Bir necha kun davomida jahon OAV AQSh va Rossiya vakillari tomonidan ishlab chiqilgan, deb ta’kidlanayotgan Ukraina bo‘yicha 28 bandli yangi «tinchlik rejasi» matnini nashr etdi. Hujjatning haqiqiyligini avvalroq, jumladan Axios, Politico va The Financial Times nashrlari tasdiqladi, keyin esa rasmiy shaxslar ham bevosita bo‘lmasa-da, buni ma’qulladi. Reja Yevropa va Ukrainada keskin tanqidga uchradi, Rossiya prezidenti Vladimir Putin esa uni «yakuniy tinchlik kelishuvi asosi sifatida» «mos» deb atadi.
Reja 2022 yilgi Istanbul kelishuvlari loyihasiga nisbatan Kiyev uchun deyarli hech qanday yon bosishni o‘z ichiga olmaydi, lekin Moskva uchun yangi afzalliklarni o‘zida mujassam etgan. Shu bilan birga, hujjat matni ham, uning qanday tarzda e’lon qilingani ham, haqiqatan ham takliflar AQSh ma’muriyati ishtirokida tayyorlanganmi yoki bu Moskva talablarining ro‘yxatimi, degan savollarni tug‘dirdi. Shunga qaramay, reja AQSh, Yevropa va Ukraina ishtirokidagi muzokaralarga turtki berdi va ular unga o‘zgartishlar kiritib, o‘z takliflarini qo‘shdi.
Reja e’lon qilinganidan ko‘p o‘tmay, senator-respublikachilar guruhidan bir necha kishi uni AQSh davlat kotibi Marko Rubio bilan muhokama qilganini aytdi va Rubio ularga reja Vashington emas, balki Rossiya tomonidan ishlab chiqilganini bildirganini ta’kidladi. «Rubio bugun kunduzi telefon qildi. U bizga bu taklifni vakillarimizdan biriga yetkazib berilgan hujjat sifatida qabul qilganimizni aytdi. Bu — bizning tavsiyamiz emas, bizning tinchlik rejamiz ham emas. Bu — olingan taklif», — dedi Janubiy Dakotadan senator, respublikachӣ Mayk Raunds. Uning so‘zlariga ko‘ra, Rossiya tomoni taklifi Ukrainaga topshirilgan va u «javob qaytarish imkoniga ega».
«Rubioga ko‘ra, bu ma’muriyat pozitsiyasi emas, balki ruslar xohishlarining ro‘yxati bo‘lib, u endi yevropaliklarga va ukrainaliklarga taqdim etiladi», — deb qo‘shimcha qildi senator Angus King.
AQSh Davlat departamentida esa senatorlarning bu da’volari yolg‘on, deb ataldi. CNN telekanali ta’kidlashicha, Rubioning o‘zi «g‘ayriodatiy qadam» tashlab, X ijtimoiy tarmog‘idagi sahifasida senatorlar adashganini aytdi. Uning ta’kidlashicha, «tinchlik taklifi AQSh tomonidan ishlab chiqilgan» va Rossiya hamda Ukraina tomonlarining takliflariga asoslangan. CNN bu ochiq rad etishni «chalkash va ehtimol, noqulay vaziyatga aylanishi mumkin bo‘lgan burilish» deb ta’rifladi.
Rejani birinchi bo‘lib e’lon qilgan Axios nashri ikki nafar yevropalik diplomatga tayanib xabar berishicha, hujjat OAVda paydo bo‘lganidan keyin yevropalik amaldorlar AQSh Davlat departamenti bilan bog‘langan va izoh so‘ragan. Ularga bu «Tramp rejasi emas», degan javob qaytarilgan. Politico nashri esa yuzaga kelgan bu noaniqlikni AQSh ma’muriyati ichida idoralar o‘rtasida yetarli muvofiqlashuvning yo‘qligi bilan izohladi.
