Jamshid Qo‘chqorov – energotariflar oshishi, iqtisodiy o‘sish va tashqi qarzlar haqida

“Oila oyiga 300 kWh energiya iste’mol qilsa, uning xarajatlari 20 ming so‘mga oshyapti. Tariflaring past miqdorda oshganiga qaramay, ijtimoiy yordam ko‘zda tutilyapti. Oila daromadi 1 mln so‘mdan kam bo‘lsa, 200 kWh'dan tashqari 150 kWh elektr energiyasi iste’mol qilsa, 150 kWh uchun to‘lov kompensatsiya qilib beriladi. Ya’ni kam ta’minlangan oilaga 30 ming so‘mgacha to‘lab beriladi. Shunday qilib, kambag‘al oilalar xarajati oshmaydi”, – dedi vazir.

Jamshid Qo‘chqorov o‘rtacha oila yoz oyida 500 kWh elektr iste’mol qilsa, 201 kWh'dan 500 kWh'gacha oraliqdagi iste’mol uchun tariflar pasaytirilgani sabab oilaning oylik xarajati o‘zgarmay qolishini ta’kidladi.

Hukumat vakiliga ko‘ra, ijtimoiy reyestrga kirgan 950 mingta oilaga tariflar oshishi bilan bog‘liq xarajatlarni qoplash uchun qish kelishidan oldin, noyabr oyida 1 mln so‘mdan kompensatsiya beriladi. Bu yordam gazga ulanmagan joylarda yashovchilarga ham taalluqli bo‘ladi, dedi Qo‘chqorov.

Budjet hisoboti

Aholi daromadlari 8,1 foizga, chakana aylanmalar 9,9 foizga, asosiy kapitalga investitsiyalar 27,6 foizga, oltinsiz eksport 16,5 foizga oshgan va bu yalpi talabni rag‘batlantirgan.

2024 yil yakuni bo‘yicha konsolidatsiyalashgan budjet xarajatlari 429,3 trln so‘mni tashkil etib, taqchillik 47,7 trln so‘m yoki YaIMga nisbatan 3,3 foizni tashkil etgan. 2025 yil 1-choragida esa iqtisodiy o‘sish 6,8 foiz bo‘lgan. 1-chorakda konsolidatsiyalashgan budjet daromadlari 97,2 trln so‘mni, xarajatlar 113,8 trln so‘mni tashkil qilib, budjet taqchilligi YaIMga nisbatan 1 foizga teng bo‘lgan.

Tashqi qarzlar

Jamshid Qo‘chqorov tashqi qarz masalasi ko‘p muhokamalarga sabab bo‘layotganini aytib, bu masalaga izoh berdi.

“Davlat qarzi ijtimoiy tarmoqlarda muhokama bo‘lyapti. O‘sib borayotgan iqtisodiyotimiz ko‘p mablag‘ga muhtoj. Tashqi investitsiyalar, DXSh asosidagi loyihalardan ham mablag‘lar ham kirib kelyapti. Davlat vazifalarini bajarish bilan bog‘liq xarajatlar, ichimlik suvi, yo‘l, infrastruktura, shuningdek, mudofaa qobiliyati, chegaralarimiz xavfsizligini ta’minlash bilan bog‘liq xarajatlarning bir qismini tashqi qarz evaziga qoplashga to‘g‘ri keladi. O‘zbekistonning istalgan eng chekka hududlarida ham uy-joylarni tadbirkorlar quryapti. Tadbirkorlarda odamlar ipoteka olib, uyni sotib oladi, degan ishonch bor. Ipoteka muddati uzoq va banklarni ipoteka bilan qoplash mablag‘lari ham chet eldan olib kelinadi. Bu tashqi qarz mablag‘larimiz oshishiga olib keladi”, – dedi vazir.

Jamshid Qo‘chqorovga ko‘ra, 2024 yil oxirida davlat qarzi qoldig‘i 40,2 mlrd dollarni tashkil qilgan, shundan 33,7 mlrd dollari tashqi qarzlar bo‘lgan. Davlat zimmasidagi jami qarzdorlik o‘tgan yil yakunlari bo‘yicha YaIMga nisbatan 35 foizni tashkil etgan.

1-chorak yakunlari bo‘yicha, ya’ni 1 aprel holatiga, O‘zbekiston Respublikasining qarzlari 42,4 mlrd dollarga yetgan. Shundan 35,6 mlrd dollari tashqi qarz, 6,9 mlrd dollari ichki qarzdir. Davlat tashqi qarzi 2025 yilda kutilayotgan YaIMga nisbatan 33,5 foizni tashkil qildi. “Har bir dollar qarz olishga nihoyatda sinchkovlik bilan qaraladi”, – dedi iqtisodiyot va moliya vaziri Jamshid Qo‘chqorov.