7 oktyabr tongida HAMAS Isroil tomon yoppasiga raketa hujumlarini amalga oshirib, ayrim aholi punktlarini nazoratga olishga intila boshladi. Buning ortidan Isroil ham G‘azo bo‘lgasiga javob zarbalarini yo‘llamoqda. Kun.uz muxbiri vaziyatni tahlil qilish uchun siyosatshunos Kamoliddin Rabbimovga savollar bilan yuzlandi.
— Operatsiyaning birinchi 20 daqiqasida 5 mingga yaqin raketa uchirilgan degan xabarlar bor. HAMASning bu hujumi butun Falastin hukumati irodasini anglatadimi?
— Falastinda 2 ta katta siyosiy kuch bor. Biri – hokimiyatdagi Mahmud Abbos va uning nazoratidagi g‘arbiy sohil, qolaversa G‘azo sektori. G‘azoda HAMASning ta’siri kuchliroq. Asosiy masala – Falastindagi ichki siyosiy vaziyat va geosiyosiy vaziyat. Rasmiy Pekin vositachiligida Saudiya va Isroil yarashdi. O‘sha paytda Isroil buni xavotirli qabul qildi. Chunki mintaqadagi ikki qudratli davlat yarashishini o‘ziga nisbatan xavf deb bildi. Isroil bosh vaziriga e’tirozlar bo‘ldiki, biz uchun bu yarashuv tahdidi bo‘ldi, degan. Isroil siyosatiga ko‘ra, mintaqadagi musulmon davlatlari birlashmasligi kerak. Lekin keyingi paytda bu narsa amalga oshdi.
Sentyabrdagi BMT sessiyasida Xitoy raisining birinchi o‘rinbosari Falastin mavzusini birinchi bo‘lib ko‘tardi. Shu paytgacha bu borada Xitoy neytral edi. Lekin so‘nggi paytlarda Xitoy Falastinni homiylikka olayotgandek. 1967 yildagi chegaralar bo‘yicha Falastin davlati tuzilishi mintaqadagi xavfsizlik va barqarorlikning yagona sharti, deb aytib o‘tdi Xitoy tarafi. Bu shartni Isroil qabul qilolmaydi. Qolaversa, AQSh hokimiyatida bugun demokratlar. Ya’ni Isroil tashkil topgandan buyon uning homiysi AQSh. AQSh BMTdagi vetolarining 80 foizini Isroilni himoya qilish uchun ishlatgan. Faqat Obama prezidentlik davridagina AQSh Isroilni himoya qilish uchun veto bermadi. Tramp davrida esa juda yuqori darajada qo‘llab-quvvatladi. Hozirgi kunda AQShning qo‘llovi Tramp davridagiday emas.
Har bir katta voqeaning yashirin geosiyosiy motivlari, sabablari bo‘ladi. Dunyoda, Ukraina urushi fonida kollektiv G‘arb va AQShga nisbatan yig‘ilib qolgan e’tirozlarni bildirish ko‘payib boryapti. Eron va Saudiya o‘rtasida Falastin masalasida ma’lum bir kelishuvlar bo‘lishi mumkin.
Bu hujumlarni Falastin xalqi qo‘llaydi deb o‘ylayman. O‘tgan davrda BMTda eng ko‘p tanqidga uchragan davlat – Isroil. 1967 yilgi chegaradan keyin ham G‘azoni, g‘arbiy sohilni va boshqa hududlarni egallab olayotgan aynan Isroil. Falastinning o‘tgan 70 yilda to‘planib qolgan noroziligi mavjud.
