Donald Tramp AQSh Grenlandiyani «qanday bo‘lmasin» qo‘lga kiritishi kerakligini muttasil ravishda takrorlab keladi. Bunday agressiv yondashuv orolni Rossiya yoki Xitoy tomonidan egallab olinishining oldini olish sifatida oqlanyapti. Ushbu kontekstdagi eng muhim instrument – pul bilan bog‘liq. Grenlandiya aholisi – atigi 57 ming kishini tashkil etadi va orol ko‘p jihatdan Kopenhagendan keladigan subsidiyalarga qaram bo‘lib qolgan. Vashingtonning yirik investitsiyalari Grenlandiya aholisi uchun jozibali bo‘lib ko‘rinishi ham mumkin. Dastlab Tramp orolning har bir fuqarosiga AQShga qo‘shilishi uchun 100 ming dollargacha pul to‘lamoqchiligi haqida xabarlar chiqdi. Ammo, bu taklif mahalliy aholini qiziqtira olgani yo‘q. Vashingtondagilar stavkani yanada oshirishmoqchi.
Grenlandiyaning narxi qancha?
Olimlar va sobiq AQSh rasmiylarining hisob-kitoblariga ko‘ra Grenlandiyani sotib olish Qo‘shma Shtatlarga 700 mlrd dollarga tushishi mumkin. Tramp davlat kotibi Marko Rubioga yaqin haftalar ichida orolni xarid qilish bo‘yicha taklif tayyorlashni buyurgan. Taqqoslash uchun, amerikaliklar 1803 yilda Luizianani Fransiyadan 15 mln dollarga, 1867 yilda Alyaskani Rossiyadan 7,2 mln dollarga sotib olishgandi.
AQSh avval ham Grenlandiyani sotib olish masalasini ko‘rib chiqqan va 1946 yilda 100 mln dollar (bugungi hisobda qariyb 1,7 mrld dollar) miqdorida rasmiy taklif bildirgan. Daniya bu taklifni rad etgan. O‘sha paytda bu summa AQSh yalpi ichki mahsulotining 0,04 foiziga teng bo‘lgan. Hozirda shunday nisbat taxminan 1,2 mlrd dollarga to‘g‘ri keladi.
Ko‘plab tahlilchilar Grenlandiyaning haqiqiy qiymati ancha yuqori deb hisoblaydi. «Bir necha trillion dollar atrofidagi narx mantiqan to‘g‘ri bo‘ladi», deydi American Action Forum tahlil markazi prezidenti Duglas Hols-Ikin. Uning jamoasi Grenlandiyaning taxminiy qiymatini hisoblashda tabiiy resurs zaxiralari hamda ko‘chmas mulk sifatidagi potensialini inobatga olgan. 2025 yil yanvarda e’lon qilingan va AQSh, Daniya hamda Grenlandiyadagi geologik tadqiqotlar ma’lumotlariga tayangan tadqiqotga ko‘ra, orolda aniqlangan muhim minerallar va energetika resurslarining umumiy qiymati 4,4 trln dollardan oshadi. Agar 2021 yilda ekologik sabablar bilan qidiruv litsenziyalari berish to‘xtatilgan neft va tabiiy gaz konlarini hisobdan chiqarsa, bu ko‘rsatkich 2,7 trln dollargacha kamayadi. Ammo, orolda inson resurslarining yetishmasligi va o‘ta sovuq iqlim sabab zaxiralardan to‘liq foydalanish imkoniyati past.
