Özbekistonda qanday qilib bortkuzatuvçi böliş mumkin?
|15:55 / 08.07.202611 64311 min
Bortkuzatuvçilik kasbi sayohat qiliş imkoniyati bilan köpçilikni öziga jalb qiladi, biroq bu işga kiriş oson emas. Nomzodlar saralaş, tibbiy komissiya, öquv jarayoni va stajirovkadan ötişlari kerak. Biz Özbekiston aviakompaniyalarining talablari, saralaş tartibi va tayyorgarlik dasturlarini örgandik, şuningdek Uzbekistan Airways aviakompaniyasining amaldagi bortkuzatuvçisi Şeridam bilan suhbatlaşdik. Quyida Özbekistonda qanday qilib bortkuzatuvçi böliş mumkinligi va hujjat topşirişdan oldin nimalarni biliş muhimligi haqida söz yuritamiz.
Uzbekistan AirwaysUzbekistan Airways
Qaysi aviakompaniyalar bortkuzatuvçilarni işga oladi?
Özbekistonda törtta aviakompaniya: Uzbekistan Airways, Qanot Sharq, Silk Avia va Centrum Air muntazam ravişda bortkuzatuvçilarni işga qabul qiladi. Ayrim taşuvçilar iş tajribasiga ega bölmagan nomzodlarni öqitişga tayyor bölsa, boşqalari faqat iş tajribasiga ega amaldagi bortkuzatuvçilarni işga oladi.
Saralaş şartlari, nomzodlarga qöyiladigan talablar va hujjatlar röyxati farq qiladi. Şuning uçun ariza topşirişdan oldin aviakompaniya saytidagi dolzarb vakansiya bilan tanişib çiqiş tavsiya etiladi.
Nomzodlarga qanday talablar qöyiladi?
Talablar aviakompaniya va muayyan tanlovga qarab farq qiladi, ammo Özbekistondagi aksariyat aviataşuvçilarda ular öxşaş. Işga qabul qilişda nomzodning yoşi, ma’lumoti, til bilişi, jismoniy körsatkiçlari, soğliği va taşqi körinişi baholanadi.
Masalan, Uzbekistan Airways aviakompaniyasida iş tajribasiga ega bölmagan nomzodlarga quyidagi talablar qöyiladi:
● soğligi havo kemasi bortida işlaşga töğri kelişi.
Bundan taşqari, aviakompaniyalar nomzodning taşqi körinişiga ham e’tibor qaratadi. Odatda tananing oçiq qismlarida közga taşlanadigan tatuirovka va pirsingga yöl qöyilmaydi. Ingliz tilidan taşqari boşqa xorijiy tillarni biliş ustunlik hisoblanişi mumkin.
Amaldagi bortkuzatuvçilar uçun talablar boşqaça böladi. Aviakompaniyalar iş tajribasidan taşqari, amaldagi bortkuzatuvçi guvohnomasi, TUEK xulosasi va muayyan turdagi havo kemalari böyiça sertifikatlarni talab qilişi mumkin.
Ariza topşiriş uçun qanday hujjatlar kerak?
Saralaşning birinçi bosqiçi — hujjat topşiriş. Agar nomzod asosiy talablarga javob bermasa yoki arizani notöğri rasmiylaştirgan bölsa, tanlovning keyingi bosqiçiga qöyilmasligi mumkin.
Mavzuga oid
Uzbekistan Airways aviakompaniyaning rasmiy saytidan yuklab oliş mumkin bölgan öz rezyume şaklidan foydalanadi. Ma’lumotnoma-obektivka va odatiy anketa uning örnini bosmaydi.
Rezyumeda quyidagilar körsatiladi:
● şaxsiy va aloqa ma’lumotlari;
● öqiş ma’lumoti;
● iş tajribasi;
● çet tillarini biliş darajasi;
● qöşimça kurslar, sertifikatlar va kasbiy könikmalari.
Rezyume kompyuterda töldiriladi va tanlov e’lonida körsatilgan boşqa hujjatlar bilan birga yuboriladi. Hujjatlar röyxati aviakompaniya va muayyan vakansiyaga qarab farq qilişi mumkin. Şuning uçun hujjatlarni yuborişdan oldin iş beruvçining talablari bilan diqqat bilan tanişib çiqiş muhim.
Qanot Sharq aviakompaniyasida hujjatlar röyxati farq qiladi. Odatda, nomzodlardan quyidagilar söraladi:
● pasport nusxasi;
● xorijga çiqiş pasporti nusxasi (agar bölsa);
● ma’lumoti haqidagi hujjat;
● belgilangan namunadagi anketa;
● töliq böy bilan tuşgan fotosurat.
Hujjatlarning aniq röyxati aviakompaniya va muayyan tanlovga boğliq. Şuning uçun ariza topşirişdan oldin vakansiya e’lonidagi talablar bilan diqqat bilan tanişib çiqiş zarur.
Şeridam, Uzbekistan Airways bortkuzatuvçisi:
«Hujjat topşiriş bosqiçida aviakompaniya talablarini diqqat bilan öqiş juda muhim. Anketadagi hatto kiçik xatolar yoki töliq bölmagan hujjatlar töplami suhbatgaça yetib bormasdan rad etilişga sabab bölişi mumkin».
Uzbekistan Airways’da saralaş qanday ötadi?
Bortkuzatuvçilarni saralaş bir neçta bosqiçdan iborat. Har bir bosqiçda talabgorlarning bir qismi saralab olinadi. Şuning uçun keyingi bosqiçga ötiş hali işga qabul qilinganlikni anglatmaydi.
Hujjat topşiriş
Dastlab nomzodlar rezyume va hujjatlar töplamini tanlov e’lonida körsatilgan elektron poçta manziliga yuboradilar. Dastlabki tekşiruvdan söng aviakompaniya faqat vakansiyaning asosiy talablariga javob beradigan nomzodlarni keyingi bosqiçga taklif qiladi.
Suhbat
Suhbat davomida komissiya nomzodning korporativ talablarga muvofiqligini baholaydi. Böyi, jismoniy tayyorgarligi va taşqi körinişidan taşqari, ravon nutqi, muloqot könikmalari, stressga çidamliligi va noodatiy vaziyatlarda özini tuta bilişi ham tekşiriladi.
Şuningdek, nomzodlarga Özbekiston tarixi va geografiyasi böyiça savollar berilişi, özbek, rus va ingliz tillarini biliş darajasi tekşirilişi mumkin.
Tibbiy komissiya
Saralaşning yakuniy bosqiçi — tibbiy-uçuvçilik ekspert komissiyasi (TUEK)dan ötiş. Tibbiy xulosa nomzodning soğligi havo kemasi bortida işlaş imkonini berişini tasdiqlaydi. TUEKning ijobiy qarorisiz nomzod öqişga qabul qilinmaydi.
Şeridam, Uzbekistan Airways bortkuzatuvçisi:
«Dastlab nomzod ariza topşiradi va saralaşdan ötadi. Keyin tibbiy komissiya va öqiş böladi. Imtihonlar muvaffaqiyatli topşirilgandan söng maşq parvozlari va stajirovka ötkaziladi. Faqat şundan keyingina bortkuzatuvçi mustaqil işlaşga ruxsat oladi».
Ijobiy tibbiy xulosa olgaç, bölajak bortkuzatuvçilar öqişni boşlaydilar.
TUEK nima va unda nimalar tekşiriladi?
Öqiş boşlanişidan oldin nomzodlar TUEK — fuqaro aviatsiyasining tibbiy-uçuvçilik ekspert komissiyasidan ötadilar. Bu majburiy tibbiy körik bölib, u inson özi va yölovçilar xavfsizligiga xatar solmasdan bortkuzatuvçi bölib işlay oliş-olmasligini aniqlaydi.
Komissiya davomida şifokorlar nomzodning umumiy soğliq holatini baholaydilar, köriş va eşitiş qobiliyatini, yurak-qontomir hamda asab tizimlari faoliyatini tekşiradilar, şuningdek havo kemasi bortida işlaşga tösqinlik qiladigan kasalliklar va boşqa qarşi körsatmalarni aniqlaydilar.
TUEK tarkibiga turli mutaxassislar, jumladan, terapevt, xirurg, stomatolog, nevropatolog, otorinolaringolog, psixiatr va narkolog körigi kiradi. Bundan taşqari, nomzodlar laboratoriya va instrumental tekşiruvlardan ham ötadilar.
Işga qabul qilingaç, bortkuzatuvçilar fuqaro aviatsiyasi talablariga muvofiqligini tasdiqlaş uçun muntazam ravişda qayta tibbiy körikdan ötib turadilar.
Bortkuzatuvçilarni öqitiş qanday taşkil etilgan?
Saralaşdan muvaffaqiyatli ötgaç, nomzodlar öqişni boşlaydilar. Toşkent xalqaro aeroporti yaqinida joylaşgan Uzbekistan Airways «Öquv-maşğulot markazi» MÇJ Özbekistonda aviatsiya xodimlarini tayyorlaş böyiça asosiy akkreditatsiyadan ötgan öquv-maşğulot markazi hisoblanadi. Uning dasturlari Özbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati tomonidan ma’qullangan bölib, ICAO va IOSA xalqaro standartlariga mos keladi.
Kun.uz
Öqiş davrida bölajak bortkuzatuvçilar nafaqat yölovçilarga xizmat körsatiş standartlarini, balki eng avvalo parvozlar xavfsizligi masalalarini örganadilar. Tayyorgarlik dasturi quyidagilarni öz içiga oladi:
● aviatsiya xavfsizligi;
● samolyot tuzilişi va avariya-qutqaruv jihozlarining joylaşuvi;
● yonğin, germetiklikning buzilişi va boşqa favqulodda vaziyatlarda harakat qiliş;
● yölovçilarni favqulodda evakuatsiya qiliş;
● birinçi tibbiy yordam körsatiş;
● xavfli yuklarni taşiş qoidalari;
● ekipaj bilan hamkorlik qiliş;
● yölovçilarga xizmat körsatiş standartlari.
Kun.uz
Amaliy tayyorgarlikka alohida e’tibor qaratiladi. Samolyot salonini taqlid qiluvçi maxsus trenajyorlarda bölajak bortkuzatuvçilar avariya jihozlaridan foydalaniş, favqulodda çiqiş eşiklarini oçiş, yölovçilar evakuatsiyasini taşkil qiliş va favqulodda vaziyatlarda harakat qilişni örganadilar.
Kurs tugagaç, nomzodlar imtihon topşiradilar va bortkuzatuvçi guvohnomasini oladilar. Faqat şundan keyin ular stajirovkaga va tajribali hamkasblar rahbarligida dastlabki reyslarni bajarişga ruxsat oladilar.
Kun.uz
Şeridam, Uzbekistan Airways bortkuzatuvçisi:
«Öqiş davomida amaliy maşğulotlar köproq esda qoladi. Aynan öşanda bortkuzatuvçining asosiy vazifasi har qanday vaziyatda yölovçilar xavfsizligini ta’minlaş ekanini anglaysan.»
Vakansiyalarni qayerdan izlaş kerak?
Bortkuzatuvçilar uçun dolzarb vakansiyalar aviakompaniyalarning rasmiy saytlari va ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida e’lon qilinadi. Tanlov muntazam ötkazilmasligi bois hujjat topşirişdan oldin vakansiyaning dolzarbligini tekşirib köriş lozim.
Bortkuzatuvçilarda lavozim kötariladimi?
Ha. Iş tajribasi va parvoz soatlari oşib borişi bilan bortkuzatuvçilarga uçinçi toifadan birinçi toifagaça bölgan malaka toifalari beriladi. Keyinçalik xodim katta bortkuzatuvçi, söngra esa yangi xodimlarni tayyorlaydigan va ekipajlarni tekşiradigan instruktor bölişi mumkin.
Kun.uz
Bortkuzatuvçi qança maoş oladi?
Bortkuzatuvçining daromadi faqat maoşdan iborat emas. Yakuniy daromadga reyslar soni, parvoz soatlari, xodimning toifasi va turli ustamalar ta’sir qiladi.
Bölajak bortkuzatuvçi nimalarni bilişi zarur?
● Nomzodlarga qöyiladigan talablar va saralaş tartibi aviakompaniyaga qarab farq qilişi mumkin.
● TUEKning ijobiy xulosasisiz nomzod öqişga qöyilmaydi..
● Bortkuzatuvçining rasmiy guvohnomasi faqat akkreditatsiyadan ötgan öquv-maşğulot markazida öqib, imtihonlarni muvaffaqiyatli topşirgandan keyin beriladi.
● Öqişdan söng bitiruvçilar stajirovkadan ötadilar va şundan keyingina mustaqil parvozlarga ruxsat beriladi.
● Vakansiyalar, talablar va tanlov muddatlari haqidagi dolzarb ma’lumotlarni aviakompaniyalarning rasmiy saytlarida tekşirib boriş lozim.
