Jamşid Qöçqorov – energotariflar oşişi, iqtisodiy ösiş va taşqi qarzlar haqida

“Oila oyiga 300 kWh energiya iste’mol qilsa, uning xarajatlari 20 ming sömga oşyapti. Tariflaring past miqdorda oşganiga qaramay, ijtimoiy yordam közda tutilyapti. Oila daromadi 1 mln sömdan kam bölsa, 200 kWh'dan taşqari 150 kWh elektr energiyasi iste’mol qilsa, 150 kWh uçun tölov kompensatsiya qilib beriladi. Ya’ni kam ta’minlangan oilaga 30 ming sömgaça tölab beriladi. Şunday qilib, kambağal oilalar xarajati oşmaydi”, – dedi vazir.

Jamşid Qöçqorov örtaça oila yoz oyida 500 kWh elektr iste’mol qilsa, 201 kWh'dan 500 kWh'gacha oraliqdagi iste’mol uçun tariflar pasaytirilgani sabab oilaning oylik xarajati özgarmay qolişini ta’kidladi.

Hukumat vakiliga köra, ijtimoiy reyestrga kirgan 950 mingta oilaga tariflar oşişi bilan boğliq xarajatlarni qoplaş uçun qiş kelişidan oldin, noyabr oyida 1 mln sömdan kompensatsiya beriladi. Bu yordam gazga ulanmagan joylarda yaşovçilarga ham taalluqli böladi, dedi Qöçqorov.

Budjet hisoboti

Aholi daromadlari 8,1 foizga, çakana aylanmalar 9,9 foizga, asosiy kapitalga investitsiyalar 27,6 foizga, oltinsiz eksport 16,5 foizga oşgan va bu yalpi talabni rağbatlantirgan.

2024 yil yakuni böyiça konsolidatsiyalaşgan budjet xarajatlari 429,3 trln sömni taşkil etib, taqçillik 47,7 trln söm yoki YaIMga nisbatan 3,3 foizni taşkil etgan. 2025 yil 1-çoragida esa iqtisodiy ösiş 6,8 foiz bölgan. 1-çorakda konsolidatsiyalaşgan budjet daromadlari 97,2 trln sömni, xarajatlar 113,8 trln sömni taşkil qilib, budjet taqçilligi YaIMga nisbatan 1 foizga teng bölgan.

Taşqi qarzlar

Jamşid Qöçqorov taşqi qarz masalasi köp muhokamalarga sabab bölayotganini aytib, bu masalaga izoh berdi.

“Davlat qarzi ijtimoiy tarmoqlarda muhokama bölyapti. Ösib borayotgan iqtisodiyotimiz köp mablağga muhtoj. Taşqi investitsiyalar, DXŞ asosidagi loyihalardan ham mablağlar ham kirib kelyapti. Davlat vazifalarini bajariş bilan boğliq xarajatlar, içimlik suvi, yöl, infrastruktura, şuningdek, mudofaa qobiliyati, çegaralarimiz xavfsizligini ta’minlaş bilan boğliq xarajatlarning bir qismini taşqi qarz evaziga qoplaşga töğri keladi. Özbekistonning istalgan eng çekka hududlarida ham uy-joylarni tadbirkorlar quryapti. Tadbirkorlarda odamlar ipoteka olib, uyni sotib oladi, degan işonç bor. Ipoteka muddati uzoq va banklarni ipoteka bilan qoplaş mablağlari ham çet eldan olib kelinadi. Bu taşqi qarz mablağlarimiz oşişiga olib keladi”, – dedi vazir.

Jamşid Qöçqorovga köra, 2024 yil oxirida davlat qarzi qoldiği 40,2 mlrd dollarni taşkil qilgan, şundan 33,7 mlrd dollari taşqi qarzlar bölgan. Davlat zimmasidagi jami qarzdorlik ötgan yil yakunlari böyiça YaIMga nisbatan 35 foizni taşkil etgan.

1-çorak yakunlari böyiça, ya’ni 1 aprel holatiga, Özbekiston Respublikasining qarzlari 42,4 mlrd dollarga yetgan. Şundan 35,6 mlrd dollari taşqi qarz, 6,9 mlrd dollari içki qarzdir. Davlat taşqi qarzi 2025 yilda kutilayotgan YaIMga nisbatan 33,5 foizni taşkil qildi. “Har bir dollar qarz olişga nihoyatda sinçkovlik bilan qaraladi”, – dedi iqtisodiyot va moliya vaziri Jamşid Qöçqorov.