Amerikada vitse-prezidentlikka nomzodlar qanday tanlanadi? Kamala Harris va Donald Trampning sheriklari Tim Uolz va Jyeyms Devid Vensning qarashlarida qanday farqlar bor? Kun.uz muxbiri shu kabi savollar bilan Illinoys universitetining siyosatshunoslik bo‘yicha doktoranti Ikromjon To‘xtasinovga murojaat qildi.
— AQShda prezidentlikka nomzodlar o‘z vitse-prezidentlarini qanday tayinlaydi?
— Prezidentlikka nomzodini qo‘ygan nomzodlar o‘zlariga vitse-prezidentlarni ham tanlaydi. Bu jarayon odatda norasmiy tarzda, uzoq muddat oladi. Nomzodlar o‘z ko‘z ostiga olib qo‘ygan ma’lum bir shaxslar bo‘ladi, mana shu shaxslar orasidan tanlab olishadi. Bu jarayonda vitse-prezidentlikka nomzod ular yuritayotgan siyosat, saylovoldi dasturlariga qanchalik foyda berishi mumkin, agar saylanganda prezidentlik davrida qanday birga ishlash mumkin va boshqa omillarni hisobga olishadi.
Masalan, Kamala Harris 6 ta nomzoddan 3 tasini qoldirib, yakunda Minnesota gubernatori Tim Uolzni tanladi. Donald Tramp ham oldida ko‘plab variantlar bo‘lgan holda Jyeyms Devid Vensni tanladi. Bu jarayon tez sodir bo‘lganga o‘xshab ko‘rinadi, ammo bu qarorga kelish ortida har bir nomzod ustida ancha bosh qotiriladi. Va bu tanlovlar ortida aynan strategik maqsadlar yotadi.
— Vitse-prezidentlikka demokratlar va respublikachilardan nomzod Uolz va Vens siyosatining farqlari nimada?
— Tim Uolz 60 yoshda, Vens esa 39 yoshda. Donald Trampning yoshi kattaligini hisobga oladigan bo‘lsak, ancha kichik yoshli vitse-prezidentni bejiz tanlamaganini tushunish mumkin, bu saylovoldi dasturini energiyaga to‘ldirish uchun va keyinchalik respublikachilar partiyasi kelajagini o‘ylab ham shunday qarorga kelingan deb o‘ylayman.
Kamala Harrisning nomzodiga keladigan bo‘lsak, u 12 yil davomida Kongressning Vakillar palatasida ishlagan. Ko‘p foydali islohotlarni amalga oshirgan. Hozirda Minnesota gubernatori sifatida faoliyat yuritmoqda.
Ikkala nomzod ham ijtimoiy-iqtisodiy holati bir-biriga yaqin oilalardan kelib chiqqan. Uolz Nebraskada tug‘ilib-o‘sgan, fermerlar oilasidan chiqqan. Devid Vens esa Kentukkidan, keyinchalik Ohayoda ham yashagan, ammo uning oilasida ijtimoiy-iqtisodiy muammolari yetarli bo‘lgan. Shu sababli Vens oddiy amerikaliklarni qiynaydigan muammolar: odamlarning ishini yo‘qotishi, kelajakka bo‘lgan umidlari pasayishi va migrantlar kelib, ularning ishlarini olib qo‘yishi kabilar haqida gapiradi.
