Ayniqsa ayollar uchun. Chunki ular raqamli makonda ko‘pincha zo‘ravonlik, ta’qib, o‘z sha’niga tajovuz va ruhiy bosimga duch kelishadi.
So‘z erkinligining jazosi: internetdagi haqoratlar
Internetda o‘z fikrini bildirgan ayollarga nisbatan tajovuzkor izohlar, haqoratlar va hatto jinsiy tahdidlar tarqalishi kundalik holatga aylangan. Amnesty International tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, har to‘rt ayoldan uch nafari (76 foizi) onlayn zo‘ravonlikka uchragan. Ko‘p hollarda bu holat ularning ijtimoiy tarmoqlardagi faolligini kamaytirishga yoki butunlay tashlab ketishiga sabab bo‘ladi.
Shaxsiy fikrini bildirish, jamoatchilikka murojaat qilish ayol uchun “jazoga” aylanishi – bu jamiyatimizda ham uchrab turadigan xavfli tendensiyadir.
Kiberta’qibning ta’siri
Onlayn makondagi ta’qiblar ba’zan virtual bilan cheklanib qolmaydi. Kiberstalking – ya’ni messenjerlar, izohlar orqali doimiy ta’qib qilish holatlari borgan sari ko‘paymoqda. Bu nafaqat ruhiy zo‘ravonlik, balki real hayotda ham xavfli oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Masalan, Hindistondagi voqealardan biri: bir ayolning Facebook sahifasi sobiq sevgilisi tomonidan buzib kirilib, uning shaxsiy ma’lumotlari tarqatilgan. Bunday holatlar ayollarni jamoat faolligidan chekinishga, xususan, gender haqida post yozishdan voz kechishga majbur qilmoqda.
Doxxing: internet orqali “jazolash”
So‘nggi yillarda keng tarqalayotgan yana bir tahdid – doxxing, ya’ni ayollar roziligisiz ular haqidagi shaxsiy ma’lumotlarni ommaga e’lon qilish. Telefon raqami, yashash joyi, ish joyi, hatto oila a’zolari haqidagi ma’lumotlar ochiqlanishi orqali ularga bosim o‘tkazish holatlari juda xavfli.
Ayrim hollarda bu ta’qiblar tahdidli qo‘ng‘iroqlar, hatto jismoniy hujum bilan yakun topgan. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, dunyo bo‘ylab har to‘rt ayoldan biri kamida bir marta shaxsiy ma’lumotlarining internetga tarqalishi bilan bog‘liq holatga duch kelgan.
Afsuski, bunday holatlarga qarshi kurashish uchun qonuniy asos deyarli yo‘q. Avstriya va Gonkong kabi kam sonli mamlakatlar bu sohada aniq choralar ko‘rmoqda xolos.
