Eng ko‘p va kam sayyoh boradigan joylar – bu borada O‘zbekistonning holati qanday?

Makaoga ko‘plab mehmonlar birgina maqsad bilan keladi, bu ham bo‘lsa – pul. Ma’lumotlarga ko‘ra, tuman kazino markazi bo‘lib, “Sharqning Monte-Karlosi” nomini ham olgan. Tavakkalchilikka asoslangan o‘yinlar hisobidan tushadigan mablag‘ YaIMning yarmini tashkil qiladi.

Xitoyning qolgan qismida qimor o‘yinlari taqiqlangani sabab Makaoga boshqa yarimorol va Hongkongdan keluvchilar soni ko‘p. Makao kazinolaridan olinadigan daromadlar hatto Las-Vegasnikidan ham yuqori ekani aytiladi. Tumanda mehmonxona xizmatlaridan bemalol foydalanish mumkin, buning uchun 22 ta besh yulduzligi barpo qilingan.

Vatikan haqida nima deyish mumkin?

Vatikan haqida Jahon turzim tashkiloti ko‘p ham malumotlarga ega emas. Chunki turistlarning bu hududda tunni o‘tkazishi mumkin emas. Ammo kunlik hisobotlarga tayanilsa, bu joy ham ko‘plab sayyohlarni qabul qiluvchilar qatorida turadi. 764 nafar doimiy aholisi bor, yer maydoni 44 gektargina Vatikan yiliga 6 million mehmonni qabul qiladi. Bu har bir rezidentga 7 ming 853 nafar sayyoh to‘g‘ri keladi degani.

Dunyodagi eng kam sayyoh tashrif buyuruvchi mamlakatlar

Bangladesh aholi jon boshiga nisbatan olinganda eng kam sonli turistlar boradigan davlat hisoblanadi. Mamlakat aholisi 169 mln 800 ming nafar, lekin yiliga bor-yo‘g‘i 323 ming, kishi boshiga atigi 0,002 sayyoh bu yerga mehmon sifatida boradi. Shu jihatdan Bangladesh dunyoda eng kam turistlarni qabul qiluvchi mamlakatlar qatoridan joy egallagan. 

U yerda bir necha bor bo‘lgan sayohatchilar Alistair va Gill Kempbellning so‘zlariga ko‘ra, OAVda Bangladesh haqida nima yomon xabar, misol uchun, suv toshqinlari bo‘lsa, beriladi. Ammo uning barqaror iqtisodiy o‘sayotgani, hukumati tilga olinmaydi.

“Buyuk Britaniyadan to‘g‘ridan to‘g‘ri reyslar, arzon narx va ko‘p kashfiyotlarga qaramay, juda kam sayyohlik kompaniyalari Bangladeshga sayohat qiladi. [Bu davlatda] yo‘lbarslar va noyob delfinlar, qadimiy masjid va ibodatxonalar, rang-barang bozorlar, choy butalari bilan qoplangan tepaliklar bor”,– deydi sayohatchilardan biri.

Eng kam sayyohlar haqida gap ketganda, Markaziy Afrikada joylashgan Chad Respublikasiga ham to‘xtalib o‘tish kerak. Bu mamlakat 1 284 000 km² yer maydoniga ega bo‘lsa-da, 2019 yilda atigi 79 ming sayyohni qabul qilgan.

Chad asosan o‘zining jonli tabiati bilan ko‘plab turistlarni o‘ziga jalb qila olishi mumkin. Masalan, Tibesti tog‘lari, Ennedi tog‘ platosi va Zakuma milliy bog‘i haqiqiy yovvoyi hayotni o‘zida jamlay olgan. Afsuski, mamalakat Tashqi ishlar vazirligi sayohatlar borasida liberal emas. Respublikaning aksariyat joylarida sayohat qilish taqiqlangan.

O‘zining ball raqsi, Samba ritmlari, ilonga to‘la daryolari va qumli plyajlari bo‘lgan Braziliya ham ko‘pchilik orasida mashhurlashishi mumkin edi. 8 510 000 km² yer maydoniga ega Braziliya yiliga atigi 6 mln 350 ming nafar sayyohni qabul qiladi – aholi jon boshiga 0,031 (bu borada 172-o‘rin) nafar degani.

So‘nggi yillarda Braziliya aynan turizmni rivojlantirish, bor salohiyatini yanada oshirish maqsaida ko‘plab ishlarni amalga oshirdi. Jumladan, AQSh, Kanada, Avstraliya va Yaponiyadan keluvchilar uchun viza to‘siqlarini olib tashladi. Masalan, britaniyaliklar allaqachon vizasiz ham kelishi mumkin bo‘lib qolgandi. Ammo parvoz narxlarining qimmat ekani turistlar oqimiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.

Bu borada O‘zbekistondagi holat qanday?

Jahon turizm tashkilotining 2019 yilda e’lon qilgan raqamlariga ko‘ra, O‘zbekistonga keluvchi sayyohlar soni 6 mln 749 ming nafarni tashkil qilgan. Bu kishi boshiga 0,186 nafar sayyoh degani. Bu borada O‘zbekiston 190 davlat orasida 128-o‘rinni egallagan.

O‘zbekiston statistika agentligi e’lon qilgan raqamlariga ko‘ra, 2023 yilning yanvar-iyul oylarida respublikaga jami 3 mln 700 ming nafar chet el fuqarolari turistik maqsadlarda tashrif buyurgan. Shundan 397 ming 300 nafari dam olish maqsadida kelgan. 7 oyda eng ko‘p dam olish maqsadida kelgan davlat fuqarolari orasida 137,2 ming nafar bilan Rossiya birinchi o‘rinni egallagan.

Bu ko‘rsatkich qolgan davlatlar kesimida quyidagicha ko‘rinish oldi:

Qozog‘iston – 33,6 ming nafar;

Tojikiston – 21,5 ming nafar;

Qirg‘iziston – 20,3 ming nafar;

Turkiya – 19,3 ming nafar;

Hindiston – 14,3 ming nafar;

Xitoy – 14,1 ming nafar;

Turkmaniston — 13,5 ming nafar;

Janubiy Koreya – 12,1 ming nafar;

Germaniya — 10,6 ming nafar.

Qolaversa, agentlik sayyohlik maqsadida xorijga chiqib ketgan o‘zbekistonliklar bilan bog‘liq statistikani ham e’lon qilgan. Unga ko‘ra, yanvar-iyul oylarida 2,5 million nafar O‘zbekiston fuqarosi turistik maqsadlarda xorijga safar qilgan. Eng ko‘p safar qilgan davlatlar orasida Qirg‘iziston birinchi o‘rinni egallab turibdi – 1 mln. Keyingi o‘rinlardan mos ravishda 625,5 ming nafar va 421,4 ming nafar o‘zbekistonlik safarni amalga oshirgan Tojikiston hamda Qozog‘iston joy olgan.

Ko‘rsatkich qolgan davlatlar kesimida quyidagicha ko‘rinish oldi:

Rossiya – 122,1 ming nafar;

Turkiya – 102,7 ming nafar;

BAA – 70,8 ming nafar;

Saudiya Arabistoni – 35,2 ming nafar;

Kuvayt – 21,2 ming nafar;

Misr – 15,1 ming nafar;

Ozarboyjon – 10,5 ming nafar;

Janubiy Koreya – 8,4 ming nafar;

Hindiston – 5,9 ming nafar;

AQSh – 5,8 ming nafar.