Mavzu yuzasidan “Geosiyosat” dasturida siyosiy tahlilchilar Jahongir Akramov va Anvar Yoʻldoshev soʻz yuritdi.
Jahongir Akramov: Urush boshlanganidan beri jismoniy va yuridik shaxslarga qarshi qoʻllangan eng yirik cheklovlardan biri boʻlgan bu choralar 1 569 ta subyektni qamrab oldi. Ularning 826 tasi kompaniya va boshqa yuridik shaxslar, 743 tasi esa jismoniy shaxslardir. Natijada sanksiyalar roʻyxatidagi subyektlar soni qariyb 3 mingdan 4 600 taga yetdi. Bu qariyb 50 foizlik oʻsishni anglatadi. Qarorning qisqa muddatda qabul qilingani ham eʼtiborga molik. Sanksiyalarning asosiy nishonlaridan biri - Rossiya armiyasini qurol-yarogʻ, raketa va dronlar ishlab chiqarish uchun zarur uskunalar bilan taʼminlayotgan kompaniyalar. Ular qatoriga Gorkiy shahri nomi bilan tanilgan Nijniy Novgoroddagi GAZ avtomobil zavodi ham kiritilgan.
Shuningdek, Rossiyaning nikel sanoatidagi ayrim korxonalari, Moskva va Sankt-Peterburg temiryoʻl tizimiga xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar hamda Rossiya qurolli kuchlari uchun muhim boʻlgan radiochastota va aloqa texnologiyalari bilan shugʻullanuvchi kompaniyalarga nisbatan ham cheklovlar joriy etilgan.
Dastlab sanksiyalar roʻyxatiga kiritilishi rejalashtirilgan kompaniyalardan biri esa Estoniyaning talabi bilan undan chiqarilgan. Bunga ushbu korxonaning Estoniya uchun muhim xomashyo yetkazib beruvchi manba ekani sabab boʻlgan.
Yangi cheklovlar sanksiyaga tushgan kompaniyalarning Yevropa Ittifoqidagi aktivlari va bank hisobvaraqlariga taʼsir koʻrsatishi, ularning Yevropa bilan iqtisodiy aloqalarini cheklashi mumkin. Bundan tashqari, Yevropa Ittifoqi ushbu kompaniyalar bilan savdo qiladigan uchinchi davlatlardagi hamkorlarga ham bosimni kuchaytirishga urinishi mumkin. Xususan Turkiya va Birlashgan Arab Amirliklari kabi mamlakatlar orqali amalga oshiriladigan savdo aloqalariga ham taalluqli.
Mazkur qarorni Rossiyaga qarshi moliyaviy bosimni kuchaytirish yoʻlidagi muhim qadam sifatida baholash mumkin.
U Yevropa Ittifoqining navbatdagi, 22- va 23-sanksiyalar paketlarini ishlab chiqishiga ham zamin yaratishi mumkin. Biroq bu qarorning yana bir muhim jihati bor, u AQShga ham bilvosita bosim oʻtkazish vositasi boʻlishi mumkin. Maʼlumotlarga koʻra, sanksiyaga kiritilgan kompaniyalarning qariyb 100 tasi AQSH bilan savdo aloqalariga ega. Yevropa Ittifoqi shu orqali Vashingtonning Rossiyaga nisbatan sanksiya siyosatida yumshash ehtimoliga qarshi oʻz pozitsiyasini mustahkamlashga urinayotgan boʻlishi mumkin.
AQShning ayrim cheklovlarni vaqtincha yumshatishi yoki bekor qilishi ehtimoli fonida Yevropa Ittifoqining bu qarorini oldindan koʻrilgan iqtisodiy va siyosiy chora sifatida ham talqin qilish mumkin. Demak, yangi sanksiyalar nafaqat Rossiya iqtisodiyoti va harbiy-sanoat majmuasiga, balki transatlantik hamkorlik doirasidagi sanksiya siyosatiga ham taʼsir koʻrsatishi mumkin.
Anvar Yoʻldoshev: Sanksiyalar paketi qamrovi boʻyicha rekord darajaga yetdi. Uning asosiy nishonlaridan biri – raketa ishlab chiqarish zanjirida qatnashadigan oʻrta boʻgʻindagi korxonalar. Bu korxonalarda jami 250 mingdan ortiq kishi ishlaydi. Shuningdek, ularning rahbarlari ham sanksiyaga tortildi. Jismoniy shaxslarga nisbatan qoʻllangan 743 ta cheklov ham shular jumlasidan.
Demak, bu safargi cheklovlarning asosiy eʼtibori nafaqat yirik kompaniyalarga, balki raketa ishlab chiqarishda foydalaniladigan mikrochiplar va boshqa muhim qismlarni yetkazib beruvchi oʻrta boʻgʻindagi korxonalar hamda ularning rahbarlariga qaratilgan.
Bundan tashqari, Rossiya Davlat dumasi saylovlarida Ukrainaning Rossiya bosib olgan Donetsk, Luhansk, Xerson va Zaporijjya viloyatlari nomidan qatnashgan 77 nafar shaxsga ham sanksiyalar joriy etildi.
Suhbatni YouTube’dagi “Geosiyosatkunuz” kanalida toʻliq tomosha qilishingiz mumkin.
