15 may, payshanba kuni Istanbulda Rossiya-Ukraina muzokaralari boshlanishi kerak. Turkiya TIV rahbari Hoqon Fidan 14 may kuni uning formati «hali uzil-kesil belgilab olinmagani»ni aytgandi. Bu Moskva va Kiyev o‘rtasida 2022 yil bahoridan buyon ilk muzokaralar bo‘lishi kerak, o‘shanda tomonlar urushning dastlabki haftalarida o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishishga urinishgandi. 2025 yilda AQSh prezidenti Donald Tramp ma’muriyati bosimi ostida Rossiya va Ukraina muloqot boshladi — ammo hozirga qadar bu to‘g‘ridan to‘g‘ri uchrashuv shaklida bo‘lmadi: urushayotgan tomonlarning vakillari alohida xonalarda o‘tirib, amerikaliklar vositachiligida muzokaralar o‘tkazib keldi. Turkiyadagi muzokaralarga ham AQSh delegatsiyasi tashrif buyuradi — ammo hozircha ular rossiyaliklar va ukrainlar uchrashuvida to‘g‘ridan to‘g‘ri ishtirok etishi hozircha aniq emas.
Muzokaralarga Rossiyadan kim kelishi — noma’lum. Asosiy savol — RF prezidenti Vladimir Putin kelish yoki kelmasligi ham. Kremldagilar ushbu savolga javob berishdan, shuningdek, delegatsiya a’zolari tarkibini oshkor qilishdan qat’iyan bosh tortmoqda. 13 may kungi brifingda RF prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov bu haqda «prezident qachonki zarur deb hisoblaganda» e’lon qilinishini aytdi. Bir kun o‘tganidan keyin ham u «bu masalada hech qanday o‘zgarish yo‘qligi» va «hozircha [delegatsiya tarkibini ochiqlash] bo‘yicha ko‘rsatma bo‘lmagani»ni ma’lum qildi.
The Washington Post nashri 13 may kuni kechqurun «Kremlning shaxsi sir qolishini so‘ragan sobiq yuqori martabali mulozimi»ga tayanib, Rossiya nomidan TIV rahbari Sergey Lavrov va Rossiya prezidenti yordamchisi Yuriy Ushakov ishtirok etishini ma’lum qildi, avvalroq bu haqda «Agenstvo» mustaqil nashri va Gulagu.net huquqni himoya qilish loyihasi o‘z manbalariga tayanib xabar bergandi. Ushakovning o‘zi 14 may kuni tushdan keyin Istanbuldagi muzokaralarda qatnashish-qatnashmasligi haqidagi savolga javob berishdan bosh tortdi. «Kommersant» 14 may kuni kechqurun aniq manbani ko‘rsatmasdan Lavrov delegatsiyada bo‘lmasligini yozdi.
Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy Turkiyaga uchishi aniq – u Putin muzokaralar bo‘yicha o‘z taklifini aytishi bilanoq bu haqda ma’lum qilgandi. Ukraina prezidenti o‘t ochishni to‘xtatish va «hammani hammaga» tamoyili bo‘yicha asirlar almashuvini muhokama qilmoqchi. Shu bilan birga, Zelenskiy Rossiya tomonidan shaxsan gaplashishga tayyor bo‘lgan yagona odam Putin ekanini ta’kidlagan.
Shu bilan birga, Zelenskiy dastlab Istanbulga emas, Anqaraga uchadi, u yerda Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an bilan uchrashadi va Putindan xabar kutadi. «RF shaharlar bo‘yicha manipulyatsiya qilmasligi va Putin Anqaraga uchishga tayyor emasligi, faqat Istanbulga uchishini aytmasligi uchun men darhol shuni aytmoqchimanki, agar Putin Turkiya poytaxtiga emas, Istanbulga uchib kelsa, biz prezident Erdo‘g‘an bilan Istanbulga uchamiz», – dedi Zelenskiy.
