçilariga heç qanday qarşilik körsatmagan. Foto: Reuters
Jyek Teyşeyra 13 aprel kuni FQB tomonidan Daytondagi oilasining uyida hibsga olingan. Şorti va futbolka kiygan Teyşeyrani qurollangan agentlar olib ketgan. AQŞ boş prokurori Merrik Harlandning aytişiça, gumonlanuvçi qarşilik körsatmagan va sizib çiqqan ma’lumotlar yoki özining maqsadlari haqida heç qanday ma’lumot bermagan.
Ertasi kuni Teyşeyra, unga nisbatan Ukrainadagi uruş va AQŞ milliy xavfsizligiga oid boşqa masalalar böyiça öta maxfiy harbiy hujjatlar oşkor etiş aybi ilgari surilişi munosabati bilan sudga keltirildi.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
