Bir paytlar GDR hududi bo‘lgan Germaniya sharqidagi mahalliy yer saylovlari tarixiy deb atalmoqda va ularning oqibatlari kuchlar taqsimotini o‘zgartirishi va Berlindagi siyosatga o‘z ta’sirini o‘tkazishi mumkin. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, 1 sentabr, yakshanba kuni o‘tkazilgan saylovlarda Tyuringiyada “Germaniya uchun muqobil” (GuM) partiyasi 33 foiz ovoz jamg‘arib, g‘olib chiqqan. Uning eng yaqin ta’qibchisi konservativ Xristian demokratik ittifoq (XDI) qariyb o‘n foizga ortda bormoqda.
Tyuringiyada o‘ng ekstremistlarning muvaffaqiyati
2013 yilda tuzilgan va Germaniyada o‘ng populistik partiya sanaluvchi GuM uchun bu mahalliy yer miqyosida rekord muvaffaqiyat sanaladi. Saksoniyada ham GuM yetakchilar qatoriga ko‘tarilgan va 32 foiz ovoz to‘plagan XDIdan bor-yo‘g‘i bir foiz ortda qolgan. Bunday natijalar fonida GuM avval hisoblab kelinganidek, shunchaki protest partiyasi ko‘rinmayapti. So‘rovlar ko‘pchilik bu partiyaga ming mushohada qilib ovoz berganini aytgan.
Sotsiologlarning qayd etishicha, yoshlar orasida GuM yanada katta mashhurlikka ega. Tyuringiyada 18-24 yoshli saylovchilarning 38 foizi ultrao‘nglarga ovoz bergan.
G‘arb OAVlarining qayd etishicha, Ikkinchi jahon urushidan buyon ilk marta o‘ng ekstremistik partiya Germaniyadagi mahalliy yer saylovlarida eng kuchli natijalarga erishgan. Har ikki yerda konstitutsiyani himoya qiluvchi tashkilotlar GuMni o‘ng ekstremistik deb tan olgani, uni maxsus xizmatlar muttasil kuzatishi ham saylovchilarni cho‘chita olmagan ko‘rinadi. GuMning Tyuringiyadagi rahbari 52 yoshli Byorn Hyokke partiyaning o‘ng ekstremistik qanoti rahbarlaridan biri sanaladi. Saylovdan biroz avval u natsistlarga xos ibora ishlatgani uchun jarimaga tortilgan edi. Bir necha yil avval esa sud Hyokkeni “fashist” deb atash mumkinligi to‘g‘risida qaror chiqargan. Endi u Tyuringiya bosh vaziri lavozimiga nomzod.
Ukrainaga qurol-yarog‘ bermaslik to‘g‘risidagi chaqiriqlar
Yangi, 2024 yilning boshida tuzilgan so‘l populistik “Sara Vagenknext Ittifoqi” (SVI) partiyasi ham muvaffaqiyatga erishgan. Yil boshida noldan tuzilgan partiya ko‘plab partiyalardan o‘zib ketgan va Tyuringiyada 15 foiz, Saksoniyada esa 11 foiz ovoz to‘plagan. Partiya So‘l partiyaning parchalanishidan so‘ng paydo bo‘lgan. O‘shanda so‘lchilarning bundestagdagi fraksiyasi rahbari Sara Vagenknext ularni tark etgan edi. So‘l partiyaning o‘zi har ikki parlamentga o‘ta olgan bo‘lsa-da, ko‘plab ovozlarni boy bergan va ularning katta qismini SVI o‘ziga og‘dirib olgan.
Yetakchilar uchligidan har ikki partiya GuM va SVI Ukrainaga qurol-yarog‘ yetkazilishiga qarshi va Rossiyaga qarshi Yevropa Ittifoqi tomonidan joriy etilgan sanksiyalarning olib tashlanishini yoqlaydi. Ularning fikricha, Kiyevga qurol-yarog‘ yetkazilishi Rossiya bilan urush xavfini oshiradi, sanksiyalar esa avvalo Germaniya iqtisodiyotiga zarar bo‘lmoqda. Garchi federal yerlar GFRning tashqi siyosatiga to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir o‘tkaza olmasa-da, SVI Rossiyaning Ukrainaga ochgan urushini diplomatik yo‘l bilan tugatishni bosh mavzu qilib olib, Germaniyada ko‘pchilikni taajjublantirdi. U o‘zini “tinchlik partiyasi” sifatida taqdim etib, saylov kampaniyasini o‘tkazdi. Boz ustiga, nomi partiyaga berilgan yetakchisi, 55 yoshli Sara Vagenknext Ukraina bo‘yicha “diplomatiya”ga urg‘u berish, shuningdek, Germaniyada AQShning uzoq masofaga uchuvchi raketalarini joylashtirish bo‘yicha rejalarini bekor qilish — uning partiyasining mahalliy yer hukumatlarida ishtirok etishning bosh sharti ekanini aytgan. Saylovlar chog‘ida Vagenknext xonimning qat’iy ohangi biroz susaydi, lekin bu mavzu muzokaralarda, albatta, ko‘tarilishini ta’kidlagan.
