22 apreldan boshlab O‘zbekistonda jismoniy shaxslar hisobvaraqlaridagi mablag‘ doirasida naqd chet el valutasini cheklovlarsiz yechib olishlari mumkin. Banklar endilikda shikastlangan kupyuralarni mijozlarga qaytarib bermaydi. Xorijiy sayyohlar QQSni naqd chet el valutasida qaytarib olishadi. Xorijiy investorlar dividendlar va qimmatli qog‘ozlardan olinadigan daromadlarni bitta ariza bilan olishlari mumkin.
Asosiy o‘zgarishlar Jismoniy shaxslarning hisobvaraqlaridagi naqd valutani olishlariga qo‘yilgan cheklovni bekor qildi. 22 apreldan 46¹-band qo‘shildi. Unda bank qaysi holatlarda naqd chet el valutasini mijozlarning hisobvaraqlaridan berishi mumkinligi ko‘rsatilgan.
Jismoniy shaxslarga hisobvaraqlaridagi mablag‘ doirasida naqd chet el valutasi cheklovlarsiz beriladi. Bu agardollarhisobvarag‘ida50 ming dollar bo‘lsa, mijoz bitta tranzaksiya orqali hamma mablag‘ni yechib olishi mumkin degani.
Yuridik shaxslar naqd valutani faqat ikkita holatda olishlari mumkin.
ustav fondiga jismoniy shaxslar tomonidan ilgari kiritilgan valuta mablag‘larini qaytarishda;
xodimlarni O‘zbekistondan tashqariga xizmat safariga yuborish bilan bog‘liq operatsiyalarda.
Xorijiy kompaniyalarning vakolatxonalari va filiallari ham naqd valutani shu asosda olishlari mumkin: xodimlarni xizmat safariga yuborishda. Diplomatik vakolatxonalar boshqa maqsadlar uchun valutani banklarga rasmiy xat asosida olishlari mumkin.
39-bandga xatboshi qo‘shildi: banklar tomonidan 37 va 38-bandlarda ko‘rsatilgan shikastlanish belgilari mavjud bo‘lgan banknotalarning qayta muomalaga chiqarilishiga yo‘l qo‘ymaydi.
Ilgari bank mijozga qaytim sifatida, hisobvaraqdan yechib berishda yoki ayirboshlash paytida yopishtirilgan, yirtiq yoki mayda dog‘lari bor kupyurani berishi mumkin edi. Bunday banknota rasman qonuniy to‘lov vositasi hisoblanardi. 22 apreldan boshlab shikastlanish belgilari bor barcha kupyuralar bank tomonidan inkassoga yuboriladi. Mijozga faqat toza banknotalar beriladi.
Mavzuga oid
Quyidagi shikastlanish belgilariga ega banknotalar muomalaga chiqarilmaydi:
Mijozning huquqi o‘zgarishsiz qoldi. Bank muomalaga yaroqli bo‘lgan shikastlangan kupyurani ayirboshlashni rad etmaydi. Muomalaga yaroqsiz banknota bank tomonidan inkassoga qabul qilinadi. Bu asosiy qoidalarning 35-bandida mustahkamlangan.
Xorijliklar nosavdo tusdagi o‘tkazmalarni amalga oshirishi mumkin
Fuqarolikka bog‘liqlik olib tashlandi. Endi O‘zbekiston bankida hisobvarag‘i bo‘lgan jismoniy shaxs boshqa jismoniy shaxslarning O‘zbekiston banklaridagi hisobvaraqlariga nosavdo tusdagi valuta o‘tkazmalarini qabul qilishi va yuborishi mumkin.
Xorijiy investorlar birgina murojaat bilan daromadlarini chiqarib olishlari mumkin
23-bandga uchta yangi xatboshi qo‘shildi. Ular PF-254 farmoniga bog‘langan bo‘lib, norezidentlar uchun O‘zbekiston fond bozorida ishlashni soddalashtiradi.
Xorijiy investor quyidagi hollarda repatriatsiya uchun valutani sotib olishi mumkin:
fond birjasida qimmatli qog‘ozlarni sotishdan olingan daromadlar;
dividendlar;
foizlar va kuponlar;
obligatsiyalarni so‘ndirish;
qimmatli qog‘ozlardan olingan boshqa daromadlar.
Bank investor murojaati asosida valuta sotib oladi. Tuzatish kiritilishidan oldin tasdiqlovchi hujjatlar to‘plami va har bir operatsiyani alohida kelishish talab qilinardi.
Xorijiy sayyohlar QQSni naqd chet el valutasida qaytarib olishadi
22 apreldan boshlab qoidalarda bank hisobraqamidan naqd valuta berish uchun yangi asos joriy etildi. Xorijiy fuqarolar bank orqali Tax Free to‘g‘risidagi qonunchilik belgilaydigan tartibda QQSni naqd valuta shaklida qaytarib oladilar.
Xorijiy sayyohlar QQS qaytarmasini kartaga, o‘tkazmalar yoki vaucherlar orqali olardi. Endi esa bank kassalari orqali naqd pul shaklida qaytarib olish mumkin bo‘ldi.
Qo‘shimcha ravishda, 46-bandga norezident jismoniy shaxslardan naqd valuta qabul qilish haqida yangi xatboshi kiritildi. Agar chet ellik fuqaro 45-bandning oltinchi, yettinchi yoki sakkizinchi xatboshilarida ko‘rsatilgan asoslar bo‘yicha valuta kiritsa, bank uni nafaqat standart hujjatlar to‘plami asosida, balki mablag‘larning qonuniy manbasini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar asosida ham qabul qiladi.
Markaziy bank butun valuta bozorini FERUz’ga bog‘lamoqda
21-bandga «Valuta operatsiyalarini hisobga olish» (FERUz) tizimi faoliyatiga oid xatboshi qo‘shildi. Endi banklar valuta oldi-sotdisiga oid barcha operatsiyalar haqidagi ma’lumotlarni ushbu tizimga kiritadilar:
banklar o‘rtasidagi;
mijozlar bilan;
valuta svoplari bo‘yicha;
derivativlar bo‘yicha.
Endi tizim butun valuta bozorini ko‘radi: naqd, naqdsiz, banklararo va muddatli bozorlarni.
33-bandda FERUz tizimiga ulanish tartibi bayon qilingan. Banklar ayirboshlash kassalari, bank ofislari, chakana bo‘linmalar va valuta ayirboshlash shoxobchalari haqidagi ma’lumotlarni Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmasiga taqdim etadilar. Bosh boshqarma obektlarni besh bank ish kuni ichida ro‘yxatdan o‘tkazib, ma’lumotlarni Markaziy bankka yuboradi. Markaziy bank esa yana besh bank ish kuni ichida ushbu ma’lumotlarni tizimga kiritadi. Bankomatlar orqali amalga oshiriladigan operatsiyalar FERUz tizimidan ozod qilingan.
Banklar svoplar va derivativlar bo‘yicha bitimlarni ISDA standartlari asosida tuzadi
10-band qayta yozildi. Markaziy bank va banklar valuta svoplari va derivativlar bo‘yicha bitimlarni uch yo‘l bilan tuzadilar: to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zaro, o‘z mijozlari bilan yoki valuta birjasi orqali. Xalqaro svoplar va derivativlar assotsiatsiyasi (International Swaps and Derivatives Association, ISDA)ning namunaviy shartlari yoki birjaning ichki qoidalari asos sifatida qo‘llaniladi.
Mijoz valuta sotib olish bo‘yicha arizadagi xatoni qayta ariza topshirmasdan tuzatadi
24-bandga ikkinchi xatboshi qo‘shildi. Agar valuta sotib olish bo‘yicha ariza 23-band talablariga zid ravishda rasmiylashtirilgan bo‘lsa, mijoz unga texnik tuzatish kiritadi. Bank arizani rad etmaydi.
Ilgari bank noto‘g‘ri rasmiylashtirilgan arizani rad etardi. Yuridik shaxs hujjatlarni qaytadan to‘plab, qayta ariza topshirishi kerak edi. Endi esa kompaniya xatoni tuzatadi va aynan shu ariza bilan ishni davom ettiradi.
24-bandning uchinchi xatboshisidan «va tasdiqlanadi» degan ibora chiqarib tashlandi. Ariza ro‘yxatdan o‘tkazilgan paytning o‘zida qabul qilingan hisoblanadi.
Barcha banklar yagona qoidalar asosida ishlaydi
Qarordagi barcha tegishli bandlarda «tijorat banklari» degan so‘zlar «banklar» degan so‘zga almashtirildi.
Ushbu o‘zgarish tartibga solishni birlashtiradi. Endi O‘zbekistondagi barcha banklar — tijorat, ixtisoslashgan va davlat banklari valuta operatsiyalari bo‘yicha yagona qoidalar asosida ishlaydi. Ilgari ayrim me’yorlar faqat tijorat banklariga nisbatan qo‘llanilardi.
