Dunyodagi eng yirik elektr energiyasi manbalari reytingi

Yangi infografika jahon energetika balansida elektr energiyasi qanday manbalar hisobiga ishlab chiqarilayotganini ko‘rsatadi. Unga ko‘ra, faqatgina ko‘mirning o‘zi dunyodagi barcha elektr energiyasining qariyb uchdan bir qismini ta’minlamoqda.

Shu bilan birga, tabiiy gaz hamon ikkinchi eng yirik energiya manbai bo‘lib qolmoqda. Bu esa yoqilg‘i resurslari haligacha global energetika tizimiga chuqur integratsiyalashganini ko‘rsatadi.

Ma’lumotlar 2025 yil uchun Ember tahlil tashkiloti tomonidan taqdim etilgan.

Reytingga ko‘ra, ko‘mir dunyo elektr energiyasining qariyb 33 foizini ta’minlab, eng yirik manba bo‘lib qolmoqda.

Ko‘mirga bo‘lgan asosiy talab sanoatlashuv tez kechayotgan davlatlarda shakllanmoqda. Bu mamlakatlarda ko‘mir nisbatan arzon va oson resurs hisoblanadi.

Ayniqsa, Xitoy va Hindiston kabi Osiyo davlatlari iqtisodiy o‘sishni ta’minlash uchun tobora ko‘proq energiyaga muhtoj bo‘lib bormoqda.

Tabiiy gaz jahon elektr energiyasining qariyb 22 foizini ta’minlab, ikkinchi o‘rinni egallagan.

Gaz elektr stansiyalari qayta tiklanuvchi energiya manbalari uchun “zaxira manba” sifatida ham ko‘riladi. Chunki ular yuklamaga qarab ishlab chiqarish hajmini tez oshirish yoki kamaytirish imkoniga ega.

Shunga qaramay, umumiy hisobda yonilg‘i resurslari hali ham jahon elektr energetikasining taxminan 57 foizini tashkil etmoqda.

Quyosh va shamol energetikasi hozirda elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmi bo‘yicha deyarli tenglashgan.

Har ikkisi dunyo generatsiyasining taxminan 8–9 foizini ta’minlamoqda.

Ayniqsa, quyosh energetikasi so‘nggi o‘n yillikda juda tez o‘sdi. Bu, asosan, quyosh panellari narxining keskin arzonlashishi va Xitoy, Yevropa hamda AQShda yirik stansiyalar qurilishi bilan bog‘liq.

Shamol energetikasi ham, ayniqsa Yevropa va Osiyodagi shamol parklari hisobiga sezilarli kengaydi.

Bugungi kunda quyosh va shamol energetikasi birgalikda alohida olinganda atom energetikasi yoki gidroenergetikadan ham ko‘proq elektr energiyasi ishlab chiqarmoqda.

Gidroenergetika jahon elektr energiyasining qariyb 14 foizini ta’minlab, eng yirik past uglerodli energiya manbai bo‘lib qolmoqda.

Ko‘plab davlatlar gidroelektrostansiyalarga barqaror va boshqariladigan energiya manbai sifatida tayanadi. Ular quyosh va shamol energetikasidagi o‘zgaruvchanlikni qoplash imkonini beradi.

Atom energetikasi dunyo elektr energiyasining qariyb 9 foizini ishlab chiqarmoqda.

So‘nggi yillarda yadroviy energetika o‘sishi sekinlashgan bo‘lsa-da, ayrim davlatlar yangi avlod reaktorlariga sarmoya kiritish va mavjud atom elektr stansiyalarining xizmat muddatini uzaytirishni davom ettirmoqda.