Germaniyada mudofaa xarajatlarining oshishi 144 mingta ish o‘rni yaratadi

NATOga a’zo mamlakatlarda to‘g‘ridan to‘g‘ri mudofaa xarajatlarini YaIMning 3,5 foizigacha oshirish Germaniyaga, bu yerda ko‘plab harbiy sanoat konsernlari joylashganini inobatga olganda, 2029 yilga borib mamlakat yalpi ichki mahsulotini 0,7 foizga oshirish, shuningdek, har yili 360 mingta ish o‘rnini yaratish yoki saqlab qolish imkonini beradi. Bu haqda DekaBank Germaniya moliya kompaniyasi va AQShning EY-Parthenon konsalting agentligi tadqiqoti ma’lumotlarida aytilgan. Tadqiqotning asosiy xulosalari 20 noyabr, payshanba kuni EY-Parthenon saytida e’lon qilindi.

Tadqiqot mualliflari ta’kidlashicha, to‘g‘ridan to‘g‘ri mudofaa xarajatlarini YaIMning 3,5 foizigacha oshirish rejasi doirasida NATO mamlakatlarining 2025 yil ko‘rsatkichlari asosida hisoblaganda, ushbu sohadagi yillik umumiy xarajatlari 770 mlrd yevro atrofida bo‘ladi. Shuning taxminan 217 mlrd yevro qismi harbiy qurollanishga to‘g‘ri keladi.

Germaniya ushbu mablag‘dan taxminan 32 mlrd yevro, ya’ni qariyb 15 foizini olishi mumkin. Sababi – mamlakat hududida yirik Yevropa mudofaa konsernlari ishlab chiqarish quvvatlari joylashgan: masalan, Germaniyaning Rheinmetall va Heckler & Koch kompaniyalari, shuningdek Niderlandiyaning KNDS konserni. Tadqiqotchilar ma’lumotlariga ko‘ra, bunday hajmdagi mablag‘larning har yili kelib turishi 144 mingta yangi ish o‘rni yaratilishiga, yana qariyb 220 mingta ish o‘rni esa saqlab qolinishiga olib keladi.

Tahlilchilar baholashicha, NATOga a’zo Yevropa davlatlari 2035 yilga borib mudofaa sohasiga to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalar hajmini deyarli 2,2 trln yevrogacha yetkazishi kerak bo‘ladi. Faqat shunday miqdor mamlakatlarga qo‘shinlarni qayta qurollantirish bo‘yicha qo‘yilgan maqsadlarga erishish va AQSh harbiy tizimlari yetkazib berishining ehtimoliy to‘xtashi oqibatlarini qoplashga yordam beradi. Shuning uchdan bir qismi Yevropa kompaniyalariga, qolgan qismi esa amerikaliklarga to‘g‘ri keladi.

«Yevropa uchun mudofaa sanoati iqtisodiy barqarorlashtirish omillaridan biri bo‘lib, u iqtisodiy tebranishlar sharoitida ham Yevropa iqtisodiyotini qo‘llab-quvvatlaydi. Mudofaa sanoati va u bilan bog‘liq tarmoqlar uchun o‘sish potensiali ulkan», – deb hisoblaydi DekaBank boshqaruvi raisining o‘rinbosari Matias Danne.

Shu bilan birga, Boxumdagi Avtomobil tadqiqotlari markazi (CAR) mutaxassisi Ferdinand Dudenxyoffer EY-Parthenon va DekaBank tadqiqotiga jalb etilmagan, tahlilchilar tomonidan taxmin qilingan Germaniya iqtisodiyoti o‘sishi va ish o‘rinlari ko‘payishi mamlakatda boshqa sanoat tarmoqlarida kutilgan qisqarishlarni qoplash uchun «aniq yetarli emasligini» ta’kidladi. Gap, jumladan, avtomobilsozlik va metallurgiya haqida bormoqda.

«Mudofaa sanoati Germaniyaning an’anaviy kuchli tarmoqlari bo‘lgan ushbu sohalardagi ishchi kuchi yo‘qotilishini faqat qisman qoplay oladi. Bu jarayonni to‘xtatish uchun Germaniyaning sanoat mamlakati sifatida raqobatbardoshligini sezilarli darajada oshirish zarur. Masalan, ish haqiga doir qo‘shimcha xarajatlarni kamaytirish, tartibga solishni yumshatish va elektr energiyasi xarajatlarini pasaytirish hisobidan», – dedi Dudenxyoffer.