1 martdan boshlab, O‘zbekistonda yoshga doir pensiyani fuqaroning murojaatisiz, avtomatik ravishda tayinlashga o‘tiladi. Pensiya jamg‘armasi mas’uli Mansur Qo‘chqorov Kun.uz bilan suhbatda bu yangilik bilan nima o‘zgarishi, pensiya miqdoridan norozi bo‘lganlar qanday yo‘l tutishi va avtomatik tayinlov yana qaysi pensiyalarga nisbatan tatbiq etilishi haqida ma’lumot berdi.
– Yoshga doir pensiyalarni tayinlash proaktiv tizimga o‘tyapti. Bundan odamlar nimani tushunishi kerak?
– Shu kungacha amalda bo‘lgan tartibga ko‘ra, yoshga doir pensiya tayinlash uchun fuqaroning o‘zi pensiya jamg‘armasiga murojaat etishi ko‘zda tutilgan. Oldingi davrlarni ko‘radigan bo‘lsak, fuqaroning o‘zi pensiya jamg‘armasiga to‘g‘ridan to‘g‘ri borib, to‘liq hujjatlarni taqdim etishi kerak edi. 2024 yil 1 yanvardan Davlat pensiya jamg‘armasi, davlat xizmatlari markazi yoki my.gov orqali murojaat qilish ko‘zda tutilgandi. [Joriy yil] 1 martdan kuchga kiradigan tartibga ko‘ra, yoshga doir pensiya proaktiv tizim asosida tayinlanadi, bunda “Fuqarolarning pensiya ta’minoti to‘g‘risida”gi qonunning 7-moddasiga asosan, erkaklar 60, ayollar 55 yoshga to‘lgandan keyin alohida murojaatsiz pensiya tayinlash ko‘zda tutilyapti.
– Umuman, odamlar uchun nima o‘zgaradi? Pensiya oladigan odamlar ko‘payadimi yoki kamayadimi?
– Oshadi, chunki ko‘plab fuqarolar mehnat daftarchamni yo‘qotib qo‘yganman [deyishi] yoki hujjatlarni yig‘ishda ovoragarchiliklarga [duch kelishi mumkin]. Byurokratiya yo‘qolib, hamma ma’lumotlar raqamlashganidan keyin, fuqaroning murojaatisiz [uning staji haqidagi ma’lumotlarni] axborot tizimlari orqali olish imkoniyati tug‘iladi.
Pensiya proaktiv tayinlangandan keyin to‘lov qaysi shaklda amalga oshirilishi fuqaroning xohishiga qarab bo‘ladi. U xohlasa naqd, xohlasa tijorat banklari orqali kartalar ochilsa, kartaga tushirib beriladi. Hozir ko‘pchilik SMS borganidan keyin plastik ochtirishga ulgurmasligi mumkin, bunda Xalq bankidan naqd pul olishi mumkin. Agar xohlasa, keyinroq kartaga o‘tkaziladi.
– Fuqarolarga proaktiv tarzda pensiya tayinlanganidan keyin ular mehnat faoliyatini davom ettirishi mumkinmi?
