“Vaqt jihatdan 100 yil o‘tdi, lekin muammolar, g‘oyalarimiz hamon jadidlarnikiga juda o‘xshash”, deydi tarixchi Bahrom Irzayev. Professor Saidakbar A’zamxo‘jayev jadidlar avvalo ta’limga asosiy urg‘u bergani, bu esa hozir ham eng muhim muammolarimizdan biri ekanini ta’kidladi.
11 dekabr kuni Toshkentda jadidlar hayoti va faoliyatiga bag‘ishlangan anjuman o‘z ishini boshladi. Kun.uz muxbiri tadbir doirasida tarixchi Bahrom Irzayev va O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi professori Saidakbar A’zamxo‘jayevga jadidchilik g‘oyalarining qayta o‘rganilishiga ehtiyoj va Turkiston muxtoriyatining zavoli haqida so‘radi.
— Hozirgi kunda dunyo hamjamiyatining o‘zbek jadidlariga nisbatan e’tibori qanday bo‘lyapti va sizningcha, nega jadidlarning g‘oyalari qayta o‘rganilyapti?
Bahrom Irzayev:
— Qaysidir ma’noda dunyo o‘ziga ma’no qidirayotgandir. Balki 100 yil oldingi masalalarga o‘xshash voqealar hozir ham yuz berayotgandir. Haqiqatan ham bugun biz jadidlarning g‘oya masalasidagi fikriga ko‘proq duch kelyapmiz. Masalan, ularning she’ri, dramasi yoki asarlari bugungi hayotimizga yaqin. Xuddi shu yaqinlik boshqa davlatlarda ham bor. Ya’ni insoniyat juda uzoqqa ketgani yo‘q. Vaqt bo‘yicha 100 yil o‘tdi, lekin sifat, muammolar bo‘yicha, bitta biz emas, butun dunyo juda uzoqqa ketgani yo‘q.
Saidakbar A’zamxo‘jayev:
— Bugun xorijdan, Amerika, Germaniya va bizning qo‘shni respublikalardan aynan shu jadidchilik masalasida 100-105 yil oldingi voqealar haqida kitob yozgan mutaxassislar kelgan. Jadidchilik faqat Turkiston emas, keng miqyosda bo‘lgan va bizning jadidlarimiz 20-asr boshlarida ta’lim tizimida yangiliklar kiritishga e’tibor qaratishdi. Bugun ham ta’lim eng muhim masala bo‘lib turibdi.
— 72 kun yashagan Turkiston muxtoriyatining umrini uzaytirish uchun bizda imkoniyat bor edimi va uning yakuniga sabab bo‘lgan omillar nima?
Saidakbar A’zamxo‘jayev:
