Özbekistonda çet elliklarga auksion orqali yer ijara huquqini sotiş töxtatiladi

Uşbu loyihalar uçun suv va elektr ta’minoti xarajatlarini qoplab beriş, 3 yillik imtiyozli davr bilan 7 yilgaça arzon kreditlar ajratiş, kredit foiz stavkalarini kompensatsiya qilib beriş, yetiştirilgan mahsulotni qadoqlaş xarajatlarining 50 foizgaça qismini subsidiyalaş kabi qator moliyaviy qöllab-quvvatlaş joriy etilişi ta’kidlandi.

Çet elliklar auksionda qatnaşolmaydi

Taqdimotda yerdan yuqori daromad olişda ilğor xorijiy tajribani, ayniqsa, çet elning zamonaviy agrotexnologiyalarini keng qöllaş masalasiga ham alohida e’tibor qaratildi. Şu bilan birga, bu jarayonda milliy manfaatlarni himoya qiliş lozimligi qayd etildi.

Xususan, xorijiy investorlarga qişloq xöjaligiga möljallangan yerlarni ijaraga berişning tartibi va şartlari qayta körib çiqiladi. Bundan buyon ularga faqat viloyat hokimliklari huzuridagi direksiyalar orqali, investitsiya miqdori kamida 10 million dollar bölgan loyihalar doirasida, yaylov, lalmi va foydalanişdan çiqqan yerlarni aylanmaga qaytariş şarti bilan ikkilamçi ijaraga beriş tartibi qöllanadi.

Şuningdek, qişloq xöjaligi yerlarini oliş böyiça auksionda faqat mahalliy dehqon va tadbirkorlar iştirok etişini belgilaş lozimligi ta’kidlandi.

Mudofaa, çegara, tarixiy-madaniy yerlar va örmon fondi yerlari faqat mamlakatimiz fuqarolariga beriladi.

Yer ijarasining muddati

Yerlarni ijaraga beriş muddatini barça turdagi yerlar uçun, şu jumladan, sanoat va quriliş loyihalarini amalga oşiradigan çet ellik investorlar uçun ham 49 yil etib belgilaş taklif etildi.

Bugungi kunda qariyb 100 ming gektarga yaqin yerning ijara muddati tugagan. Şu bois, tadbirkorlar uşbu yerlarni qayta auksionga çiqarmasdan, ijara muddatini uzaytiriş böyiça qulay va şaffof tartib joriy etiş zarurligini bildirmoqda. Taqdimotda mazkur jarayonni davlat xizmatlari markazlari va elektron platformalar orqali amalga oşiriş, kadastr, qişloq xöjaligi va adliya tizimlarini özaro integratsiya qiliş, e’tirozlar bölmagan taqdirda qişloq xöjaligi yerlari uçun 30 yilgaça, noqişloq yerlar uçun 49 yilgaça uzaytiriş tartibini joriy etiş taklif qilindi.

Soliq yoki ijara tölovidan qarzdorlik, sud nizosi yoki noqonuniy quriliş aniqlangan hollardagina ijara şartnomasi yangi muddatga uzaytirilmasligi belgilanmoqda.

Raqamlaştiriş, javobgarlik va boşqa qöşimça mexanizmlar

Yiğilişda yer toifasini özgartiriş va nobudgarçilik tölovlarini hisoblaş bilan boğliq jarayonlar haligaça qoğoz şaklida yuritilayotgani tanqid qilindi. Bu esa kelişuv va qaror qabul qiliş muddatining çözilişiga, investorlar noroziligiga sabab bölmoqda.

Şu munosabat bilan barça jarayonlarni raqamlaştiriş, yerdan maqsadli foydalaniş, suv samaradorligi va tuproq sifati kabi mezonlar asosida yerdan foydalaniş samaradorligini baholaş tizimini yölga qöyiş vazifasi qöyildi.

Yerga bölgan ijara huquqini moliyaviy vosita sifatida kengaytiriş, uni nafaqat tijorat kreditlari, balki lizing, ipoteka va bank kafolatini oliş uçun ham garovga qöyiş imkoniyatini yaratiş zarurligi qayd etildi.

Yer uçastkasini böş turgan yer sifatida hisobga oliş tartibini soddalaştiriş, yerlarni qayta ijaraga berişda şartnomalarni haq evaziga yoki tekinga tuziş mumkinligini aniq belgilaş, şundan kelib çiqib, yer oldi-sotdisiga oid huquqbuzarliklar uçun jinoiy javobgarlik çoralarini qayta körib çiqiş taklif etildi.

Yer nazorati yönalişida javobgarlikni kuçaytiriş masalalariga ham alohida e’tibor qaratildi. Xususan, yerlarni özboşimçalik bilan egallab oliş uçun javobgarlikni faqat suğoriladigan yerlar uçun emas, qolgan barça turdagi yer uçastkalariga nisbatan ham tatbiq etiş zarurligi ta’kidlandi.

Temir yöllari, avtomobil yöllari, aeroportlar, aerodromlar, aeronavigatsiya obektlari, suv inşootlari va tarmoqlarini quriş maqsadlarida yerlarning toifasi özgartirilganda nobudgarçilik tölovidan ozod qiliş, yer jamoat ehtiyojlari uçun olib qöyilganida tölanadigan kompensatsiya tölovlarini soliqqa tortmaslik böyiça takliflar bildirildi.

Kelgusida qişloq xöjaligi yerlari ijaraçilariga hududlardagi 13 ta direksiya orqali, qişloq xöjaligiga möljallanmagan yerlarda investitsiya loyihalarini amalga oşirayotgan tadbirkorlarga esa 14 ta investitsiya kompaniyasi orqali xizmat körsatilişi, uşbu taşkilotlar öz yönalişlarida davlat organlari va tadbirkorlar örtasida “köprik” vazifasini bajarişi ta’kidlandi.

Şavkat Mirziyoyev yer islohotlarini yangi bosqiçga olib çiqiş, yerdan foydalaniş samaradorligini oşiriş, tadbirkorlar uçun yanada oçiq va tuşunarli tizim yaratiş, şuningdek, sohada raqamlaştirişni jadallaştiriş böyiça mutasaddilarga tegişli körsatmalar berdi.