Korrupsionerlarning 80 foizi qamalmagan, Andijon antireytingda birinçi örinda - milliy ma’ruza

Korrupsion jinoyatlarning hududlar miqyosida tahlili

Korrupsiyaga oid jinoyatlar 2023 yilda respublikaning 4 ta viloyatida 2022 yilga nisbatan ösgan bölsa, 10 tasida kamaygan. Xususan, korrupsiyaga oid jinoyatlar soni Surxondaryo (9,9 foiz), Andijon (6,4 foiz), Sirdaryo (2,8 foiz) va Navoiy viloyatlarida (1,3 foiz) ortgan.

Jinoyatlar tahliliga köra, muqaddam sudlangan şaxslarning davlat xizmatiga qabul qilinişi ular tomonidan qayta jinoyat sodir etilişiga imkoniyat yaratib bermoqda. Jumladan, 2023 yilda 1 146 nafar muqaddam sudlangan şaxslar tomonidan korrupsiyaga oid jinoyatlar sodir etilgan bölib, ularning 566 nafari muqaddam aynan korrupsiyaviy jinoyat uçun sudlangan.

Korrupsiyaviy jinoyatlar soni böyiça eng yuqori örinlarda maktabgaça va maktab ta’limi, bank, soğliqni saqlaş sohalari, mahalliy hokimliklar va huquqni muhofaza qiluvçi organlar ekanini köriş mumkin.

Korrupsiya qarşi kuraşuvçi organlar nimalar qildi?

2023 yilda Boş prokuratura davlat xaridlari sohasida aniqlangan qonunbuzilişi holatlarini bartaraf etiş böyiça 275 ta taqdimnoma kiritgan. 393 ta jinoyat işi qözğatilgan, 25 ta noqonuniy hujjatlar qonunga muvofiqlaştirilgan, 1 219 nafar şaxs ma’muriy javobgarlikka tortilgan.

Davlat xavfsizlik xizmati idoralari tomonidan 2023 yilda huquqni muhofaza qiluvçi organlar bilan hamkorlikda 1 290 ta pora oliş vaqtida jinoyat ustida qölga oliş böyiça tadbir ötkazildi. Ularning:

• 517 tasi ijro hokimiyati, makroiqtisodiyot, taşqi iqtisodiy va investitsiyaviy faoliyat, bank-moliya, sanoat-quriliş, uy-joy kommunal, yoqilği-energetika va agrosanoat;
• 221 tasi ta’lim, yoşlar, sport va fuqarolarning özini özi boşqariş,
• 197 tasi huquq-tartibot, nazorat va sud organlari;
• 160 tasi soğliqni saqlaş va madaniyat;
• 100 tasi transport hamda 95 tasi bojxona qonunçiligini buziş sohalariga töğri keladi.

Boş prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarşi kuraşiş departamenti tomonidan korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar böyiça jami 3 996 ta holat aniqlanib, şundan, 3942 ta jinoyat va 54 ta ma’muriy işlar qözğatilgan.

Departament aniqlagan jinoyatlarning 1 382 tasi poraxörlik bölib, şundan 395 tasi bevosita davlat idoralari va taşkilotlarining mansabdor şaxslari tomonidan sodir etilgan pora oliş jinoyati hisoblanadi.

Içki işlar vazirligi Tezkor-qidiruv departamentining Korrupsiya va iqtisodiy jinoyatlarga qarşi kuraşiş boşqarmasi va uning hududiy bölinmalari xodimlari tomonidan 2023 yil davomida korrupsiya va iqtisodiyot sohasida sodir etilgan, hokimiyat, boşqaruv va jamoat birlaşmalari organlarining faoliyat tartibiga qarşi 2 800 dan ortiq jinoyatlar aniqlangan.

Xususan, agrosanoat kompleksida 467 ta, yoqilği-energetika kompleksida 304 ta, ijtimoiy sohalarda 289 ta, örta va kiçik biznesda 148 ta, nazorat idoralarida 122 ta, hokimiyat idoralarida 80 ta, iste’mol bozorida 58 ta, bank, moliya-kredit tizimida 46 ta, sanoatda 22 ta, çet el firmalari va qöşma korxonalarida 13 ta, huquqni muhofaza qiliş idoralarida 10 ta, sud idoralarida 1 ta va boşqa sohalardagi 1 300 taga yaqin jinoyat aniqlanib, foş etilgan.

Mazkur jinoyatlarning aksariyati poraxörlik, tovlamaçilik, firibgarlik, valuta qoidasini buziş, qalbaki pul yasaş va ötkaziş, özlaştiriş yöli bilan talon-toroj qiliş jinoyatlarini taşkil etgan.

Hokim yordamçilari faoliyati böyiça

Aksilkorrupsiya agentligiga köra, hokim yordamçilari tomonidan vakolatlaridan foydalangan holda davlat mablağlarini talon-toroj qiliş bilan boğliq korrupsiyaga oid jinoyatlar kuzatilmoqda.

2023 yil davomida hokim yordamçilarining faoliyati bilan boğliq 69 ta jinoiy holat aniqlanib, tergov harakatlari olib borilgan. Şundan:

• 28 nafariga Jinoyat-kodeksining 228-moddasi (hujjatlar, ştamplar, muhrlar, blankalar tayyorlaş, ularni qalbakilaştiriş, sotiş yoki ulardan foydalaniş);
• 19 nafariga Jinoyat-kodeksining 168-moddasi (firibgarlik);
• 17 nafariga Jinoyat-kodeksining 167-moddasi (özlaştiriş yoki rastrata yöli bilan talon-toroj qiliş);
• 5 nafariga Jinoyat-kodeksining 210-moddasi (pora oliş) böyiça ayblov e’lon qilingan.

Bundan taşqari, örganişlar davomida hokim yordamçilari va ularning yaqin qarindoşlari tomonidan 277 ta ta’minotçi korxonalar «marketpleys»da iştirok etib, ularning hisobiga 202,5 mlrd sömlik imtiyozli kreditlar kelib tuşgani ma’lum bölgan. Natijada 61 nafar hokim yordamçisi işdan böşatilgan, 1 nafariga jarima belgilangan, 85 nafar hokim yordamçisiga «hayfsan» e’lon qilingan.

2023 yil uçun «Özbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarşi kuraşiş töğrisida milliy ma’ruza» bilan uşbu havola (pdf) orqali töliq tanişiş mumkin.