Dunyoning juda ko‘p mamlakatlari o‘z tajribasida 5 kunlik ish tizimini sinab ko‘rdi va joriy qildi. 5 kunlik ish haftasi xodimlarga ish va shaxsiy hayot o‘rtasidagi muvozanatni saqlashga imkoniyat berib, ish samaradorligini oshirishi isbotlandi. Bu xodimlarga jismoniy va ruhiy salomatlikni tiklash, oilalari va farzandlari uchun yetarli darajada vaqt ajratish imkonini beradi. Ularda stress kamayadi, shaxsiy hayoti yaxshilanadi.
Butun dunyo mamlakatlari xodimlarning ish va shaxsiy hayotlarini muvofiqlashtirishga urinayotgan paytda O‘zbekistondagi ayrim tashkilotlarda faoliyat yuritadigan xodimlarning oilalari izdan chiqish yoqasiga kelib qolgan. Bu haqida ularning ayollari yozishmoqda.
Nasiba, 29 yoshda:
— Turmush o‘rtog‘im bilan sevishib turmush qurganmiz, ikki farzandimiz bor. Ikkimiz ham oliy ma’lumotlimiz. Turmush o‘rtog‘im yaxshi joyda ishlaydi, kichikroq bo‘lsa-da lavozimi bor, maoshi ham yomon emas.
O‘zim ham o‘rtacha maoshga ishlayman, ikkimizning oyligimiz yashash uchun bemalol yetadi. Unda muammo nimada dersiz? Muammo shundaki, turmush o‘rtog‘im ishdan juda kech qaytadi, ishda ezib ishlatishadi. Tunda soat 2 gacha, ba’zan sahar soat 4 gacha ham ishda qoladi. Aytishicha, rahbar ishxonadan chiqib ketmaguncha biror xodim uyiga ketishi mumkin emas ekan.
Unga bu ishdan ketishi kerakligini aytyapman, hatto oyligi kamroq bo‘lsa ham mayli dedim. Chunki sutkalab o‘tirib ishlashdan, stressdan semirib ketyapti, qattiq horiganidan yuzi qarib sochlari oqarib ketdi. Lekin bu ishdan ketishni xohlamaydi, karera uchun. Chunki turmush o‘rtog‘im qobiliyatli kadr.
Shu tufayli oilamizda turli nizolar kelib chiqyapti, bolalarim otasini ko‘rishga ham ulgurmay qoladi. Yarim tunda kelib, ular uyg‘onmasdan yana ishga ketadi. Er-xotin sifatida ham oramiz uzoqlashib ketyapti. Oila tinchligiga ta’sir etuvchi tashqi omillarni kim nazorat qiladi? Yaxshi xodimlarni ezib, bosim ostida ishlatishdan kim manfaat topadi? Xodimni zombi kabi manipulyatsiya qilib ishlatish nega kerak?
Hozirdan o‘g‘lim va qizimning qulog‘iga uqtiryapman – davlat ishxonasida ishlamaysan, deb. Atrofdagi turmush o‘rtog‘i xorijda ishlayotgan ayollarni ham ko‘raman, ularni tushunaman. Ammo shu yerda yashab ham oilasiga vaqt ajrata olmayotgan xodimlarning oilasi ulardan kam aziyat chekmayapti. Bu vaziyat sabab qanchadan qancha davlat xizmatchilarining bolalari ota mehrini ko‘rmay o‘syapti, yaqinlar jabr chekyapti. Shu sabab oilasi buzilib ketayotganlar bor axir.
Sabriya, 34 yoshda:
— Turmush o‘rtog‘im organ xodimi. Haftada bir kun yakshanbani kutamiz, u bilan gaplashish uchun. Ba’zida hatto dam olish kunida ham ishga borishga majbur, chaqirib olishadi. Qarindoshchilik, bayramlar, to‘ylar, janozalarda umuman qatnasholmaydi. Ota-onasidan xabar olishga ham vaqt topa olmay asabiylashadi ba’zida. Bolalarni faqat uxlab yotganda ko‘radi. Dam olish kunlari ishga chaqirishganda, bormang, majbur emassiz bunga, bolalar sizni sog‘inishgan, desam jahli chiqadi. Gap eshitaman, deydi.
