Ekran charchog‘i sindromi nima va u qanday namoyon bo‘ladi?
Ushbu sindrom ekran oldida uzoq vaqt ishlashdan kelib chiqadigan belgilar yig‘indisidir. Kasallik hisoblanmasada, u hayot sifatiga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Sindrom quyidagi belgilar bilan namoyon bo‘ladi:
- ko‘zlarda quruqlik, achishish, qichishish;
- qovoq ostida qumga o‘xshash moddalar yig‘ilishi;
- qizarish;
- xira ko‘rish;
- matnlar suzayotganday tuyulishi;
- bosh og‘rig‘i va diqqatni jamlashda qiynalish.
Ekran charchog‘i sindromini yuzaga keltiruvchi qo‘shimcha omillar sifatida noto‘g‘ri yoki tasodifan sozlangan yorug‘lik, doimiy ravishda yaqin obektga qarash, xona havosining quruqligi va muntazam dam olish imkoniyati yo‘qligini keltirish mumkin.
Ko‘zlarni qanday himoyalash mumkin?
Ekranni butkul ishlatmaslikning imkoni yo‘q, ayniqsa, ofis xodimi yoki talaba bo‘lsangiz. Lekin ko‘z charchog‘ini kamaytirishning bir nechta samarali usullari mavjud:
- 20-20-20 qoidasi. Har 20 daqiqada kamida 20 sekund davomida taxminan 6 metr uzoqlikdagi obektga qarang. Bu ko‘z mushaklari dam olishiga yordam beradi.
- Ko‘zlar miltillashini boshqarish. Kompyuterda ishlaganda ko‘z miltillashi 2–3 marta kamayadi. Bu ko‘z yon qobig‘i uzunlashishini keltirib chiqaradi va oqibatda ko‘zlarda quruqlik, qichishish hamda charchoq hissi paydo bo‘ladi. Shuning uchun ish davomida ko‘zlaringizni ko‘proq miltillatishga e’tibor bering.
- O‘rindiqni to‘g‘ri joylashtirish. Ko‘zdan ekrangacha masofa 50–70 sm atrofida bo‘lishi kerak, monitor esa ko‘z darajasidan pastroqda turishi lozim. Yorug‘likning bir xil tarqalganligiga diqqat qiling, u orqa tomondan yoki yuzingizga qarab tushmasligi zarur.
- Dam olish. Qisqa vizual dam oling. Tanaffus uchun vaqt o‘lchagich (taymer)dan foydalaning.
- Tanaffus vaqtida gadjetlarni ishlatmaslik. Ishdan keyin darhol televizor ko‘rish yoki telefonda o‘yin o‘ynashdan tiyiling. Buning o‘rniga sayr qilish, sport bilan shug‘ullanish ma’qul. Ko‘zlar salomatligi uchun uzoq joylarga qarash juda ham muhim.
