Ötgan hafta Tinç okeanidagi aholi eng ziç joylaşgan Vanuatu oroli qirğoqlari yaqinida 7,3 magnitudali zilzila sodir böldi. Rasmiylarning aytişiça, poytaxt Port-Vil markaziga eng köp zarar yetgan, 10 kişi halok bölgan, 200 dan ortiq odam yaralangan.
Tinç okeani olovli halqasi — tektonik plitalar va vulqonlar mintaqasida joylaşgan Vanuatu muntazam ravişda zilzilalardan silkinib turadi. Biroq orol aholisi oxirgi marta qaçon bunçalik kuçli zilzila yuz berganini eslay olmasligini aytdi.
Yangi tadqiqotlardan ma’lum bölişiça, iqlim özgarişi zilzilalarning xususiyatiga ta’sir qilişi mumkin.
Vanuatudagi zilzila iqlim özgarişi bilan boğliqmi?
Vanuatu — Avstraliya va Fiji oraliğida joylaşgan, Tinç okeanining janubiy qismidagi keng hududlarni öz içiga olgan ulkan arxipelagdir.
80 dan ortiq marjon qoyalar va vulqon orollaridan iborat bu hududda 330 000 nafar aholi istiqomat qiladi.
Mamlakat iqlim özgarişidan eng köp ta’sirlanadigan davlatlar qatoriga kiradi. Dekabr oyi boşida Vanuatu Birlaşgan Millatlar Taşkilotining Oliy sudida uşbu masala yuzasidan körilgan muhim işda kiçik orol davlatlar guruhiga boşçilik qilgandi.
Vanuatuning joylaşuvi mamlakatni zilzilalar oldida ojiz qilib qöyadi, biroq iqlim özgarişi tufayli uning seysmik beqarorligi yanada ortişi mumkin.
“Iqlim özgarişi çegara bilmaydigan va siyosiy mafkura yoki geografik joylaşuvidan qat’i nazar, barça mamlakatlarga ta’sir körsatadigan tahdiddir”, — deb ta’kidladi Vanuatuning iqlim özgarişi va atrof-muhit böyiça maxsus elçisi Ralf Regenvanu. “Endi heç bir davlat boşini qumga tiqib, bu muammodan yaşirina olmaydi”.
Iqlim özgarişi zilzilalar sonini oşirişi mumkin
Kolorado ştati universiteti tomonidan yaqinda ötkazilgan tadqiqot körsatişiça, iqlim özgarişi yanada köproq zilzilalarga sabab bölişi mumkin. Bu iqlimning seysmik faollikka ta’sirini körsatuvçi avvalgi tadqiqotlar natijasini tasdiqlaydi.
Geology jurnalida e’lon qilingan yangi natijalar Kolorado janubidagi Sangre-de-Kristo toğlari va ularning ğarbiy çekkasidan ötadigan faol yoriqlar tahlilidan olingan.
