“Navoiyuran” davlat korxonasi tabiiy uranni Rossiyaning Sankt-Peterburg portidan Converdin Enterprise (AQSh) va Cameco Corporation (Kanada) qayta ishlash zavodlariga tashish bo‘yicha tender e’lon qildi.
Tenderga ilova qilingan hujjatlarga ko‘ra, “Navoiyuran”ning AQSh va Kanadadagi bu ikki zavodga tabiiy uran tashish uchun transport xizmatlari ko‘rsatish bo‘yicha ehtiyoji 2024 yilda 300 dona 20 futlik konteynerni tashkil etishi mumkin. Xususan, Cameco Corporation'ga 200 ta va Converdin Enterprise'ga 100 ta. Bir 20 futlik konteynerdagi yukning netto vazni 12,5 tonna, brutto vazni 19,1 tonnani tashkil etadi. Yukning umumiy hajmi 3 750 tonnagacha (300 ta konteyner) bo‘lishi mumkin.
Bir transportirovkada yukning vazni xaridorning talabiga qarab 100 dan 300 tonnagacha o‘zgarishi mumkin. Xaridorning ehtiyojiga qarab oyiga 8 tadan 24 tagacha konteynerlar yuklanadi. Tashish dengiz, temiryo‘l va avtomobil transporti orqali amalga oshiriladi. Xizmatlar 2024 yil davomida ko‘rsatiladi. Har bir tashish Sankt-Peterburg portiga yuborilgan sanadan boshlab 10-15 kun ichida amalga oshirilishi kerak.
Tenderning boshlang‘ich narxi 9 mln dollar qilib belgilangan. Takliflarni qabul qilish 29 martgacha davom etadi.
Uran nima?
Uran – yer ostidan qazib olinadigan ma’dan bo‘lib, tabiiy ravishda uchraydigan elementlar orasida eng og‘irlaridan biri hisoblanadi. Undan atom elektr stansiyalari (AES) hamda dengiz va suvosti kemalarini boshqaradigan yadro reaktorlari uchun yoqilg‘i sifatida keng foydalaniladi. Shu bilan birga, u yadroviy qurollar, radiatsiyadan himoya tizimlarida ham ishlatiladi.
Butunjahon yadro uyushmasi tahlillariga ko‘ra, dunyo bo‘yicha 2022 yilda uranning yillik ishlab chiqarish hajmi 49 355 tonnani tashkil qilgan. Bu uranga bo‘lgan talabning 74 foiziga teng.
Uranning asosiy iste’molchilari sifatida AQSh, Xitoy, Fransiya, Rossiya, Janubiy Koreya, Hindiston, Yaponiya kabi mamlakatlar keltirib o‘tiladi.
Prognozlarga ko‘ra, uran iste’moli 2030 yilga borib, 79 400 tonnaga, 2040 yilga borib esa 112 300 tonnaga yetishi mumkin. Bunday keskin o‘sishga sabab sifatida Xitoy, Hindiston va boshqa bir qancha mamlakatlarda yangi reaktorlarning ishga tushirilishi kutilayotgani keltirib o‘tilgan.
