Bloomberg agentligi va Saudiyaning «Al-Arabiya» telekanali AQSh va Eron 19 iyun kuni Shveytsariyada imzolash kutilayotgan anglashuv memorandumining «deyarli yakuniy» loyihasini e’lon qildi. Tomonlar 14 iyun kuni kelishuvga erishgan, Oq uy uning shartlarini keyingi 48 soat ichida e’lon qilishni va’da qilgandi. Ammo hozircha bu ro‘y bermadi. Bir necha kundan beri turli nashrlar kelishuvdagi asosiy qoidalarni yozib kelishmoqda. Bloomberg agentligi qayd etishicha, hujjatning tahririyat ixtiyoriga kelib tushgan nusxasi Eronning AQSh bilan kelishuv doirasidagi iqtisodiy manfaatlarining eng to‘liq tavsifini o‘z ichiga oladi. Xususan, Tehron darhol neft savdosini tiklashi, 300 milliard dollarlik xususiy investitsiya fondidan foydalanish imkoniyatiga ega bo‘lishi, shuningdek, kelgusida bloklangan aktivlar qaytarilishi mumkin. Agentlik manbalariga ko‘ra, kelishuvning texnik tafsilotlari hali ham ishlab chiqish bosqichida, shuning uchun hujjatdagi ayrim iboralar o‘zgarishi mumkin. Quyida 14 banddan iborat kelishuv loyihasi keltiriladi.
Qisqacha versiya
- AQSh, Eron va ularning ittifoqchilari butun front bo‘ylab, jumladan, Livanda ham harbiy harakatlarni zudlik bilan to‘xtatadi.
- Suverenitet va hududiy yaxlitlikni o‘zaro hurmat qilish, ichki ishlarga aralashishdan voz kechish.
- Yakuniy kelishuv bo‘yicha muzokaralar 60 kun ichida ushbu muddatni uzaytirish imkoniyati bilan amalga oshiriladi.
- AQSh Eron portlari qamalini zudlik bilan bekor qiladi, 30 kun ichida kemalar qatnovi urushdan oldingi darajaga qaytariladi va yakuniy kelishuvdan keyin 30 kun ichida Amerika qo‘shinlari olib chiqiladi.
- Eron 30 kun ichida savdo kemalarining Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali xavfsiz o‘tishini, shu jumladan, hudud minalardan tozalanishini ta’minlaydi.
- AQSh mintaqadagi hamkorlari bilan Eronni tiklash va rivojlantirish bo‘yicha kamida 300 milliard dollarlik reja tuzmoqda.
- AQShning barcha bir tomonlama sanksiyalari, shuningdek, BMT Xavfsizlik kengashi va Xalqaro atom energetikasi agentligi rezolyutsiyalari kelishilgan jadval bo‘yicha bekor qilinadi.
- Eron yadro qurolidan voz kechishini tasdiqlaydi. Boyitilgan uran va boshqa yadroviy masalalar taqdiri yakuniy kelishuvda hal qilinadi.
- Yakuniy kelishuvga qadar status-kvo saqlanib qoladi: Eron yadroviy dasturini kengaytirmaydi, AQSh yangi sanksiyalar qo‘llamaydi va mintaqadagi kuchlari sonini oshirmaydi.
- AQSh moliya vazirligi zudlik bilan Eron nefti eksportiga ruxsat beradi.
- Muzokaralar davomida Eronning muzlatilgan aktivlariga taqiqlar yechiladi.
