Oxirgi bir haftada Armaniston G‘arb tomon ikkita katta qadam tashladi: avvaliga hukumat Yevropa Ittifoqiga qo‘shilishga qaror qildi, so‘ng AQSh bilan strategik hamkorlik to‘g‘risida hujjat imzolandi.
9 yanvar kuni Armaniston hukumati Yevropa Ittifoqiga qo‘shilish to‘g‘risidagi qonun loyihasini ma’qulladi. Loyiha parlamentga kiritiladi, shuningdek, referendumga qo‘yilishi mumkin. Oldindan aytish mumkinki, aksariyat armanistonliklar YeIga qo‘shilishga rozi bo‘lishi aniq.
14 yanvar kuni Vashingtonda imzolangan “Strategik hamkorlik bo‘yicha xartiya” bilan esa, ikki davlat o‘rtasidagi hamkorlik juda yuqori darajaga ko‘tarildi. Ular o‘rtasidagi siyosiy muloqotlar, iqtisodiy va harbiy hamkorlik kuchayadi.
Xo‘sh, bu qadamlar nimani anglatadi, nima o‘zgaryapti?
Armaniston shu paytga qadar geosiyosatda, tashqi siyosatda Rossiya Federatsiyasiga oriyentir olardi. Yerevan Moskvani o‘zining katta akasi, bosh homiysi va geosiyosiy “qiblasi” sifatida ko‘rar edi. Lekin hammasi 2020 yilning kuzida o‘zgardi. Ya’ni Qorabog‘ urushidan keyin. O‘sha urushda Ozarboyjon o‘ziga tegishli Qorabog‘ hududini Armanistondan kuch bilan qaytarib oldi. Unga qadar Armaniston Qorabog‘ni rasman Ozarboyjon hududi deb hisoblasa-da, Qorabog‘dagi separatizm harakatlarini to‘liq qo‘llab-quvvatlab kelayotgan edi.
Asosiy maqsad – Qorabog‘ni Armanistonga qo‘shib olish edi. Lekin ko‘p yillik harbiy tayyorgarlikdan keyin, 44 kunlik urushda Ozarboyjon o‘zining Qorabog‘ hududini qaytarib oldi. Halqaro qonunchilikka ko‘ra, sobiq SSSR chegaralariga asosan, Qorabog‘ – Ozarboyjonning hududi edi. O‘sha 2020 yilgi urush kunlari Armaniston Rossiyaga murojaat qilib, urushga qo‘shilishni va Ozarboyjonga qarshi birga urishishni so‘radi.
Lekin Putin “agar urush Armaniston hududida bo‘lganida edi, KXShT va uning a’zosi RF Armanistonni aniq himoya qiladi, lekin hozircha urush Qorabog‘da, ya’ni Ozarboyjon hududida bo‘lmoqda” deb, Armanistonga rad javobi bergandi. Shundan buyon Armaniston Rossiyadan arazlagan, Moskva bilan aloqalarni susaytirib bormoqda.
Keyingi yillarda Armanistonning Rossiyadan uzoqlashuvi yanada kuchaydi. O‘tgan yillar davomida Armaniston o‘zi a’zo bo‘lgan va Rossiyaning strategik manfaatlarini ta’minlovchi Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkilotidagi ishtirokini, de-fakto to‘xtatib qo‘ydi. KXShTning o‘quv mashqlarida ishtirok etmayapti. Qolaversa, 2024 yilda AQSh va Yevropadagi harbiy o‘quv mashqlarida ham ishtirok etdi. Bu bilan, Armaniston Rossiyaning emas, G‘arbning komandasiga o‘tayotganini bildirdi.
