Yevrokomissiya Rossiyaga qarshi sanksiyalarning 20-paketini taqdim etdi

Yevropa komissiyasi Rossiyaga nisbatan sanksiyalarning 20-paketi bo‘yicha o‘z taklifini juma kuni, 6 fevralda taqdim qildi. Paket RFning Ukrainaga qarshi to‘liq miqyosli hujumi boshlanganiga to‘rt yil to‘lishi — 24 fevral sanasiga bag‘ishlangan. U Rossiya neftini eksport qilishning barcha hajmi uchun dengiz xizmatlarini to‘liq taqiqlashni o‘z ichiga oladi.

Bundan tashqari, Yevrokomissiya rahbari Ursula fon der Lyayyen aytishicha, yangi sanksiyalar paketi doirasida Yevroittifoq “soya floti” ro‘yxatiga yana 43 ta kemani qo‘shib, ularning umumiy sonini 640 taga yetkazgan, shuningdek Rossiya uchun tankerlar sotib olishni qiyinlashtirgan. STG (suyultirilgan tabiiy gaz) tankerlari va muzyorar kemalar uchun texnik xizmat ko‘rsatish va boshqa xizmatlarga keng qamrovli taqiqlar joriy etiladi — bu Rossiya gaz eksport loyihalarining salohiyatini qo‘shimcha ravishda pasaytirishi kerak.

Bayonotga ko‘ra, sanksiyalarning ikkinchi blokida YeI Rossiya bank tizimiga bosimni kuchaytiradi. Cheklovlarga yana 20 ta hududiy bank, shuningdek sanksiyalarni aylanib o‘tish uchun ishlatiladigan kriptovaluta institutlari, kompaniyalar va platformalar tushadi. Qo‘shimcha choralar sanksiya ostidagi tovarlar bilan noqonuniy savdoga ko‘maklashuvchi uchinchi mamlakatlar banklariga ham taalluqli bo‘ladi.

Uchinchi blok savdo cheklovlarini yanada qattiqlashtirishni nazarda tutadi. YeI qiymati 360 mln yevrodan oshadigan miqdorda tovar va xizmatlar eksportiga yangi taqiqlar kiritmoqda — rezina va traktorlardan tortib kiberxavfsizlik sohasidagi xizmatlargacha. Shuningdek, qiymati 570 mln yevrodan ortiq bo‘lgan metalllar, kimyoviy mahsulotlar va o‘ta muhim minerallar importi bo‘yicha yangi cheklovlar, shuningdek harbiy maqsaddagi tovar va texnologiyalar eksportiga qo‘shimcha taqiqlar joriy etiladi, bunga portlovchi moddalar ishlab chiqarish uchun materiallar ham kiradi. Ammiak importi uchun kvota taklif etilmoqda.

Bundan tashqari, YeI ilk bor sanksiyalarni aylanib o‘tishga qarshi instrumentni faollashtirib, dasturiy boshqaruvli stanoklar va radiostansiyalar eksportini — ularning Rossiyaga qayta eksport qilinishi xavfi yuqori bo‘lgan mamlakatlarga taqiqlaydi.

Yakunda Yevrokomissiya YeI kompaniyalari uchun kuchaytirilgan huquqiy kafolatlarni taklif qilmoqda: bu sanksiyalar qo‘llanishi sharoitida Rossiyada intellektual mulk huquqlari buzilishi va adolatsiz ekspropriatsiyadan himoya qilishga qaratilgan.

Sanksiyalarni joriy qilish uchun Yevroittifoqqa a’zo barcha davlatlarning konsensusi talab etiladi.

Yanvar oyida Shvetsiya va Finlandiya dengiz xizmatlarini taqiqlash chaqirig‘i bilan chiqqan edi. DW tahririyati ixtiyorida bo‘lgan xatda Stokholm va Helsinki Rossiya portlaridan Rossiya energiya resurslarini tashuvchi kemalar uchun sug‘urta, brokerlik xizmatlari, moliyalashtirish va shu kabi barcha dengiz xizmatlarini taqiqlashni taklif qilgan. Hujjatda «bu Rossiya uchun tashish xarajatlarini sezilarli oshiradi va YeIdagi hech qanday tuzilma bu savdoni qo‘llab-quvvatlashda ishtirok etmasligini kafolatlaydi», deyilgan.

Shuningdek, ular YeIga Rossiya o‘g‘itlarini olib kirish bo‘yicha cheklovlarni kuchaytirish, Rossiyaga Yevropa lyuks buyumlari eksportini taqiqlash tarafdori bo‘lgan.

Fon der Lyayyen dengiz xizmatlarini taqiqlashni G7'dagi hamkorlar bilan muvofiqlashgan holda joriy etishni rejalashtirmoqda. Bu shu bilan bog‘liqki, agar taqiq qabul qilinsa, neft narxiga qo‘yilgan chegara YeI va unga qo‘shilgan davlatlar operatorlari uchun dolzarbligini yo‘qotadi. Yangi sharoitda, hozir har barreli 47,60 AQSh dollari darajasida belgilangan neft narxi chegarasi ikkinchi darajaliga aylanadi, dengiz xizmatlarini taqiqlash esa Rossiya neftiga nisbatan cheklovlarni ta’minlashning asosiy vositasi bo‘ladi.

«Dengiz xizmatlarini to‘liq taqiqlash YeIdagi iqtisodiy operatorlarga Rossiya portlaridan neft, gaz va ko‘mir tashuvchi barcha kemalarga xizmat ko‘rsatishni taqiqlaydi. Amaldagi neft narxi cheklovidan farqli ravishda, taqiq sotuv narxidan va kemalar sanksiya ro‘yxatiga kiritilgan-kiritilmaganidan qat’i nazar, barcha bozor ishtirokchilari va kemalarga tatbiq etiladi», — deya tushuntirdi shved tomoni.

Ularning ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yil oktyabr holatiga kelib, Rossiya neftini tashigan barcha kemalarning taxminan 35 foizi neft narxi chekloviga rioya qilgan holda tashishni amalga oshirgan, 65 foizi esa ushbu cheklovni buzgan “soya floti”ga kirgan.

2 fevral kuni Ursula fon der Lyayyen 20-sanksiyalar paketi «juda tez orada» taqdim etilishini va’da qilib, uning maqsadi Moskvaga bosimni kuchaytirish — «u tinchlikka erishish uchun samimiy niyat bilan muzokara stoliga o‘tirishi» ekanini aytgan. Fon der Lyayyen va Yevropa kengashi raisi Antoniu Koshta 24 fevral kuni Ukrainaga tashrif buyurishni rejalashtirmoqda.