Elektromobillar poygasi: kim dunyoda yetakchi?

BYD kompaniyasi 2024 yil avgustidan 2025 yil avgustigacha bo‘lgan davrda 2,56 million avtomobil yetkazib berib, dunyodagi eng yirik elektromobil ishlab chiqaruvchiga aylandi. Bu Xitoy avtogigantiga Geely va Tesla kabi raqobatchilarni ancha ortda qoldirish imkonini berdi hamda bozordagi global kuchlar muvozanati qanchalik tez o‘zgarayotganini yaqqol namoyon qildi.

Foto: iStock

SNE Research tomonidan jamlangan ma’lumotlar to‘liq elektrli avtomobillar (BEV), shuningdek, quvvatlanadigan gibridlar (PHEV)ni ham o‘z ichiga oladi.

BYD'ning raqobatchilardan uzilib ketishi juda sezilarli bo‘ldi. Uning natijasi — 2,56 million mashina — Geely ko‘rsatkichidan qariyb ikki baravar yuqori va Tesla'ning 985 minglik natijasidan ancha oldinda. Bu esa kompaniyaning yil yakuni bo‘yicha jahon yetakchisi maqomini mustahkamladi.

Reyting Xitoy avtosanoatining qudratini ham ko‘rsatadi. BYD va Geely'dan tashqari, eng yirik o‘ntalikka SAIC Motor, Changan Automobile va Chery ham kirgan.

Ichki bozordagi kuchli talab, yirik miqyosdagi ishlab chiqarish va ta’minot zanjirlarining chambarchas integratsiyasi xitoylik kompaniyalarga ko‘plab g‘arb raqobatchilaridan tezroq o‘sish imkonini berdi.

Xitoyning yetakchiligi faqat ichki bozor bilan cheklanib qolmayapti. Xitoy elektromobil ishlab chiqaruvchilari eksportni faol ravishda oshirib, butun dunyo bo‘ylab “yashil” texnologiyalar sohasidagi pozitsiyalarini mustahkamlamoqda.

Ayniqsa, ularning ishtiroki Lotin Amerikasi va Osiyo mamlakatlarida yaqqol sezilmoqda. Shu bilan birga, global savdo muhiti asta-sekin Xitoy foydasiga o‘zgarmoqda: qator davlatlar ekologik toza transportga o‘tishni tezlashtirish maqsadida Xitoy elektromobillari importiga qo‘yilgan cheklovlarni yumshatmoqda.

Janubi-Sharqiy Osiyo, Lotin Amerikasi va Yevropaning ayrim rivojlanayotgan bozorlari tobora ko‘proq arzon va ommabop xitoy elektromobillarini tanlamoqda. Ular proteksionizmdan ko‘ra narx va ommaboplikka ustuvor ahamiyat bermoqda. Bu esa Xitoy brendlarining xalqaro ekspansiyasini yanada tezlashtirmoqda.

Tesla hali ham amerikalik ishlab chiqaruvchilar orasida eng yuqori o‘rinda turgan kompaniya bo‘lib qolmoqda, ammo uning uchinchi o‘rni raqobat qanchalik kuchayganini ko‘rsatadi. Top-10 ro‘yxatidan, shuningdek, Volkswagen, BMW va Stellantis ham o‘rin olgan. Biroq ularning sotuv hajmi Xitoydan ancha past.

Boshqacha aytganda, elektromobil bozori tobora Kremniy vodiysidagi texnologik yorib o‘tish haqidagi gaplardan ko‘ra, ishlab chiqarish miqyosi bo‘yicha musobaqaga ko‘proq o‘xshab bormoqda. Va hozircha bu poygada aynan Xitoy g‘olib kelmoqda.