Germaniyada natsistlar lagerining 100 yoshli qo‘riqchisiga jinoiy ish ochilishi mumkin

Germaniya huquqni muhofaza qilish organlari Xemer shahrida sovet harbiy asirlari uchun tashkil etilgan lager sobiq qo‘riqchisining faoliyati bo‘yicha tergovni boshladi. Yakshanba, 23 noyabr kuni Lyudvigsburgda joylashgan natsional-sotsializm jinoyatlarini tergov qilish markazi rahbarining o‘rinbosari, prokuror Mixal Otte DW'ga ma’lum qilishicha, dastlabki tekshiruv yakunlanganidan so‘ng ish materiallari Dortmund prokuraturasiga yuborilgan.

Dortmund prokurori Andreas Brendelning aytishicha, hozir u ham mazkur ish bo‘yicha tergov o‘tkazmoqda. Ayblanayotgan shaxsga 1943–1944 yillarda Xemerda joylashgan VI A statsionar lagerida (Stammlager, qisqacha Stalag) qo‘riqchi sifatida xizmat qilgan davrida «qotillik sodir etishga qaratilgan harakatlarda» ishtirok etganlik aybi qo‘yilmoqda, dedi Brendel Bild gazetasiga.

Oktyabr oyi oxirida bu tergov haqida Shlezvig-Golshteynning Quickborner Tageblatt gazetasi ham yozgan edi. Nashr qayd etishicha, ish umuman sudgacha yetib borishi-bormasligi hali noaniq: bu uchun prokuratura yetarli darajada dalillar to‘plashi, shuningdek ayblanayotgan shaxs sud oldida javob berishga layoqatli deb topilishi va sud jarayonigacha yetib borishi kerak bo‘ladi.

Xemerdagi Stalag VI A lageri 1939 yilda tashkil etilgan. U 1942 yil kuzida Sovet Ittifoqi harbiy asirlari uchun lagerga aylantirilganidan so‘ng o‘lim holatlari keskin ko‘paygan — u yerda taxminan 24 ming asir halok bo‘lgan. Haddan tashqari to‘lib ketgan bu lagerda saqlash sharoiti fojiaviy edi: sanitariya holati juda yomon, parazitlar ko‘paygan, dizenteriya va sil keng tarqalgan. Mahbuslar oziq-ovqat yetishmovchiligidan aziyat chekkan va og‘ir mehnatga, jumladan, ko‘mir konlarida ishlashga majburlangan. Lager 1945 yil aprel oyida AQSh armiyasi tomonidan ozod etilgan.

Quickborner Tageblatt oktyabr oyida yozganidek, hozir Germaniya «natsistlar davrini huquqiy jihatdan ko‘rib chiqishning yakuniy bosqichi ostonasida» turibdi. Nashr yodga solishicha, 2022 yil dekabrida Shtutgof konsentratsiya lageri sobiq kotibasi Irmgard Furxnerga 97 yoshda chiqarilgan hukm «Germaniyada natsistlarga yordam bergan ayolga qaratilgan oxirgi hukm» sifatida atalayotgan edi va, ehtimol, shunday bo‘lib qoladi.

Gazeta hisob-kitoblariga ko‘ra, uch yil oldin Germaniyada yoshi 96 dan 101 g‘acha bo‘lgan natsistlarga ko‘maklashgan sobiq shaxslarga qarshi yettita jinoiy ish olib borilgan. Bu ishlarining barchasi keyinchalik to‘xtatilgan — ayblanuvchilar vafot etgani, ruhiy yoki jismoniy jihatdan sud oldida javob berishga layoqatsiz deb topilgani yoki dalillar yetarli emasligi sababli.